Đức đang đẩy mạnh nỗ lực giảm phụ thuộc vào các tập đoàn công nghệ Mỹ trong những dự án AI và điện toán đám mây trọng yếu của quân đội, với trọng tâm là kiểm soát dữ liệu và bảo đảm an ninh quốc gia.

Theo Cryptopolitan, ngày 28/4, Phó đô đốc Thomas Daum, người đứng đầu lực lượng tác chiến không gian mạng và thông tin của quân đội Đức, đã phản đối việc đưa phần mềm của Palantir vào dự án đám mây bảo mật thế hệ mới của Bundeswehr.

Đây là hạ tầng đám mây riêng mà quân đội Đức xây dựng để xử lý dữ liệu và triển khai các ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Bộ Quốc phòng Đức xem dự án này là nền tảng cốt lõi cho chiến trường số trong tương lai.

Ông Daum cho biết vấn đề không nằm ở năng lực công nghệ của Palantir mà ở mô hình vận hành. Đức hiện vẫn sử dụng các kết quả phân tích tình báo do NATO và một số nước thành viên tạo ra thông qua nền tảng Maven của Palantir, nhưng lo ngại về khả năng có sự can dự của nhân sự bên ngoài, đặc biệt là phía Palantir.

Theo ông, việc trao quyền truy cập vào cơ sở dữ liệu quốc gia của Đức cho một doanh nghiệp tư nhân Mỹ là điều khó chấp nhận. Nói cách khác, Berlin không muốn để một công ty nước ngoài nắm quyền kiểm soát dữ liệu quân sự cốt lõi.

Danh sách ứng viên hiện đã được rút gọn còn ba nhà cung cấp châu Âu, gồm Almato và Orkrist của Đức, cùng ChapsVision của Pháp. Các công ty này sẽ bước vào giai đoạn thử nghiệm trong mùa hè, trước khi hợp đồng cuối cùng dự kiến được ký vào cuối năm nay.

Diễn biến mới làm gia tăng khả năng hạ tầng AI của quân đội Đức sẽ nghiêng về chuỗi cung ứng công nghệ châu Âu thay vì tiếp tục dựa vào nhà cung cấp Mỹ.

Sự thận trọng của Berlin cũng xuất phát từ yếu tố chính trị. Trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius từng bày tỏ lo ngại về việc Peter Thiel, đồng sáng lập Palantir, sở hữu cổ phần tại nhà sản xuất drone Đức Stark Defense.

Bộ Quốc phòng Đức khi đó chỉ phê duyệt hợp đồng sau khi nhận được bảo đảm rằng Thiel không có quyền kiểm soát về quản trị hay vận hành.

Xu hướng này không chỉ xuất hiện tại Đức. Trong một báo cáo gần đây, Viện AI lấy con người làm trung tâm thuộc Đại học Stanford nhận định các chính phủ đang bước vào cuộc đua giành chủ quyền AI nhằm giảm lệ thuộc vào một quốc gia hoặc một nhóm nhà cung cấp.

Anh đã quyết định đầu tư 500 triệu bảng Anh cho tổ chức AI chủ quyền trong nước. Pháp và Brazil cũng siết khung quản lý AI theo định hướng quốc gia, trong khi Trung Quốc được nhắc đến như một cường quốc AI có khả năng cạnh tranh với Mỹ.

Trong khi đó, Mỹ phát đi tín hiệu muốn kiềm chế xu hướng này. Theo một công điện của Bộ Ngoại giao Mỹ được công bố hồi tháng 2, Ngoại trưởng Marco Rubio đã chỉ đạo các nhà ngoại giao vận động phản đối các dự luật về chủ quyền dữ liệu ở nước ngoài.

Chính phủ Mỹ cho rằng những quy định như Quy định bảo vệ dữ liệu chung của Liên minh châu Âu (GDPR) có thể hạn chế hoạt động quốc tế của các doanh nghiệp AI và điện toán đám mây Mỹ.

Quyết định của Đức được đánh giá có thể tạo ra tác động đáng kể đối với ngành AI Mỹ. Gần đây, SpaceX, OpenAI và Anthropic vẫn theo đuổi chiến lược tăng trưởng bằng cách chấp nhận đầu tư lớn và thua lỗ, đồng thời xem việc mở rộng thị trường chính phủ ở nước ngoài là một nguồn doanh thu quan trọng.

Riêng OpenAI được cho là đang rà soát nội bộ do tốc độ tăng trưởng người dùng và mức độ hoàn thành mục tiêu doanh thu thấp hơn kỳ vọng. Một số thành viên hội đồng quản trị cũng được cho là đã bày tỏ lo ngại về chiến lược đầu tư trung tâm dữ liệu quy mô lớn của CEO Sam Altman.

Theo giới phân tích, nếu các gói thầu quốc phòng và hạ tầng công chuyển từ ưu tiên doanh nghiệp Mỹ sang ưu tiên chuỗi cung ứng trong nước và khu vực, triển vọng tăng trưởng toàn cầu mà các công ty AI Mỹ đưa ra sẽ khó tránh khỏi phải điều chỉnh. Lựa chọn của quân đội Đức vì vậy được xem là tín hiệu cho thấy tiêu chí cạnh tranh trong ngành AI đang dịch chuyển từ hiệu năng sang chủ quyền dữ liệu và an ninh quốc gia.