SpaceX được cho là đã đưa vào hồ sơ chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) một cơ chế quản trị nhằm giúp Elon Musk tiếp tục nắm quyền kiểm soát công ty trong thời gian dài sau khi niêm yết.

Theo Cryptopolitan ngày 29/4/2026 (giờ địa phương), hồ sơ IPO của SpaceX được thiết kế theo hướng khiến việc thay thế Musk khỏi vị trí CEO và Chủ tịch HĐQT gần như không thể diễn ra nếu chưa có sự đồng ý của chính ông.

Trọng tâm của cơ chế này là cấu trúc quyền biểu quyết chênh lệch. Theo đó, cổ phiếu Class A sẽ được phân phối cho các nhà đầu tư bên ngoài, trong khi cổ phiếu Class B do nội bộ nắm giữ có tới 10 quyền biểu quyết cho mỗi cổ phiếu. Nếu Musk nắm quá bán lượng cổ phiếu Class B, ông sẽ giữ quyền chi phối cuối cùng đối với việc thay đổi ban lãnh đạo cũng như các quyết sách quan trọng của công ty.

Hồ sơ cũng lưu ý rằng cấu trúc này có thể làm suy giảm, thậm chí loại bỏ, ảnh hưởng của cổ đông đối với các quyết định của doanh nghiệp.

Quy mô thương vụ IPO cũng đang thu hút sự chú ý của thị trường. SpaceX đặt mục tiêu huy động 75 tỷ USD, với mức định giá kỳ vọng khoảng 2.000 tỷ USD. Nhóm bảo lãnh phát hành gồm Morgan Stanley, Goldman Sachs, JPMorgan, Bank of America và Citigroup.

Tuy nhiên, với doanh thu năm 2025 đạt 15,6 tỷ USD, tỷ lệ giá trên doanh thu (PSR) của SpaceX vượt 100 lần. Mức định giá này được xem là cao hơn phần lớn cổ phiếu trong chỉ số S&P 500.

Một điểm khác được thị trường quan tâm là cơ chế bảo vệ nhà đầu tư cá nhân. Giám đốc tài chính SpaceX, Brett Johnson, cho biết sự tham gia của nhà đầu tư cá nhân là trọng tâm của thương vụ và có thể đạt tỷ trọng cao hơn bất kỳ đợt IPO nào trước đây. Theo kế hoạch, tối đa 30% tổng số cổ phần sẽ được phân bổ cho nhóm nhà đầu tư này.

Dù vậy, giới tư vấn tài chính vẫn khuyến nghị thận trọng với việc mua cổ phiếu ngay trong ngày đầu niêm yết. Matthew Parenti, đối tác tại Private Vista tại Chicago, nhận định SpaceX khác với Apple, Amazon hay Meta ở chỗ phần lớn mức tăng định giá đã phản ánh từ thị trường tư nhân trước khi công ty lên sàn sau 24 năm hoạt động. Vì vậy, kỳ vọng sinh lời dài hạn cần được điều chỉnh xuống.

Thời hạn lock-up cũng là một biến số đáng chú ý. Thông thường, cổ đông nội bộ và nhân viên sẽ không được bán cổ phiếu trong 180 ngày sau niêm yết. Với thương vụ này, thời điểm hết hạn lock-up được dự báo rơi vào khoảng giữa đến cuối tháng 12/2026. Nếu lượng lớn cổ phiếu giá vốn thấp từ nội bộ đồng loạt được tung ra thị trường, nhà đầu tư mua vào theo kỳ vọng ban đầu có thể đối mặt áp lực giảm giá đáng kể.

Cơ chế đãi ngộ dành cho Musk cũng tiếp tục được nhắc tới. Tháng 1, HĐQT SpaceX đã phê duyệt phương án thưởng tối đa 200 triệu cổ phiếu Class B bị hạn chế chuyển nhượng cho Musk. Điều kiện đi kèm là giá trị công ty phải đạt 7.500 tỷ USD và SpaceX xây dựng được một khu định cư thường trú với hơn 1 triệu người trên Sao Hỏa. Hiện mức lương của Musk vào khoảng 54.080 USD.

SpaceX dường như cũng nhận thức rõ những băn khoăn của thị trường khi tổ chức các buổi giới thiệu riêng tại Texas và Tennessee, đồng thời mở các cơ sở hoạt động chủ chốt cho giới phân tích tiếp cận. Kỳ vọng về một siêu IPO vì thế đang song hành với các rủi ro liên quan đến quản trị, định giá và áp lực cung cổ phiếu sau thời hạn lock-up.