Trật tự tiền tệ toàn cầu đang được tái định hình theo hướng số hóa, với stablecoin và tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) nổi lên như hai trụ cột mới. Khi các nước đẩy mạnh cuộc đua giành lợi thế trong thanh toán số, vấn đề không còn dừng ở công nghệ mà đã mở rộng sang chủ quyền tiền tệ và ảnh hưởng tài chính toàn cầu.

Stablecoin đang nhanh chóng mở rộng vai trò trong thanh toán và chuyển tiền xuyên biên giới nhờ khả năng giữ giá tương đối ổn định, tốc độ giao dịch cao và chi phí thấp. Từ chỗ chủ yếu được sử dụng trong thị trường tài sản số, loại tài sản này ngày càng được xem là một phương tiện thanh toán thực tế, qua đó tác động trực tiếp đến chiến lược tiền tệ của nhiều quốc gia.

Mỹ đã phát đi tín hiệu rõ ràng rằng stablecoin không chỉ là tài sản số, mà còn là công cụ chiến lược để duy trì vị thế của đồng USD trong không gian tài chính số. Trước đó, nước này thông qua GENIUS Act, qua đó thiết lập khuôn khổ quản lý stablecoin ở cấp liên bang và thúc đẩy quá trình đưa loại tài sản này vào hệ thống tài chính chính thống.

Theo dự luật, nhiều chủ thể, trong đó có công ty con của ngân hàng, được phép phát hành stablecoin, nhưng phải bảo đảm dự trữ tài sản theo tỷ lệ 1:1.

Giới quan sát cho rằng Mỹ đang thể hiện rõ ý đồ duy trì trật tự tài chính lấy USD làm trung tâm, kể cả trong lĩnh vực thanh toán số toàn cầu, thông qua các stablecoin neo theo USD. Trên thực tế, thị trường stablecoin toàn cầu hiện vẫn do các tài sản gắn với USD chi phối áp đảo.

Việc sử dụng stablecoin neo theo USD đang gia tăng nhanh trong chuyển tiền xuyên biên giới, giao dịch tài sản số và thanh toán quốc tế. Xu hướng này khiến stablecoin ngày càng được xem là một dạng “USD số”. Với Mỹ, sự phổ biến của stablecoin neo USD có thể kéo theo nhu cầu nắm giữ USD cũng như nhu cầu đối với trái phiếu kho bạc Mỹ tăng lên.

Châu Âu và Nhật Bản lại lựa chọn cách tiếp cận khác. Liên minh châu Âu (EU) đã triển khai MiCA, bộ khung quản lý tài sản số, nhằm thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái tài chính số dựa trên đồng euro.

Đối với token tiền điện tử (EMT), EU quy định chỉ ngân hàng hoặc tổ chức tiền điện tử đủ điều kiện mới được phát hành, đồng thời yêu cầu một phần tài sản dự trữ phải được gửi tại ngân hàng. Mục tiêu là bảo đảm ổn định tài chính trong quá trình thị trường stablecoin tăng trưởng.

Nhật Bản cũng sửa đổi Luật thanh toán vào năm 2023 và trở thành một trong những nền kinh tế lớn đầu tiên hợp pháp hóa việc ngân hàng phát hành stablecoin. Nước này áp dụng cách tiếp cận tương đối thận trọng khi giới hạn chủ thể phát hành trong hệ thống tài chính chính thức và yêu cầu bảo toàn 100% tài sản của người dùng.

Trung Quốc cũng đang mở rộng các dự án thử nghiệm e-CNY, tức đồng nhân dân tệ số do nước này phát triển theo mô hình CBDC, nhằm gia tăng ảnh hưởng trong thị trường thanh toán số. Diễn biến này cho thấy cuộc cạnh tranh về chủ quyền tiền tệ đã lan sang không gian số.

Không chỉ chính phủ và ngân hàng trung ương, các định chế tài chính toàn cầu cũng đang tăng tốc. JP Morgan Chase hiện vận hành nền tảng stablecoin phục vụ thanh toán doanh nghiệp Kinexys, trước đây là JPM Coin, và đẩy mạnh thương mại hóa trong thị trường thanh toán B2B.

Citigroup cũng đang tự động hóa hoạt động phát hành thư tín dụng và thanh toán thông qua nền tảng tài trợ thương mại dựa trên blockchain mang tên Citi Token Services. Với các ngân hàng toàn cầu, stablecoin ngày càng được tiếp cận như một hạ tầng thanh toán thế hệ mới thay vì chỉ là tài sản đầu tư.

Hàn Quốc tăng tốc CBDC, đồng thời thảo luận stablecoin neo won

Tại Hàn Quốc, từ năm ngoái, giới chính trị và tài chính liên tục nhấn mạnh nhu cầu xây dựng stablecoin neo theo won, đưa chủ đề này trở lại trung tâm thảo luận chính sách. Nguyên nhân là nếu stablecoin neo theo USD thâm nhập nhanh vào thanh toán và chuyển tiền trong nước, về dài hạn nền tảng sử dụng đồng won có thể bị suy yếu.

Song song với đó, quan điểm cho rằng Hàn Quốc cần sớm xây dựng hệ sinh thái thanh toán số trong nước để duy trì sức cạnh tranh của đồng won trong nền kinh tế số cũng ngày càng được nhấn mạnh.

Chính phủ và giới chính trị nước này hiện thúc đẩy thảo luận về Luật cơ bản tài sản số, trong đó có khuôn khổ quản lý stablecoin và cơ chế bảo vệ người dùng. Những nội dung được chú ý gồm khả năng cho phép phát hành stablecoin liên kết với won và thiết lập hệ thống giám sát tài sản số.

Dù vậy, Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) vẫn có xu hướng đặt trọng tâm vào mô hình lấy CBDC làm nền tảng hơn là để stablecoin tư nhân mở rộng quá nhanh. Cơ quan này đang triển khai giai đoạn 2 của Project Hangang, chương trình thử nghiệm CBDC và token tiền gửi.

Theo mô hình này, BOK phát hành CBDC cho tổ chức, còn các ngân hàng thương mại phát hành và phân phối token tiền gửi dựa trên nền tảng đó. Ở giai đoạn 2, dự án dự kiến thử nghiệm các giao dịch thực tế gần với mức thương mại hóa, bao gồm xác thực sinh trắc học, chuyển tiền P2P và giải ngân ngân khố.

Thống đốc BOK Shin Hyun-song cũng từng cho biết trong bài phát biểu nhậm chức gần đây rằng cơ quan này sẽ nâng mức độ ứng dụng của CBDC và token tiền gửi thông qua giai đoạn 2 của Project Hangang, đồng thời củng cố vị thế của đồng won trong môi trường thanh toán số.

Theo cách diễn giải của thị trường, BOK muốn xem stablecoin như công cụ bổ trợ, trong khi vai trò dẫn dắt hệ sinh thái tiền tệ số vẫn thuộc về ngân hàng trung ương và hệ thống ngân hàng.

Khối tài chính Hàn Quốc cũng đang tăng tốc chuẩn bị. Các tập đoàn tài chính và ngân hàng lớn đã lập tổ công tác để ứng phó với xu hướng stablecoin, đồng thời rà soát phương án phát hành và các kịch bản sử dụng.

Một số tổ chức tài chính cũng đang mở rộng hợp tác với doanh nghiệp tài sản số ở nước ngoài nhằm xây dựng chiến lược giành lợi thế sớm trong thị trường thanh toán và chuyển tiền. Trong khi đó, khối fintech và ngành tài sản số cũng theo sát cơ hội mở rộng thị trường thanh toán số, trong bối cảnh cuộc cạnh tranh giành vai trò dẫn dắt đã bắt đầu trước cả khi khung pháp lý hoàn thiện.

Tuy nhiên, thách thức vẫn không nhỏ. BOK lo ngại việc phát hành stablecoin tràn lan do khối phi ngân hàng dẫn dắt có thể làm suy giảm hiệu quả của chính sách tiền tệ.

Quá trình thiết kế thể chế cũng còn nhiều bài toán, từ quy định về tài sản dự trữ, cơ chế bảo vệ người dùng đến quản lý chủ thể phát hành. Thị trường đồng thời vẫn giữ quan điểm thận trọng về việc stablecoin neo theo won có thực sự trở thành công cụ bảo vệ chủ quyền tiền tệ hay không.

Dù vậy, một điều đã trở nên rõ ràng: cuộc cạnh tranh tiền tệ số đã bắt đầu. Trong giai đoạn tới, yếu tố quyết định có thể không còn là quốc gia nào sở hữu đồng tiền mạnh hơn, mà là ai giành được mạng lưới thanh toán số và hệ sinh thái tiền tệ.