Hàn Quốc đang đẩy nhanh thảo luận về việc rút ngắn chu kỳ thanh toán trên thị trường cổ phiếu từ T+2 xuống T+1. Tuy nhiên, giới chứng khoán và các cơ quan liên quan cho rằng trước khi áp dụng, cần ưu tiên hoàn thiện các khâu hậu giao dịch như thanh toán cho nhà đầu tư nước ngoài, giao dịch cho vay chứng khoán, hoạt động tạo lập và mua lại ETF, cùng với việc nâng cấp hệ thống.

Theo giới đầu tư tài chính ngày 26/5, Sở Giao dịch Chứng khoán Hàn Quốc (KRX) đã tổ chức một tọa đàm về phương án rút ngắn chu kỳ thanh toán cổ phiếu. Hiện thị trường chứng khoán Hàn Quốc vẫn áp dụng cơ chế T+2, tức giao dịch được thanh toán sau hai ngày làm việc kể từ ngày khớp lệnh.

Thảo luận này được đẩy mạnh sau khi Tổng thống Lee Jae-myung trực tiếp đề cập vấn đề tại một cuộc họp về thị trường vốn hồi tháng 3. Từ đó, Ủy ban Hợp lý hóa Quy định, Ủy ban Dịch vụ Tài chính và các cơ quan liên quan đã bắt đầu thúc đẩy quá trình rà soát chính sách.

Trên thế giới, nhiều thị trường lớn đã chuyển sang chu kỳ thanh toán ngắn hơn. Mỹ hoàn tất việc áp dụng T+1 từ tháng 5/2024. Anh, Liên minh châu Âu và Thụy Sĩ đang hướng đến mốc tháng 10/2027. Hong Kong cũng công bố lộ trình triển khai từ tháng 4/2026 đến quý IV/2027, khiến thảo luận về T+1 tại châu Á sôi động hơn.

Tại Hàn Quốc, các bước chuẩn bị cũng đã được xúc tiến. KRX và Korea Securities Depository (KSD) từ năm 2023 đã giao Viện Nghiên cứu Thị trường Vốn đánh giá tính khả thi của việc rút ngắn chu kỳ thanh toán. Đến năm 2025, hai bên lập nhóm công tác để lấy ý kiến từ các thành viên thị trường. Trong nửa cuối năm nay, các bên dự kiến xây dựng bộ tiêu chuẩn nghiệp vụ phục vụ quá trình triển khai.

Giới chứng khoán nhận định việc chuyển sang T+1 không đơn thuần là rút ngắn lịch thanh toán, mà là thay đổi trên toàn bộ hệ thống. Ông Noh Seung-jin, Trưởng bộ phận tại Mirae Asset Securities, cho rằng trọng tâm lớn nhất là nâng hiệu quả xử lý thanh toán cho nhà đầu tư nước ngoài.

Theo ông, nhóm nhà đầu tư này hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào quy trình xác nhận thanh toán thủ công, trong bối cảnh bị giới hạn bởi chênh lệch múi giờ. Nếu chưa thiết lập được cơ chế tự động hóa giữa khách hàng, ngân hàng lưu ký, công ty chứng khoán và KSD, nguy cơ chậm thanh toán và phát sinh lỗi thanh toán sẽ gia tăng.

Bà Cho Eun-a, Trưởng bộ phận tại SK Securities, cho rằng đối với KSD và các công ty chứng khoán, việc rút ngắn chu kỳ thanh toán gần như tương đương với tái thiết kế toàn bộ hệ thống. Theo bà, hàng loạt chương trình liên quan trực tiếp đến tài sản khách hàng sẽ phải được sửa đổi và kiểm thử lại, gồm quy trình tạo lập và mua lại ETF, nghiệp vụ AP/LP, giao dịch cho vay chứng khoán, xử lý ký quỹ, thời gian gia hạn với giao dịch ký quỹ thiếu tiền, cách tính và hiển thị tiền gửi, kế hoạch bán giải chấp và cấp tín dụng.

Ở phía các tổ chức lưu ký phục vụ nhà đầu tư nước ngoài, lo ngại chủ yếu tập trung vào khâu chuyển đổi ngoại tệ và rủi ro không hoàn tất thanh toán.

Bà Kim Mi-kang, Giám đốc tại Standard Chartered Korea, cho biết với nhà đầu tư nước ngoài không cư trú, quá trình từ ngày giao dịch đến ngày thanh toán đòi hỏi thêm nhiều bước xử lý, nên tính khả thi trong thực tế cần được cân nhắc kỹ.

Bà cho rằng khi chu kỳ thanh toán được rút ngắn, nhu cầu chuyển đổi ngoại tệ có thể tập trung trong thời gian ngắn, qua đó làm tăng biến động tỷ giá và kéo chi phí liên quan đến lỗi thanh toán ngoại hối đi lên.

Dù đồng thuận về sự cần thiết của T+1, các cơ quan liên quan đều nhấn mạnh rằng chuẩn hóa và tự động hóa nghiệp vụ là điều kiện tiên quyết.

Ông Park Sang-wook, lãnh đạo mảng thanh toán bù trừ tại KRX, nói T+1 là hướng đi cần thiết để nâng mức thuận tiện cho nhà đầu tư cá nhân, cải thiện hiệu quả sử dụng vốn, giảm rủi ro thanh toán toàn thị trường và cắt giảm nhu cầu ký quỹ.

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng nếu triển khai khi chỉ một mắt xích trong hệ thống chưa sẵn sàng, độ ổn định của hoạt động thanh toán có thể bị ảnh hưởng, từ đó làm suy giảm niềm tin của thị trường.

KSD cũng nhìn nhận điểm khó lớn nhất nằm ở quy trình thanh toán của khối nhà đầu tư tổ chức.

Ông Choi Hang-jin, lãnh đạo mảng thanh toán chứng khoán tại KSD, cho biết giao dịch trên thị trường niêm yết về cơ bản khép lại bằng quá trình thanh toán bù trừ giữa KRX, công ty chứng khoán và KSD, nên vẫn có khả năng ứng phó tương đối. Trong khi đó, giao dịch của khối tổ chức, đặc biệt giữa nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, công ty quản lý tài sản và công ty chứng khoán, lại phức tạp hơn do quy trình nghiệp vụ chồng chéo và nhiều tầng nấc.

Để xây dựng hạ tầng tự động hóa cho thanh toán, KSD cho biết đã hoàn tất vào cuối tháng 4 việc cải tổ hệ thống chuyên dụng dùng để truyền thông tin thanh toán giữa công ty chứng khoán và ngân hàng lưu ký. Cơ quan này cũng đang xem xét xây dựng hệ thống đối soát và xác nhận theo thời gian thực đối với thông tin giao dịch theo đơn vị quỹ.

Cơ quan quản lý tài chính cũng thừa nhận nhu cầu chuyển đổi là rõ ràng, song cho rằng quá trình triển khai cần đi kèm với việc giảm bớt lo ngại từ các bên tham gia thị trường.

Ông Ko Young-ho, Trưởng phòng Thị trường vốn thuộc Ủy ban Dịch vụ Tài chính, cho biết vấn đề hiện nay không còn là có chuyển sang T+1 hay không, mà là chuyển vào thời điểm nào và theo cách nào. Theo ông, bất kỳ thay đổi thể chế nào cũng kéo theo chi phí chuyển đổi, và mục tiêu là thúc đẩy cải cách trong khi vẫn giảm thiểu phần chi phí đó.

Ông nói thêm rằng Hàn Quốc cần cân nhắc cấu trúc thị trường và trật tự tài chính trong nước thay vì sao chép nguyên mẫu mô hình nước ngoài. Do won không phải đồng tiền được giao dịch tự do như USD, cơ quan chức năng phải tính đến yếu tố ổn định trên thị trường ngoại hối. Ngoài ra, các vấn đề như mở tài khoản, quy định xác minh danh tính, tỷ lệ lỗi thanh toán hay quy định bán khống cũng phản ánh đặc thù riêng của thị trường Hàn Quốc.

Ông Park Yong-jin, Phó chủ tịch Ủy ban Hợp lý hóa Quy định, cho rằng thời điểm áp dụng cần được rút ngắn tối đa.

Theo ông, Ủy ban Dịch vụ Tài chính và các cơ quan liên quan đã được đề nghị đẩy sớm mốc triển khai, hiện dự kiến vào khoảng tháng 10 năm sau. Ông cũng nhấn mạnh cần công khai giải thích để người dân hiểu vì sao tiến trình cải cách bị kéo dài.

Ông Jung Eun-bo, Chủ tịch KRX, nhận định T+1 đang trở thành chuẩn mới của thị trường vốn toàn cầu, nhưng việc triển khai phải đặt yếu tố ổn định lên hàng đầu.

Ông cho biết việc rút ngắn chu kỳ thanh toán không thể được thực hiện chỉ bằng nỗ lực của một tổ chức đơn lẻ. Theo ông, toàn bộ quy trình và hạ tầng liên quan đều phải được hoàn thiện, từ khâu xác nhận giao dịch sau khớp lệnh đến bù trừ, chuyển đổi ngoại tệ và thanh toán.