Thị trường chứng khoán Hàn Quốc đang tăng tốc thảo luận về việc rút ngắn chu kỳ thanh toán từ T+2 xuống T+1, trong bối cảnh xuất hiện tranh cãi quanh tiến độ triển khai, yêu cầu nâng cấp hạ tầng và khoản lãi 180,5 tỷ won mà 12 công ty chứng khoán thu được trong ba năm qua từ tiền thanh toán của nhà đầu tư.

Tại tọa đàm về rút ngắn chu kỳ thanh toán chứng khoán diễn ra ngày 26/5 tại Sàn giao dịch chứng khoán Hàn Quốc (KRX), Phó chủ tịch Ủy ban Hợp lý hóa Quy định Park Yong-jin cho rằng việc cải cách cần được thúc đẩy nhanh hơn. Theo ông, với cơ chế hiện nay, nhà đầu tư bán cổ phiếu nhưng phải chờ hai ngày làm việc mới nhận được tiền; nếu vướng kỳ nghỉ, thời gian chờ có thể kéo dài 4-5 ngày.

Hiện thị trường chứng khoán Hàn Quốc áp dụng cơ chế T+2, tức giao dịch được thanh toán sau hai ngày làm việc kể từ ngày khớp lệnh. Điều này đồng nghĩa nhà đầu tư chưa thể rút tiền mặt hoặc tái sử dụng vốn ngay sau khi bán cổ phiếu.

Trong khi đó, Mỹ đã chuyển sang T+1 từ năm 2024. Châu Âu và Hong Kong cũng đã công bố lộ trình áp dụng cơ chế này. Chủ tịch KRX Jeong Eun-bo nhận định thanh toán T+1 không còn là lựa chọn riêng của một số thị trường, mà đang dần trở thành chuẩn mực mới của thị trường vốn toàn cầu.

Park Yong-jin nhấn mạnh thời điểm áp dụng cần được đẩy lên sớm nhất có thể. Ông cho biết đã đề nghị Ủy ban Dịch vụ Tài chính cùng các cơ quan liên quan xem xét rút ngắn mốc triển khai, hiện dự kiến vào khoảng tháng 10 năm sau. Đồng thời, ông kêu gọi công khai tiến độ, các vướng mắc và phương án tháo gỡ thông qua những diễn đàn thảo luận mở để giải thích minh bạch với công chúng.

Theo Park Yong-jin, nếu nhìn từ góc độ nhà đầu tư cá nhân, rất khó chấp nhận việc cải cách tiếp tục bị trì hoãn. Ông cho rằng công chúng khó hiểu vì sao phải đợi tới tháng 10 năm sau mới có thể điều chỉnh cơ chế hiện hành, cũng như vì sao Hàn Quốc phải nhất thiết đồng bộ thời điểm triển khai với EU và Hong Kong.

Ông cũng bác bỏ lập luận cho rằng chênh lệch tỷ giá và múi giờ là rào cản lớn đối với việc chuyển sang T+1. Theo ông, cách giải thích này thiếu sức thuyết phục nếu xét đến thực tế nhà đầu tư Hàn Quốc vẫn đang trực tiếp giao dịch cổ phiếu ở nước ngoài.

Một trong những điểm gây tranh cãi lớn nhất tại tọa đàm là khoản lãi phát sinh từ tiền thanh toán của nhà đầu tư. Park Yong-jin cho biết trong ba năm qua, 12 công ty chứng khoán đã thu về 180,5 tỷ won tiền lãi từ số tiền được giữ lại trong hai ngày chờ thanh toán. Ông cho rằng việc dư luận nghi ngờ nguồn thu này đang trở thành lực cản đối với cải cách là điều hoàn toàn có thể hiểu được.

Về phía KRX, cơ quan này đồng tình với sự cần thiết phải rút ngắn chu kỳ thanh toán, nhưng nhấn mạnh quá trình chuyển đổi phải được triển khai một cách ổn định. Chủ tịch Jeong Eun-bo nói rằng đây không phải nhiệm vụ mà một tổ chức đơn lẻ có thể tự thực hiện, bởi toàn bộ quy trình nghiệp vụ và hạ tầng liên quan đều phải được điều chỉnh, từ xác nhận giao dịch sau khớp lệnh, bù trừ, xử lý ngoại hối đến thanh toán cuối cùng.

Theo Jeong Eun-bo, việc chuyển sang T+1 về bản chất là đưa “đồng hồ” của thị trường vốn Hàn Quốc bắt nhịp với thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, bên cạnh yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, thị trường cũng cần một lộ trình phối hợp đồng bộ để hạn chế tối đa tác động ngoài ý muốn.

KRX cho biết sẽ tiếp tục trao đổi với Chính phủ, các thành viên thị trường, cơ quan liên quan và nhà đầu tư nhằm sớm đưa T+1 vào áp dụng, đồng thời bảo đảm hệ thống vận hành ổn định sau khi chuyển đổi.

Việc rút ngắn chu kỳ thanh toán được đánh giá là biện pháp có thể nâng hiệu quả sử dụng vốn của nhà đầu tư cá nhân và cải thiện hiệu quả chung của thị trường. Khi thời gian thu hồi tiền bán chứng khoán được rút ngắn, nhà đầu tư có thể xoay vòng vốn nhanh hơn, trong khi mức độ tương thích của thị trường nội địa với thông lệ quốc tế cũng được nâng lên.

Park Yong-jin nhấn mạnh rút ngắn chu kỳ thanh toán không chỉ là vấn đề chênh lệch vài ngày, mà còn là cách khôi phục quyền chủ động sử dụng vốn cho hàng triệu nhà đầu tư cá nhân.

Dù vậy, trong quá trình chuyển đổi, thị trường vẫn phải đồng thời xử lý các vấn đề liên quan đến thanh toán cho nhà đầu tư nước ngoài, nghiệp vụ ngoại hối và hạ tầng hậu trường của các công ty chứng khoán cũng như tổ chức lưu ký. Khi thời gian xử lý nghiệp vụ trên toàn thị trường được rút ngắn, nhu cầu tăng cường cơ chế ứng phó sự cố và hệ thống quản trị rủi ro cũng trở nên cấp thiết hơn.