Khoảng một phần ba mạng Wi‑Fi trên thế giới vẫn sử dụng chuẩn Wi‑Fi 4 đã ra mắt từ 15 năm trước, tạo ra nút thắt cổ chai trong bối cảnh tốc độ băng rộng tăng nhanh nhưng hạ tầng không dây trong gia đình không được nâng cấp tương xứng.

Theo TechRadar ngày 9/6, dữ liệu khảo sát mới nhất của Ookla cho thấy 33,2% mạng Wi‑Fi toàn cầu hiện vẫn vận hành trên thiết bị hỗ trợ Wi‑Fi 4.

Theo Ookla, vấn đề không nằm ở tốc độ đường truyền Internet, mà ở mạng không dây trong nhà. Smartphone và laptop thường được thay mới nhanh hơn nhiều so với router gia đình, khiến các thiết bị đời mới không thể khai thác hết hiệu năng khi vẫn phải kết nối qua phần cứng cũ.

Ookla xem Wi‑Fi là hạ tầng chặng cuối xử lý phần lớn lưu lượng Internet trong gia đình. Vì vậy, ngay cả khi tốc độ băng rộng được cải thiện, router lạc hậu vẫn có thể làm giảm đáng kể hiệu năng thực tế.

Xét theo cơ cấu sử dụng hiện nay, Wi‑Fi 5 chiếm tỷ trọng lớn nhất với 38,3%, tiếp theo là Wi‑Fi 6 với 26,7%. Trong khi đó, Wi‑Fi 7, chuẩn mới nhất được Wi‑Fi Alliance chứng nhận năm 2024, mới chỉ đạt 1,8%. Dù đã xuất hiện từ năm 2009, Wi‑Fi 4 vẫn duy trì tỷ lệ sử dụng lớn.

Hạn chế của các thiết bị cũ không chỉ nằm ở tốc độ mà còn ở khả năng hỗ trợ băng tần. Thiết bị Wi‑Fi 4 và Wi‑Fi 5 không thể truy cập băng tần 6GHz, tức không tận dụng được dải tần chủ lực của Wi‑Fi 6E và Wi‑Fi 7.

Điều đó đồng nghĩa, ngay cả khi smartphone mới hỗ trợ 6GHz, người dùng vẫn không thể khai thác băng tần này nếu kết nối với router cũ.

Vấn đề càng rõ tại các khu vực đông dân cư. Thiết bị Wi‑Fi 4 chủ yếu hoạt động trên băng tần 2.4GHz, nơi tập trung nhiều kết nối Bluetooth, thiết bị ngoại vi không dây và sản phẩm IoT, nên dễ xảy ra nhiễu sóng.

Hiện khoảng 60% lưu lượng không dây toàn cầu được xử lý trên băng tần 5GHz. Tuy nhiên, tại các khu chung cư, nhiều router của các hộ gia đình cùng dùng chung kênh tần số, khiến tình trạng tắc nghẽn diễn ra thường xuyên.

Môi trường kết nối trong gia đình hiện cũng phức tạp hơn rất nhiều so với thời điểm Wi‑Fi 4 được thiết kế. Ngoài smartphone và laptop, một hộ gia đình ngày nay còn có smart TV, máy chơi game, camera an ninh, thiết bị nhà thông minh và các thiết bị phục vụ làm việc từ xa cùng truy cập mạng.

Theo giới chuyên gia, mức độ phức tạp của nhu cầu kết nối hiện nay không còn phù hợp với năng lực của hạ tầng Wi‑Fi cũ.

Hệ quả là người dùng có thể gặp tình trạng tốc độ suy giảm, độ trễ cao và kết nối kém ổn định. Khi nhu cầu họp video, chơi game đám mây và xem streaming 4K gia tăng, router cũ được xem là một trong những nguyên nhân chính làm giảm chất lượng mạng.

Chênh lệch hiệu năng giữa các thế hệ thiết bị cũng rất lớn. Router Wi‑Fi 7 có thể khai thác kênh 320MHz trên băng tần 6GHz, với tốc độ lý thuyết tối đa lên tới 46Gbps.

Trong khi đó, nhiều router Wi‑Fi 4 phổ biến chỉ đạt tối đa khoảng 600Mbps ngay cả trong điều kiện tối ưu. Theo TechRadar, mức này cũng đã khó đáp ứng ổn định nhu cầu streaming 4K hiện nay.

Trong bối cảnh các nhà cung cấp dịch vụ Internet mở rộng các gói băng rộng đa gigabit, nút thắt cổ chai ở mạng Wi‑Fi trong nhà có thể sẽ bộc lộ rõ hơn.

Hãng nghiên cứu Omdia dự báo nền tảng cài đặt Wi‑Fi 7 cho người tiêu dùng sẽ tăng trưởng bình quân 35,2% mỗi năm và đạt 13,8% vào năm 2030. Tuy vậy, với tỷ lệ hiện mới ở mức 1,8%, quá trình chuyển sang mạng không dây thế hệ mới khó diễn ra trong thời gian ngắn.

Từ thực tế này, điểm yếu của mạng trong gia đình có thể không nằm ở đường truyền Internet mà nằm ở router. Ngay cả khi sử dụng smartphone mới và gói Internet gigabit, người dùng vẫn khó tận hưởng trọn vẹn hiệu năng nếu hạ tầng Wi‑Fi trong nhà đã lạc hậu.