KOSPI có lúc vượt mốc 8.000 điểm trong phiên, qua đó làm nóng trở lại tranh cãi về khả năng khôi phục thuế thu nhập đầu tư tài chính tại Hàn Quốc. Dù vậy, đến nay Chính phủ vẫn chưa chính thức xúc tiến việc tái áp dụng sắc thuế này.

Thuế thu nhập đầu tư tài chính là cơ chế đánh thuế phần lợi nhuận phát sinh từ các khoản đầu tư như cổ phiếu, trái phiếu, quỹ và sản phẩm phái sinh, sau khi cộng gộp thu nhập và áp dụng ngưỡng miễn thuế nhất định.

Theo phương án ban đầu, thu nhập từ đầu tư tài chính đối với cổ phiếu nội địa và các khoản tương tự sẽ bị đánh thuế nếu vượt 50 triệu won, trong khi các khoản thu nhập đầu tư tài chính khác chịu ngưỡng 2,5 triệu won. Thuế suất dự kiến dao động từ 22% đến 27,5%, tùy theo bậc thu nhập chịu thuế.

Dù được quyết định đưa vào từ năm 2020, việc áp dụng sắc thuế này liên tục bị trì hoãn. Đến tháng 12/2024, Quốc hội Hàn Quốc đã thông qua sửa đổi Luật Thuế thu nhập và bãi bỏ quy định này, trong bối cảnh nhà đầu tư cá nhân phản đối mạnh và thị trường suy yếu.

Khi đó, đà giảm của KOSPI cùng tâm lý đầu tư đi xuống là cơ sở để thúc đẩy quan điểm bãi bỏ thuế. Tuy nhiên, sau khi chỉ số lần lượt vượt các mốc 6.000, 7.000 rồi 8.000 điểm, lập luận cho rằng điều kiện thị trường đã thay đổi lại được đưa ra.

Một số tổ chức lao động và xã hội dân sự cho rằng đã đến lúc “bình thường hóa” việc đánh thuế thu nhập từ đầu tư tài chính. Ngày 14 tháng trước, KCTU, FKTU và PSPD tổ chức họp báo tại khu vực gần Nhà Xanh ở quận Jongno, Seoul, kêu gọi Chính phủ xây dựng lộ trình khôi phục đánh thuế tài chính.

Các tổ chức này chỉ trích việc thảo luận về đánh thuế thu nhập tài chính vẫn bị gác lại, ngay cả khi thị trường chứng khoán tiếp tục tăng nóng và KOSPI tiệm cận mốc 8.000 điểm.

Họ cũng cho rằng trên thực tế, việc đánh thuế thu nhập từ chuyển nhượng đối với cổ phiếu nội địa gần như chưa được thực hiện đầy đủ. Theo lập luận của nhóm này, trong khi thu nhập từ lao động bị đánh thuế tương đối chặt chẽ, thu nhập từ vốn lại chưa được điều tiết tương xứng. Khi thị trường đi lên, khoảng cách tài sản có thể nới rộng hơn, nên nguyên tắc đánh thuế đối với thu nhập đầu tư tài chính cần được khôi phục.

Tranh cãi càng nóng lên sau phát biểu của Tổng thống Lee Jae-myung. Tại cuộc họp Hội đồng Cố vấn Kinh tế Quốc gia diễn ra ngày 9 tháng trước, ông nhắc đến nhu cầu cải tổ hệ thống thuế giao dịch chứng khoán và thuế thu nhập từ chuyển nhượng, đồng thời chỉ ra bất cập của sắc thuế giao dịch hiện hành khi nhà đầu tư vẫn phải nộp thuế dù lãi hay lỗ. Quan điểm được ông nêu là “người có thu nhập thì nộp, người không có thu nhập thì không nộp”.

Hiện nay, phần lớn nhà đầu tư cá nhân tại Hàn Quốc không phải nộp riêng thuế thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán, kể cả khi có lãi từ giao dịch cổ phiếu nội địa. Ngược lại, thuế giao dịch chứng khoán vẫn được thu mỗi khi bán cổ phiếu, bất kể nhà đầu tư có lợi nhuận hay không.

Những người ủng hộ thuế thu nhập đầu tư tài chính cho rằng cấu trúc như vậy không phù hợp với nguyên tắc công bằng thuế. Trong khi đó, phe phản đối lo ngại việc khôi phục sắc thuế có thể khiến dòng tiền rời khỏi thị trường chứng khoán trong nước và làm suy yếu tâm lý đầu tư.

Trên chính trường, phản ứng cũng khá gay gắt. Ngày 28 tháng trước, Trưởng khối nghị sĩ đảng Quyền lực Nhân dân Song Eon-seok phát biểu tại một cuộc họp của đảng rằng đang gia tăng lo ngại chính quyền Lee Jae-myung có thể bất ngờ khôi phục thuế thu nhập đầu tư tài chính như một phần của “quả bom thuế” được tung ra sau cuộc bầu cử địa phương.

Ông cho rằng sắc thuế này đã bị bãi bỏ trên cơ sở đồng thuận lưỡng đảng vào năm 2024, nên việc đưa chủ đề này trở lại chỉ sau hơn một năm có thể làm tổn hại tính nhất quán của chính sách cũng như niềm tin vào Chính phủ.

Phản ứng của giới đầu tư hiện được xem là một biến số quan trọng. Trong bối cảnh số người tham gia thị trường chứng khoán tăng mạnh, mức độ nhạy cảm với các phát biểu chính sách và vấn đề thuế liên quan đến thị trường cũng cao hơn. Theo Korea Securities Depository, số nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu niêm yết trong năm ngoái đạt 14,56 triệu người. Trong khi đó, dữ liệu từ Korea Financial Investment Association cho thấy đến ngày 4 vừa qua, số tài khoản giao dịch cổ phiếu đang hoạt động đã lên tới 105,22 triệu, tăng 6,93 triệu tài khoản so với cuối năm trước.

Sự gia tăng của lực lượng nhà đầu tư cá nhân khiến các phát biểu từ Chính phủ và giới chính trị ngày càng tác động trực tiếp đến tâm lý thị trường. Trong bối cảnh đầu tư cổ phiếu lan rộng, không chỉ chính sách mà cả những cuộc tranh luận do các tổ chức xã hội dân sự khởi xướng cũng được nhà đầu tư xem là yếu tố có thể ảnh hưởng tới giá cổ phiếu. Vì vậy, tranh cãi về thuế hiện không còn đơn thuần là vấn đề cải cách thuế, mà đã gắn chặt với tâm lý nhà đầu tư.

Đến nay, Chính phủ Hàn Quốc vẫn chưa chính thức hóa việc tái áp dụng thuế thu nhập đầu tư tài chính. Tại buổi gặp báo chí ngày 11, Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Koo Yun-cheol cho biết đây là vấn đề cần được xem xét khi các điều kiện thị trường, trong đó có thị trường vốn, chín muồi đầy đủ. Về phía Đảng Dân chủ, đảng này cũng cho biết hiện chưa có nội dung nào được thảo luận chính thức.

Giới phân tích cho rằng tranh cãi về thuế có thể tiếp tục lặp lại mỗi khi thị trường chứng khoán bước vào nhịp tăng mạnh. Dù quan điểm cho rằng dư địa đánh thuế đã lớn hơn khi KOSPI vượt 8.000 điểm đang dần mạnh lên, rủi ro biến động gia tăng sau một nhịp tăng ngắn hạn và phản ứng từ nhà đầu tư vẫn là yếu tố khó bỏ qua.

Trên thực tế, trong phiên ngày 15 tháng trước, KOSPI sau khi vượt 8.000 điểm đã biến động mạnh hơn khi áp lực chốt lời xuất hiện cùng lúc với lo ngại về bất định chính sách.

Một đại diện trong ngành đầu tư tài chính nhận định rằng tranh luận về thuế thu nhập đầu tư tài chính là chủ đề khó tránh xét về khía cạnh công bằng thuế. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường tăng nóng trong ngắn hạn, nhà đầu tư có thể phản ứng rất nhạy ngay cả với những tín hiệu chính sách nhỏ. Theo người này, nếu muốn cải cách thuế, nhà chức trách cần đồng thời xem xét điều chỉnh thuế giao dịch chứng khoán, cơ chế bù trừ lãi - lỗ, chuyển lỗ sang các năm sau và các biện pháp khuyến khích đầu tư dài hạn nhằm giảm cú sốc cho thị trường.