Ethereum đã giảm khoảng 65% so với Bitcoin kể từ sau sự kiện Merge, và một số ý kiến trong nội bộ hệ sinh thái cho rằng nguyên nhân chính nằm ở năng lực thực thi của Ethereum Foundation.

Theo BeInCrypto, ngày 31/5 (giờ địa phương), một thành viên trong hệ sinh thái Ethereum tên Reid nhận định đà suy yếu gần đây của Ethereum không đơn thuần là hệ quả của chu kỳ thị trường hay một nhịp điều chỉnh giá. Theo ông, đây là kết quả tích lũy của những lựa chọn sản phẩm thiếu phù hợp và tiến độ triển khai chậm chạp.

Reid cho biết ông đã tham gia Ethereum từ giai đoạn ICO ban đầu và hiện vẫn đang phát triển trên nền tảng này. Ông cũng nhấn mạnh mình là người nắm giữ ETH, vì vậy đây là góc nhìn từ bên trong hệ sinh thái, không phải chỉ trích từ bên ngoài.

Luận điểm chính mà Reid đưa ra là diễn biến của tỷ lệ ETH/BTC. Merge, bản nâng cấp quan trọng trong năm 2022, đã đưa Ethereum chuyển từ cơ chế Proof of Work sang Proof of Stake. Tỷ lệ ETH/BTC từng tăng lên khoảng 0,085 vào thời điểm diễn ra Merge (tháng 9/2022), nhưng đến cuối tháng 5 đã lùi về quanh 0,028. Trong khi đó, giá Ethereum hiện dao động quanh 2.000 USD, giảm khoảng 21% trong vòng một năm.

Theo Reid, thông điệp nổi bật nhất khi Merge diễn ra là việc cắt giảm 99,95% mức tiêu thụ năng lượng, nhưng điều này không trùng với nhu cầu thực tế của dòng tiền tổ chức và người dùng. Ông cho rằng nhà đầu tư tổ chức cần lợi suất, nhà phát triển cần thời gian hoàn tất giao dịch nhanh hơn, còn người dùng muốn chi phí giao dịch thấp hơn. Trong khi đó, Ethereum lại nhấn mạnh thông điệp tiết kiệm năng lượng. Cùng thời điểm, Solana tập trung quảng bá vào tốc độ xử lý.

Một vấn đề khác được Reid nêu ra là sự thiếu vắng sản phẩm staking chính thức. Theo ông, sau 3 năm kể từ Merge, Ethereum vẫn chưa có một ứng dụng staking chính thức cho người dùng phổ thông. Hiện lựa chọn chính thức gần như vẫn là tự vận hành validator với yêu cầu tối thiểu 32 ETH. Điều này khiến nhiều người dùng chuyển sang Lido, nền tảng hiện chiếm khoảng 24% tổng lượng ETH được staking, dù cộng đồng phát triển liên tục cảnh báo về rủi ro tập trung. Reid cũng chỉ trích quan điểm “chúng tôi không chọn người thắng cuộc”, cho rằng đây là cách tiếp cận của một tổ chức né tránh cạnh tranh.

Về lộ trình phát triển, Reid cho rằng chiến lược ưu tiên rollup đã làm suy yếu nguồn thu của lớp cơ sở Ethereum. Sau khi EIP-4844 được triển khai vào tháng 3/2024, phí blob trong phần lớn thời gian của năm 2024 và 2025 đã giảm gần về mức 1 wei. Theo lập luận này, doanh thu phí giao dịch theo quý của Ethereum đã giảm khoảng 95% so với mức đỉnh 4,3 tỷ USD ghi nhận trong quý IV/2021.

Trong khi đó, các mạng Layer 2 lại mở rộng mô hình doanh thu riêng. Arbitrum công bố biên lợi nhuận từ hoạt động L2 ở mức 90-98%, còn Base được nhắc tới là đã thu về khoảng 70% lợi nhuận từ rollup tính đến giữa năm 2025. Reid cho rằng việc các Layer 2 lớn phát hành token riêng cũng khiến dòng vốn trong hệ sinh thái bị phân tán hơn.

Reid đối chiếu cấu trúc này với Solana. Theo ông, với kiến trúc Layer 1 tích hợp, giá trị từ phí giao dịch được phản ánh trực tiếp vào token gốc. Ông cũng nhắc lại rằng Proof of Stake đã nằm trong lộ trình của Ethereum từ năm 2015 nhưng mất tới 7 năm mới được triển khai, trong khi Solana nhanh chóng ra mắt mainnet beta và xây dựng hệ sinh thái gồm ví, sàn giao dịch phi tập trung và thị trường tiền tệ.

Các bài viết gần đây của Vitalik Buterin, đồng sáng lập Ethereum, cũng trở thành đối tượng bị chỉ trích. Reid cho rằng trong các bài đăng năm 2024 và 2025 của Buterin, những chủ đề như chủ nghĩa đa nguyên hay “network state” được nhấn mạnh nhiều hơn tinh thần cạnh tranh. Theo cách diễn giải của ông, điều đó phản ánh một nền văn hóa không phản ứng quyết liệt trước cạnh tranh thị trường, mà giống tâm thế của một hệ sinh thái đã đứng ở vị thế quá vững chắc.

Theo Reid, câu hỏi quan trọng nhất hiện nay là Ethereum Foundation có thể thay đổi tốc độ thực thi sản phẩm và định hướng chiến lược đến đâu. Ông cho rằng trong phần còn lại của chu kỳ thị trường, tỷ lệ ETH/BTC sẽ là chỉ báo then chốt để đánh giá vấn đề này. Loạt chỉ trích trên được chú ý vì quy nguyên nhân khiến ETH suy yếu không phải do yếu tố vĩ mô, mà do chiến lược sản phẩm, cấu trúc doanh thu và hướng đi của dòng vốn trong hệ sinh thái.