Một số phân tích mới cho rằng làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) đang gắn chặt với doanh thu điện toán đám mây của các tập đoàn công nghệ lớn, qua đó làm gia tăng lo ngại về nguy cơ hình thành bong bóng AI. Theo lập luận này, dòng vốn rót vào các startup AI sau đó quay trở lại chính các tập đoàn dưới dạng doanh thu đám mây, khiến tăng trưởng có thể nghiêng nhiều về hạch toán hơn là khả năng tạo tiền thực.

Theo BeInCrypto ngày 25/5 (giờ địa phương), phần lớn các hợp đồng điện toán đám mây trong thời gian tới của Microsoft, Amazon, Google và Oracle đang tập trung vào một số startup AI như OpenAI và Anthropic.

Tâm điểm chỉ trích nằm ở mô hình “vòng vốn khép kín”. Các Big Tech đầu tư quy mô lớn vào startup AI, rồi chính các startup này lại chi mạnh cho dịch vụ đám mây của nhà đầu tư.

Điều đó đồng nghĩa nguồn tiền mới không thực sự đến từ thị trường bên ngoài, mà được luân chuyển trong cùng một hệ sinh thái và sau đó ghi nhận thành doanh thu.

Ví dụ điển hình là mối quan hệ giữa Microsoft và OpenAI. Microsoft đã đầu tư khoảng 13 tỷ USD vào OpenAI, trong đó một phần đáng kể được cho là cấp dưới dạng tín dụng đám mây Azure.

OpenAI sử dụng nguồn lực này để huấn luyện và vận hành mô hình AI, còn Microsoft ghi nhận phần sử dụng đó vào doanh thu.

Theo bài viết, vấn đề nằm ở khoảng cách giữa doanh thu ghi nhận và hiệu quả tài chính thực tế. Phân tích này cho biết chi phí đám mây hằng năm của OpenAI vượt 60 tỷ USD, trong khi doanh thu thực tế vào khoảng 25 tỷ USD.

Khi đầu tư và doanh thu đan xen theo cách này, tốc độ tăng trưởng bề ngoài có thể rất cao, nhưng tính bền vững của dòng tiền lại bị đặt dấu hỏi.

Mối quan hệ giữa Amazon và Anthropic cũng được nêu như một trường hợp tương tự. Anthropic được cho là đã chi khoảng 2,66 tỷ USD cho Amazon Web Services (AWS) trong 9 tháng gần đây, tương đương gần bằng tổng doanh thu của công ty.

Một nhà phân tích nhận định “toàn bộ cơn sốt AI có thể được dựng lên trên doanh thu giả”.

Cấu trúc này còn ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh. Mỗi vòng gọi vốn mới của startup AI có thể cho phép Big Tech đánh giá lại giá trị khoản đầu tư và ghi nhận phần chênh lệch đó vào lợi nhuận ròng.

Alphabet cho biết trong quý I năm nay, khoảng 28,7 tỷ USD trong tổng lợi nhuận ròng 62,6 tỷ USD đến từ việc đánh giá lại giá trị cổ phần tại Anthropic. Amazon cũng được cho là ghi nhận khoảng 16,8 tỷ USD trong tổng lợi nhuận ròng 30,3 tỷ USD cùng kỳ từ các khoản lãi định giá tương tự.

Tuy nhiên, dòng tiền mặt lại cho thấy bức tranh kém tích cực hơn. Dòng tiền tự do (FCF) của Amazon giảm 95% so với cùng kỳ, xuống còn khoảng 1,2 tỷ USD.

Cùng giai đoạn, công ty đã chi 44,2 tỷ USD cho đầu tư hạ tầng vật lý như xây dựng trung tâm dữ liệu. Đây là một trong những lý do khiến thị trường đặt câu hỏi về khả năng tạo tiền mặt, bất chấp quy mô đầu tư AI ngày càng lớn.

Mức độ phụ thuộc vào mảng đám mây cũng đang tăng lên. Phân tích cho rằng khoảng 49% tổng giá trị đơn hàng tương lai trị giá 6.270 tỷ USD của Microsoft có liên quan đến OpenAI.

Oracle cũng được cho là phụ thuộc tới 54% tổng pipeline vào một khách hàng duy nhất.

Ở giai đoạn vận hành thực tế, chi phí triển khai AI cũng tăng rất nhanh và trở thành một biến số đáng chú ý. Uber được cho là đã cấp cho các kỹ sư công cụ Claude Code của Anthropic và Cursor, sau đó gần như dùng hết ngân sách lập trình AI của cả năm trước tháng 4.

Một số nhân viên có chi phí sử dụng API hằng tháng từ 500 USD đến 2.000 USD. Microsoft cũng được nhắc đến như một trường hợp đã dừng cho nhân viên nội bộ sử dụng Claude Code, tách biệt với quan hệ hợp tác trị giá hàng tỷ USD với Anthropic.

Brian Catanzaro, Phó chủ tịch phụ trách deep learning ứng dụng tại Nvidia, cho biết “chi phí compute của đội ngũ cao hơn nhiều so với chi phí nhân sự”, qua đó thừa nhận gánh nặng vận hành AI đang tăng mạnh.

Ngành công nghiệp hiện nhìn nhận rằng ngay cả khi giá chip giảm, tổng chi tiêu cho AI vẫn có thể tiếp tục đi lên nếu việc sử dụng AI dạng tác nhân (agent) mở rộng.

Theo bài viết, mối quan tâm của thị trường đang chuyển từ tốc độ tăng trưởng sang khả năng các mô hình AI có tự gánh nổi chi phí hay không. Một nhà phân tích cho rằng ngay cả những doanh nghiệp triển khai AI ở quy mô lớn từ sớm cũng đã bắt đầu gặp áp lực chi phí.

Bài viết cũng nhận định thị trường tiền số không nằm ngoài vùng ảnh hưởng. Bitcoin được ghi nhận có tương quan cao với Nasdaq ở mức 0,75, tính đến tháng 1 năm nay.

Vì vậy, nếu dòng vốn đầu tư AI xoay quanh Nvidia và OpenAI biến động mạnh, cú sốc này có thể lan sang toàn bộ thị trường tài sản số.

Các tổ chức tài chính truyền thống cũng bắt đầu đánh giá lại rủi ro bong bóng AI. Fidelity gần đây đã đưa ra 5 chỉ báo then chốt để nhận diện bong bóng AI, đồng thời cho rằng tín hiệu cảnh báo đã xuất hiện ở chất lượng lợi nhuận và khả năng gánh chi tiêu đầu tư của các Big Tech.