SpaceX đang chuẩn bị mở rộng đáng kể tỷ lệ cổ phần IPO dành cho nhà đầu tư cá nhân, với mức có thể lên tới 30% tổng lượng chào bán. Dù cao hơn nhiều so với thông lệ trên thị trường, kế hoạch này vẫn đi kèm hàng loạt rủi ro, từ biến động giá sau niêm yết, hiệu quả đầu tư dài hạn kém khả quan đến tình trạng thua lỗ kéo dài và quyền biểu quyết tập trung.

Theo Bloomberg ngày 10/6 (giờ địa phương), SpaceX đang thúc đẩy phương án phân bổ tối đa 30% số cổ phiếu chào bán trong đợt IPO cho nhà đầu tư cá nhân.

Đây là tỷ lệ cao hơn đáng kể so với các đợt IPO thông thường, khi phần dành cho nhà đầu tư cá nhân thường chỉ vào khoảng 5-10%. SpaceX dự kiến nhận đăng ký mua thông qua Charles Schwab, Fidelity, Robinhood, SoFi và E-Trade của Morgan Stanley.

Tại Fidelity, nhà đầu tư có số dư tài khoản tối thiểu 2.000 USD cũng có thể được phân bổ cổ phiếu IPO. Mức này thấp hơn nhiều so với ngưỡng 100.000 USD, thậm chí 500.000 USD, thường thấy ở một số thương vụ chào bán khác.

Tuy nhiên, việc mở rộng cửa cho nhà đầu tư cá nhân không đồng nghĩa mọi người đăng ký đều sẽ nhận được cổ phiếu. Nếu nhu cầu tăng mạnh, khả năng phân bổ có thể vẫn rất hạn chế. SpaceX hiện được xem là một trong những ứng viên IPO lớn nhất từ trước đến nay, nên sức hút với dòng tiền cá nhân được dự báo sẽ rất lớn.

Một trong những rủi ro đáng chú ý là biến động giá ngay sau khi niêm yết. SpaceX cũng cảnh báo rằng tỷ trọng nhà đầu tư cá nhân cao có thể khiến giá cổ phiếu dao động mạnh hơn. Diễn biến của các “cổ phiếu meme” như GameStop năm 2021 thường được nhắc đến như ví dụ cho thấy lực mua bán từ nhà đầu tư cá nhân có thể đẩy giá lên xuống rất mạnh trong thời gian ngắn.

Nhà đầu tư cũng không dễ giao dịch ngắn hạn để chốt lời sớm. Một số công ty chứng khoán áp dụng chính sách hạn chế tham gia các đợt IPO tiếp theo đối với những khách hàng bán lại số cổ phiếu được phân bổ chỉ sau vài ngày niêm yết. Điều đó có nghĩa là ngay cả khi giá tăng mạnh sau khi lên sàn, việc bán ra quá sớm vẫn có thể gây bất lợi cho nhà đầu tư.

Mức tăng mạnh trong phiên giao dịch đầu tiên cũng không bảo đảm lợi nhuận dài hạn. Theo Jay Ritter, chuyên gia về IPO tại Warrington College of Business thuộc Đại học Florida, trong giai đoạn 1980-2025, cổ phiếu IPO tăng trung bình khoảng 19% trong ngày giao dịch đầu tiên. Tuy vậy, nếu không tính phiên đầu tiên, trong 5 năm tiếp theo, nhóm cổ phiếu IPO có mức sinh lời thấp hơn trung bình 3,6% mỗi năm so với các doanh nghiệp niêm yết có quy mô tương đương.

Tình hình tài chính của SpaceX cũng là yếu tố cần được theo dõi sát. Tính đến cuối tháng 3, công ty có 29,1 tỷ USD nợ. Năm ngoái, doanh nghiệp lỗ 4,9 tỷ USD và tiếp tục lỗ 4,3 tỷ USD trong quý I năm nay. SpaceX cho biết chưa thể chắc chắn về thời điểm đạt lợi nhuận.

Cơ cấu quản trị của công ty cũng tiếp tục gây tranh cãi. Trong đợt IPO này, SpaceX chào bán 555,6 triệu cổ phiếu loại A, với mỗi cổ phiếu có một quyền biểu quyết. Trong khi đó, cổ phiếu loại B, tương ứng 10 quyền biểu quyết mỗi cổ phiếu, không nằm trong diện chào bán.

Elon Musk hiện nắm giữ lượng lớn cổ phiếu loại B, qua đó vẫn có thể kiểm soát hơn 82% tổng quyền biểu quyết sau khi SpaceX niêm yết. Công ty cũng thừa nhận có thể phát sinh xung đột lợi ích giữa Musk và các doanh nghiệp khác do ông sở hữu, trong đó có Tesla.

Ngoài ra, nhà đầu tư cần chú ý tránh nhầm lẫn mã chứng khoán. SpaceX dự kiến giao dịch với mã “SPCX”, chỉ khác một ký tự so với “SPCE” của Virgin Galactic Holdings do Richard Branson sáng lập. Trong giai đoạn đầu niêm yết, khi khối lượng lệnh mua bán tăng cao, việc kiểm tra kỹ tên cổ phiếu và mã giao dịch trước khi đặt lệnh là điều đặc biệt cần thiết.