Ngành ôtô đang đẩy nhanh việc tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) lên xe, từ trợ lý giọng nói đến dịch vụ kết nối và hệ thống dự đoán. Tuy nhiên, khả năng thương mại hóa vẫn là bài toán lớn khi chỉ một phần nhỏ tính năng AI thực sự tạo ra doanh thu, trong lúc chi phí vận hành tăng theo tần suất sử dụng.

Theo Cryptopolitan ngày 24/5/2026 (giờ địa phương), khảo sát trực tiếp trong webinar do SBD Automotive tổ chức cho thấy phần lớn người tham dự cho rằng chỉ khoảng 18% tính năng AI trên ôtô hiện tạo ra doanh thu.

Thời gian qua, các hãng xe liên tục đưa AI lên sản phẩm, gồm nhận diện giọng nói, hệ thống hỗ trợ dự đoán cho người lái, tính năng mua sắm số và các dịch vụ kết nối. Tuy vậy, việc triển khai công nghệ và biến công nghệ đó thành nguồn thu ổn định là hai câu chuyện khác nhau.

Robert Fisher, chuyên gia của SBD Automotive, nhận định AI trên ôtô không phải khái niệm mới, nhưng để công nghệ này tự bù đắp được chi phí vẫn là việc không dễ.

Theo giới phân tích, áp lực lớn nhất nằm ở chi phí vận hành. Nếu phần cứng trên xe chủ yếu phát sinh chi phí đầu tư ban đầu, thì nhiều tính năng AI lại kéo theo chi phí điện toán đám mây mỗi khi người dùng kích hoạt.

Điều này đặc biệt rõ ở các tác vụ như xử lý lệnh giọng nói, gợi ý lộ trình, chức năng dự đoán hay dịch vụ kết nối: càng được sử dụng thường xuyên, chi phí càng tăng.

Andy Chiu, cũng thuộc SBD Automotive, cho rằng đây không đơn thuần là vấn đề kỹ thuật mà là bài toán lợi nhuận. Theo ông, nghịch lý của AI trên ôtô là một tính năng càng thành công về mức độ sử dụng thì áp lực chi phí vận hành càng lớn.

Ông ví mỗi lần người dùng tương tác với AI như lúc “đồng hồ” chi phí đám mây bắt đầu chạy. Đây không phải khoản đầu tư một lần, mà là chi phí vận hành phát sinh hằng ngày.

Phân tích này cho thấy nếu AI không được người dùng đón nhận, doanh nghiệp chủ yếu mất chi phí R&D. Nhưng nếu tính năng thành công và lượng sử dụng tăng mạnh, chi phí vận hành cũng có thể leo thang rất nhanh. Vì vậy, các hãng xe phải chứng minh được tính năng đó tạo ra nguồn thu đủ lớn, chẳng hạn từ phí thuê bao, doanh số xe tăng thêm hoặc mức độ trung thành của khách hàng.

Vấn đề là nhiều hãng xe vẫn chưa theo dõi đầy đủ hiệu quả doanh thu - chi phí của từng tính năng AI. Trong không ít trường hợp, doanh nghiệp chưa xác định rõ tính năng nào thực sự đóng góp doanh thu và tính năng nào đang bào mòn biên lợi nhuận.

SBD Automotive chia các tính năng AI trên ôtô thành bốn nhóm. Nhóm “hero” là những tính năng vừa mang lại giá trị cho khách hàng vừa có lợi nhuận. Nhóm “utility” được người dùng đánh giá cao nhưng thường bị xem là phải miễn phí. Nhóm “zombie” có tần suất sử dụng thấp nhưng vẫn tốn chi phí duy trì. Trong khi đó, nhóm “villain” làm giảm trải nghiệm người dùng.

Theo giới quan sát, cách phân loại này cho thấy trọng tâm cạnh tranh trên thị trường AI ôtô đang dịch chuyển: từ việc bổ sung thật nhiều tính năng sang kiểm chứng mô hình doanh thu có bền vững hay không.

Áp lực lợi nhuận này cũng diễn ra trong bối cảnh thị trường xe điện gần đây chững lại. Jatco, công ty linh kiện thuộc Nissan, đã rút kế hoạch sản xuất hệ truyền động xe điện tại Sunderland, Anh, sau khi nhu cầu xe điện tại châu Âu thấp hơn dự kiến.

Trước đó, Jatco dự kiến đầu tư 48,7 triệu bảng để sản xuất tối đa 340.000 bộ hệ truyền động xe điện mỗi năm.

Ở chiều ngược lại, mức độ người tiêu dùng sử dụng AI trong quá trình tìm hiểu xe đang tăng, nhưng niềm tin dành cho công nghệ này vẫn chưa thật sự vững chắc. Khảo sát của Cars.com cho thấy 44% người đang cân nhắc mua xe hoặc mới mua xe đã từng sử dụng công cụ tìm kiếm ôtô dựa trên AI.

Trong nhóm này, 71% cho biết họ có mức độ tin tưởng nhất định vào AI trong việc cung cấp thông tin về xe.

Dù vậy, người dùng vẫn chưa hoàn toàn sẵn sàng làm theo các gợi ý do AI đưa ra. Ngay cả trong nhóm sử dụng AI thường xuyên, tỷ lệ cảm thấy thoải mái với các khuyến nghị về xe và giá bán cũng chỉ vào khoảng một nửa.

Có 63% người được hỏi lo ngại các công cụ tìm kiếm AI có thể đưa ra gợi ý thiên lệch.

Trên thực tế, ở bước kiểm chứng cuối cùng, người tiêu dùng vẫn ưu tiên các nền tảng bán xe và các trang đánh giá chuyên môn. Khoảng 2/3 số người tham gia khảo sát cho biết họ tin các website bán ôtô và trang review hơn.

Ngay cả sau khi dùng công cụ tìm kiếm AI, 41% người được hỏi nói rằng họ vẫn tiếp tục truy cập đại lý hoặc website của nhà sản xuất để tham khảo thêm.

Theo đánh giá của ngành, cuộc đua AI trên ôtô đã qua giai đoạn chỉ bổ sung tính năng. Trọng tâm hiện nay là sàng lọc đâu là tính năng thực sự tạo doanh thu và giúp giữ chân khách hàng, trong khi vẫn kiểm soát được cấu trúc chi phí khi mức sử dụng ngày càng tăng.