Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong ngành tài chính đang mở rộng nhanh sang chấm điểm tín dụng, phát hiện giao dịch bất thường, tư vấn tài chính và quản lý tài sản. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, quy định tách mạng cùng những hạn chế về hạ tầng AI đang làm chậm tốc độ đổi mới. Khi AI đã trở thành hạ tầng cốt lõi, khung quản lý cũng cần chuyển từ tiền kiểm theo mô hình cấp phép, phê duyệt sang giám sát thường xuyên và quản trị trách nhiệm.

Nhận định này được đưa ra tại diễn đàn “Thời đại AI, thiết kế lại hệ thống tài chính” tổ chức ngày 23/6 tại Nhà Quốc hội. Sự kiện do hai nghị sĩ đảng Dân chủ Park Sang-hyuk và Lee Kang-il đồng chủ trì, với sự phối hợp của Hiệp hội Công nghiệp Fintech Hàn Quốc, Hội đồng Fintech AI và MyData AI Forum.

Phát biểu tại diễn đàn, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Fintech Hàn Quốc Kim Jong-hyun cho rằng AI đang là động lực chủ chốt giúp nâng năng suất và độ tinh vi của dịch vụ tài chính, trong khi nhu cầu triển khai thực tế ngày càng tăng. Theo ông, trọng tâm tranh luận về quy định đối với AI trong tài chính không còn là “có cho phép AI hay không”, mà là “quản trị rủi ro ra sao để đẩy nhanh đổi mới”.

Chủ tịch Hội đồng Fintech AI Lee Hye-min, đồng thời là CEO của Finda, cũng nhấn mạnh rằng trong thời đại AI, việc thiết kế một khung quản lý mới để đồng thời bảo đảm đổi mới và niềm tin thị trường ngày càng trở nên quan trọng. Bà đánh giá việc cơ quan quản lý tài chính thúc đẩy nới lỏng quy định tách mạng nhằm mở rộng sử dụng các giải pháp bảo mật AI bên ngoài và SaaS là một thay đổi đáng chú ý.

AI trong tài chính: trọng tâm là giám sát thường xuyên, không phải cấp phép

Giáo sư Chae Sang-mi, Trường Kinh doanh thuộc Đại học Ewha Womans, cho rằng chính sách về AI trong tài chính không nên dừng ở tranh luận có cho phép triển khai hay không. Điều cần thiết là xây dựng cơ chế có thể phát hiện, kiểm chứng rủi ro AI và nhanh chóng áp dụng trên toàn ngành.

Theo bà, AI không còn là công cụ hỗ trợ mà đang trở thành hạ tầng cốt lõi của hệ thống tài chính. Khi công nghệ này được ứng dụng vào chấm điểm tín dụng, định giá bảo hiểm, thanh toán và an ninh, sai sót ở từng khâu có thể lan rộng thành vấn đề liên quan đến quyền lợi người tiêu dùng, an toàn tài chính doanh nghiệp và niềm tin vào toàn hệ thống.

Bà cho rằng cách giám sát tiền kiểm dựa trên thông báo, phê duyệt và cấp phép khó theo kịp rủi ro của AI. Trong bối cảnh mô hình AI liên tục được nâng cấp, còn AI agent có thể tự ra quyết định và tự thực thi, thị trường cần một cơ chế giám sát theo hướng kiểm chứng thường xuyên.

Giáo sư Chae đánh giá Hàn Quốc đã có nền tảng chính sách nhất định như Luật khung AI, hướng dẫn về AI trong lĩnh vực tài chính, các biện pháp cải thiện quy định tách mạng và cơ chế đặc cách cho dịch vụ tài chính đổi mới. Tuy nhiên, bài toán còn lại là kết nối các cơ chế này thành một hệ thống thống nhất và vận hành hiệu quả trên thực tế.

Bà cũng nêu một số nhiệm vụ bổ sung, gồm chuẩn hóa danh mục các trường hợp sử dụng AI tại từng tổ chức tài chính và tiêu chí đánh giá mức độ quan trọng; xây dựng chuẩn kiểm toán cho khả năng truy xuất nguồn gốc mô hình và dữ liệu, lịch sử thay đổi và nhật ký vận hành; tăng cường quản trị chuỗi cung ứng đối với mô hình AI, điện toán đám mây và dữ liệu bên ngoài; tháo gỡ bất định pháp lý trong chia sẻ tín hiệu deepfake và lừa đảo giọng nói; đồng thời thiết lập tiêu chí phân bổ trách nhiệm đối với AI agent.

Theo bà, phạm vi chính sách AI trong tài chính cần được mở rộng theo hướng bảo đảm bằng chứng vận hành, tăng cường hệ thống phòng thủ chung và giám sát chuỗi cung ứng.

Ngành fintech: nới lỏng quy định vẫn nghiêng về các tổ chức lớn

Tại phiên thảo luận, đại diện ngành fintech cho rằng những rào cản về thể chế và hạ tầng đang cản trở việc triển khai AI trong tài chính. Bà Lee nhận định các cuộc thảo luận về cải cách thể chế liên quan đến AI, trong đó có nới lỏng quy định tách mạng, hiện vẫn chủ yếu xoay quanh các tổ chức tài chính lớn. Theo bà, thị trường cần một môi trường cho phép cả fintech vừa và nhỏ lẫn các công ty big tech cùng tham gia.

Bà cho biết trên thực tế, không chỉ các fintech quy mô nhỏ mà ngay cả big tech cũng chưa được tham gia đầy đủ vào quá trình cải cách như nới lỏng tách mạng. AI không phải công cụ chỉ dành cho doanh nghiệp lớn; trong cơ cấu công nghiệp trong nước, doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm tỷ trọng cao, nên khả năng áp dụng và khai thác AI của nhóm này có thể trở thành yếu tố then chốt để nâng năng lực cạnh tranh.

Theo bà Lee, dù khó nới lỏng đồng loạt cho mọi doanh nghiệp, cơ quan quản lý cần có cách tiếp cận cởi mở hơn với những đơn vị có năng lực bảo mật và cơ chế trách nhiệm rõ ràng. Đặc biệt, các doanh nghiệp tài chính điện tử và đơn vị kinh doanh MyData vốn đã vận hành hệ thống bảo mật và quản trị tương đương tổ chức tài chính, vì vậy phạm vi áp dụng nên được mở rộng dựa trên mức độ sử dụng AI và năng lực quản trị, thay vì chỉ dựa vào quy mô doanh nghiệp.

Một điểm nghẽn khác được nêu ra là khả năng tiếp cận hạ tầng AI. Bà Lee cho biết dù có thể tận dụng cơ chế dịch vụ tài chính đổi mới để triển khai AI, các mô hình và hạ tầng hiện được cung cấp trong nước vẫn còn hạn chế, khiến doanh nghiệp khó áp dụng những mô hình AI mới nhất.

Theo bà, một số mô hình AI hiện mới chỉ được cung cấp tại Hàn Quốc dưới các phiên bản tương đối cũ. Trong khi đó, chu kỳ ra mắt mô hình mới hiện chỉ tính bằng vài ngày hoặc vài tuần, nên doanh nghiệp buộc phải nộp hồ sơ cho dịch vụ tài chính đổi mới và chuẩn bị sản phẩm cho khách hàng dựa trên phiên bản đã lạc hậu.

Bà dẫn ví dụ Nhật Bản hiện có thể sử dụng nhiều mô hình mới như Microsoft và Anthropic Claude, trong khi tại Hàn Quốc, dù nhu cầu triển khai thực tế trong lĩnh vực tài chính là rất rõ, danh mục mô hình được hỗ trợ vẫn còn hạn chế. Theo bà, cần tạo điều kiện để nhiều doanh nghiệp hơn được khai thác AI trong khuôn khổ hướng dẫn kiểm soát, qua đó thúc đẩy triển khai và đầu tư AI trong nước.

Chủ tịch Korea Startup Forum Kim Jae-won, đồng thời là CEO Elice Group, cho rằng để mở rộng ứng dụng AI trong tài chính, bên cạnh việc cải thiện quy định, Hàn Quốc cũng phải giải bài toán hạ tầng. Ông cho biết công ty đã cung cấp dịch vụ AI cloud hơn 4 năm nhưng đến nay vẫn chưa thể cung cấp cho bất kỳ tổ chức tài chính nào vì vướng quy định tách mạng và các điều kiện liên quan.

Theo ông, việc vận hành mô hình AI đòi hỏi GPU và hạ tầng trung tâm dữ liệu, trong khi Hàn Quốc hiện thiếu các trung tâm dữ liệu có thể tiếp nhận GPU hiệu năng cao. Vì vậy, cùng với các cuộc thảo luận về quy định, cần đồng thời xem xét bài toán hạ tầng để AI thực sự có thể vận hành trong ngành tài chính.

Ông cũng nhấn mạnh rằng việc thực thi đầy đủ các chính sách bảo mật cho AI đòi hỏi chi phí GPU lớn và nguồn nhân lực chuyên môn cao. Do đó, cần có hỗ trợ chính sách và sự phối hợp giữa các bộ, ngành để các tổ chức tài chính quy mô nhỏ cũng có thể sử dụng hạ tầng AI.

Ủy ban Dịch vụ Tài chính xem xét nới quy định tách mạng, dữ liệu và cơ chế giám sát riêng cho AI

Ông Jung Seon-in, Trưởng bộ phận Tổng hợp Tài chính số thuộc Ủy ban Dịch vụ Tài chính, cho rằng đã đến lúc ngành tài chính trực tiếp dẫn dắt đổi mới AI. Theo ông, trong bối cảnh AI đang tái định hình mọi ngành kinh tế, lĩnh vực tài chính không nên chỉ dừng ở mức hỗ trợ AI mà cần chủ động dẫn đầu đổi mới. Việc triển khai AI có thể giúp giảm chi phí, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cấp dịch vụ, từ đó tạo ra tác động rộng hơn đối với người dân và doanh nghiệp.

Ông cũng đề cập tiềm năng mở rộng của chấm điểm tín dụng thay thế dựa trên AI và dịch vụ quản lý tài sản. Theo ông, chấm điểm tín dụng thay thế bằng AI có thể mở ra cơ hội mới cho những người thiếu lịch sử tài chính và khó tiếp cận hệ thống tài chính truyền thống. Trong khi đó, quản lý tài sản dựa trên AI agent có thể đưa các dịch vụ cá nhân hóa vốn tập trung ở nhóm khách hàng giàu tài sản đến với nhiều người hơn.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng đổi mới có trách nhiệm đòi hỏi tiêu chí rõ ràng và năng lực giám sát tương xứng. Khi tác động của AI đối với người tiêu dùng ngày càng lớn, trách nhiệm và thẩm quyền cần được làm rõ, đồng thời cơ quan quản lý phải tăng cường năng lực giám sát để chủ động rà soát các rủi ro đặc thù của AI, trong đó có rủi ro an ninh mạng, cũng như chuẩn bị cho những biến số khó lường.

Theo ông Jung, Ủy ban Dịch vụ Tài chính sẽ khẩn trương thúc đẩy nới lỏng quy định tách mạng vì mục tiêu an ninh, đồng thời rà soát và chỉnh lý các quy định liên quan đến khai thác dữ liệu. Cơ quan này cũng sẽ xem xét liệu các quy định hiện hành theo từng mảng kinh doanh còn phù hợp với môi trường tài chính dựa trên AI hay không.

Ông cho biết thêm bảy nguyên tắc AI trong hướng dẫn về AI cho lĩnh vực tài chính sẽ tiếp tục được bổ sung để phù hợp với môi trường đang thay đổi. Ủy ban Dịch vụ Tài chính cũng sẽ cân nhắc phương án thiết lập cơ chế giám sát chuyên biệt đối với AI nhằm bảo vệ người tiêu dùng trước các vấn đề liên quan đến độ tin cậy và trách nhiệm.