Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) ngày 25/5 theo giờ địa phương đã hoãn công bố cơ chế “Innovation Exemption” dành cho giao dịch cổ phiếu token hóa, trong bối cảnh xuất hiện nhiều tranh cãi liên quan đến phát hành token không được chấp thuận và việc xác minh quyền sở hữu, quyền cổ đông.

Theo Cointelegraph, SEC đã lùi lịch công bố đề xuất cho phép các nền tảng tài sản số giao dịch cổ phiếu token hóa so với kế hoạch ban đầu.

Trọng tâm của cơ chế này là cho phép giao dịch cổ phiếu trên nền tảng blockchain, đồng thời vẫn bảo đảm người nắm giữ token được hưởng các quyền tương đương cổ đông trên thị trường chứng khoán truyền thống. Theo đó, đơn vị vận hành nền tảng phải đáp ứng điều kiện bảo đảm cho người sở hữu token các quyền như nhận cổ tức và tham gia biểu quyết.

Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng cơ chế, SEC vấp phải nhiều lo ngại về khả năng thực thi. Vấn đề lớn nhất là nguy cơ một bên thứ ba tự phát hành token gắn với cổ phiếu của một doanh nghiệp cụ thể mà không có sự chấp thuận của công ty niêm yết. Một số ý kiến trong ngành cảnh báo nếu mô hình này được chấp nhận, trật tự hiện tại của thị trường chứng khoán có thể bị xáo trộn.

Một điểm nghẽn khác là tính chất bán ẩn danh của blockchain. Cơ quan quản lý phải giải bài toán xác định ai là chủ sở hữu thực sự của token và liệu người đó có đủ tư cách thực hiện quyền cổ đông hay không.

SEC được cho là đã tiếp nhận ý kiến từ hàng trăm thành viên thị trường về cách áp dụng cơ chế mới. Dù vậy, cơ quan này không thay đổi định hướng quản lý mà chỉ lùi thời điểm công bố để hoàn thiện thêm các chi tiết kỹ thuật. Dự thảo được cho là đã cơ bản hoàn tất khâu rà soát nội bộ, nhưng phải bước vào vòng xem xét bổ sung ngay trước thời điểm công bố.

Ở chiều ngược lại, một số ý kiến trong ngành xem việc trì hoãn là tín hiệu tích cực. Carlos Domingo, CEO nền tảng token hóa Securitize, cho rằng điều quan trọng là bảo đảm ngoại lệ này được áp dụng đúng với loại sản phẩm phù hợp.

Tom Farley, CEO sàn giao dịch tiền số Bullish, cũng nhắc đến rủi ro bên thứ ba phát hành token đại diện cho quyền sở hữu cổ phiếu và đánh giá việc “tạm hoãn để chỉnh sửa cho đúng” là hợp lý.

Diễn biến này cũng phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận của SEC. Ngày 24/5, ủy viên Hester Peirce, người lâu nay được xem là có quan điểm cởi mở với tiền số, cho biết ngoại lệ nói trên “sẽ có phạm vi hạn chế”. Bà cho rằng SEC có thể chỉ cho phép các “biểu hiện số” của chứng khoán vốn tương tự những loại tài sản mà nhà đầu tư hiện đã có thể giao dịch trên thị trường thứ cấp. Cách tiếp cận này cho thấy SEC có thể chấp nhận token hóa ở mức độ nhất định trong khuôn khổ quản lý hiện hành, thay vì mở rộng trên diện rộng.

SEC cũng đã phần nào định hình tiêu chí phân loại chứng khoán token hóa. Tháng 1 năm nay, cơ quan này chia tài sản token hóa thành hai nhóm là “dạng lưu ký” và “dạng tổng hợp”. Với mô hình lưu ký, tổ chức phát hành tham gia trực tiếp và tài sản cơ sở được nắm giữ bởi một trung gian được quản lý, qua đó bảo đảm đầy đủ quyền cổ đông. Trong khi đó, mô hình tổng hợp không nắm giữ cổ phiếu thực mà chỉ bám theo biến động giá. Giới chuyên môn nhận định SEC nhiều khả năng sẽ ưu tiên mô hình lưu ký trong các bước quản lý tiếp theo.

Cuộc thảo luận về cổ phiếu token hóa cũng nằm trong xu hướng điều chỉnh chính sách tiền số rộng hơn tại Mỹ. Dưới chính quyền Donald Trump, SEC cho thấy lập trường cởi mở hơn với các sản phẩm tài chính dựa trên tài sản số, trong khi giới tài chính Phố Wall cũng gia tăng quan tâm tới token hóa và thị trường stablecoin.

Dù vậy, tốc độ mở rộng của thị trường vẫn chậm hơn kỳ vọng. Theo RWA.xyz, quy mô thị trường tài sản thực được token hóa hiện vào khoảng 34 tỷ USD, trong đó cổ phiếu token hóa chỉ chiếm khoảng 1,55 tỷ USD. Citibank và McKinsey từng dự báo thị trường token hóa có thể đạt quy mô hàng nghìn tỷ USD vào năm 2030, nhưng tiến độ hoàn thiện khung thể chế và mức độ chấp nhận của thị trường hiện vẫn chậm hơn dự tính.

Giới đầu tư hiện chờ SEC làm rõ các nội dung then chốt trong giai đoạn tới, gồm phạm vi chấp thuận của doanh nghiệp niêm yết, chủ thể được phép phát hành, cơ chế bảo đảm quyền cổ đông và hệ thống xác minh quyền sở hữu.