Giá bộ nhớ tăng mạnh có thể gây sức ép lên chi phí của Apple trong ngắn hạn, nhưng về dài hạn lại có thể giúp hãng củng cố lợi thế trước các đối thủ trên thị trường smartphone, theo phân tích được Gigazine dẫn lại ngày 14/5/2026.

Nhà phân tích Horace Dediu của Asymco cho rằng “cơn sốt giá bộ nhớ” trong năm 2026 không hoàn toàn là tin xấu với Apple. Lý do nằm ở cấu trúc thu mua của hãng, vốn khác đáng kể so với phần lớn doanh nghiệp điện tử tiêu dùng.

Apple không phải khách hàng mua bộ nhớ theo từng đợt ngắn hạn. Công ty thu mua số lượng lớn theo hợp đồng dài hạn cho iPhone, Mac, iPad, Apple Watch, Vision Pro và nhiều dòng sản phẩm khác. Với các nhà sản xuất bộ nhớ, đơn hàng từ Apple là cơ sở quan trọng để lên kế hoạch sản xuất, thậm chí tính toán đầu tư thêm thiết bị và năng lực nhà máy.

Theo Dediu, đợt tăng giá hiện nay chủ yếu diễn ra ở phần nhu cầu phát sinh ngoài kế hoạch, tức các đơn hàng cần mua gấp trên thị trường. So với lượng cung ứng cơ bản đã được chốt trước bằng hợp đồng, giá của phần hàng mua bổ sung trong ngắn hạn thường tăng mạnh hơn. Trong khi đó, Apple có xu hướng đàm phán nguồn cung dài hạn thay vì mua theo biến động giá từng tháng.

Lợi thế này càng rõ khi thị trường rơi vào tình trạng thiếu cung. Bộ nhớ và chất bán dẫn không phải mặt hàng có thể đặt hôm nay rồi nhận khối lượng lớn chỉ sau vài tuần hoặc vài tháng. Công suất nhà máy, nguyên liệu, thiết bị, vốn và nhân lực đều phải được chuẩn bị từ nhiều năm trước. Vì vậy, các nhà sản xuất bộ nhớ khó có thể áp giá quá cứng với những khách hàng cam kết mua khối lượng lớn trong thời gian dài như Apple.

Dù vậy, nếu tình trạng khan hàng kéo dài, giá trong các hợp đồng dài hạn cũng có thể chịu ảnh hưởng. Tuy nhiên, các nhà cung cấp vẫn phải cân nhắc giữa lợi ích ngắn hạn từ việc bán giá cao và giá trị của mối quan hệ dài hạn với khách hàng lớn. Thị trường bán dẫn vốn có tính chu kỳ, nên chưa thể khẳng định đà tăng giá hiện tại sẽ kéo dài trong bao lâu.

Một số ý kiến cho rằng Apple thậm chí đang nắm ưu thế trong đàm phán. Xét trong ngắn hạn, bên bán có thể tạm thời chiếm thế mạnh do nguồn cung eo hẹp. Nhưng trên chu kỳ nhiều năm, sức mua lớn và khả năng đặt hàng ổn định của Apple lại là đòn bẩy quan trọng hơn. Với các nhà cung cấp, bài toán không chỉ là tối đa hóa giá bán ở thời điểm hiện tại mà còn là duy trì giao dịch bền vững khi thị trường hạ nhiệt.

Áp lực lớn hơn vì thế có thể dồn sang các đối thủ của Apple. Những hãng smartphone không có quy mô mua hàng và tiềm lực tài chính tương đương có nguy cơ không kịp đảm bảo lượng bộ nhớ cần thiết, hoặc buộc phải chấp nhận mức giá cao hơn. Khi đó, giá vốn sản phẩm sẽ tăng và lợi nhuận dễ bị thu hẹp nhanh chóng. Phân tích cũng cho rằng Apple càng sớm chốt được nguồn cung, phần hàng còn lại trên thị trường càng trở nên đắt đỏ với các đối thủ.

Dediu nhận định ngay cả khi biên lợi nhuận gộp của Apple giảm từ 49% xuống 45%, đây vẫn là mức hãng có thể chịu đựng. Theo ông, vấn đề quan trọng hơn là liệu các đối thủ có đủ sức trụ vững trong cùng một bối cảnh chi phí hay không.

Phân tích này cũng đặt ra khả năng xu hướng tăng giá bộ nhớ sẽ gắn với chiến lược sản phẩm của Apple. Dediu nhắc đến kịch bản hãng có thể đẩy mạnh phân khúc iPhone giá rẻ quanh mức 499 USD. Nếu Apple mang lại trải nghiệm gần với các mẫu iPhone hiệu năng cao ở mức giá này, sức ép lên đối thủ sẽ càng lớn, nhất là khi nhiều hãng đã gặp khó trong việc duy trì lợi nhuận ở phân khúc khoảng 800 USD.

Tóm lại, giá bộ nhớ leo thang vừa là yếu tố bất lợi vì làm tăng chi phí sản xuất của Apple, vừa có thể tạo ra lợi thế cho doanh nghiệp sở hữu hợp đồng dài hạn, tiềm lực tài chính và năng lực vận hành chuỗi cung ứng mạnh. Theo đánh giá của Dediu, nếu đà tăng giá linh kiện kéo dài, bên chịu sức ép lớn hơn có thể không phải Apple, mà là các đối thủ không có quy mô thu mua tương tự.