Phố Wall đang xem điện toán lượng tử là một canh bạc đầu tư cho làn sóng công nghệ kế tiếp, nhưng các tổ chức tài chính vẫn chưa có tiếng nói chung về thời điểm công nghệ này có thể mang lại giá trị thực tế. Dù cùng nhìn nhận tiềm năng dài hạn, giới phân tích cho rằng khoảng cách tới thương mại hóa và hiệu quả ứng dụng vẫn là điểm gây tranh cãi.

Theo Cryptopolitan ngày 26/4 giờ địa phương, Goldman Sachs từng thử nghiệm đưa điện toán lượng tử vào quản lý tài sản nhưng chưa thu được kết quả rõ ràng. Trong khi đó, JPMorgan Chase vẫn duy trì đội ngũ nghiên cứu riêng và theo đuổi chiến lược dài hạn với lĩnh vực này.

Khoảng ba năm trước, Goldman Sachs thành lập một nhóm khoa học quy mô nhỏ và phối hợp với Amazon để kiểm tra liệu điện toán lượng tử có thể cải thiện hiệu quả quản lý danh mục cho nhóm khách hàng sở hữu khối tài sản lớn hay không. Tuy nhiên, kết quả thử nghiệm đặt ra nhiều nghi ngại. Theo đánh giá của nhóm nghiên cứu, một thuật toán có thể mất tới “hàng triệu năm” để hoàn tất tác vụ, còn để xây dựng được một hệ thống đáng tin cậy sẽ cần ít nhất 8 triệu qubit logic. Trong khi đó, năng lực hiện tại vẫn chỉ ở mức dưới 100 qubit. Sau đó, Goldman Sachs đã giải thể phần lớn nhóm liên quan trong quá trình cắt giảm chi phí.

JPMorgan lại chọn hướng đi bền bỉ hơn. Ngân hàng này hiện duy trì hơn 50 nhân sự nghiên cứu, gồm các nhà vật lý, nhà khoa học máy tính và chuyên gia toán học, đồng thời tiếp tục làm việc ở nhiều mảng như tối ưu hóa, học máy và mật mã học. Ngay trong nội bộ ngành tài chính, cũng đang tồn tại song song hai quan điểm: một bên xem điện toán lượng tử là chủ đề đầu tư quan trọng tiếp theo sau trí tuệ nhân tạo, bên còn lại cho rằng vẫn còn quá sớm để đưa công nghệ này vào hoạt động kinh doanh.

Trên thị trường, thời gian mới là biến số lớn nhất, thậm chí quan trọng hơn cả bản thân công nghệ. Điện toán lượng tử khai thác các hiện tượng vật lý như chồng chập và rối lượng tử, nhờ đó có tiềm năng vượt máy tính truyền thống trong một số bài toán nhất định. Những ứng dụng thường được nhắc tới gồm nghiên cứu dược phẩm, học máy và mô hình hóa rủi ro tài chính, tức các lĩnh vực mà máy tính hiện nay vẫn gặp giới hạn xử lý. Tuy vậy, đánh giá phổ biến vẫn cho rằng thị trường sẽ còn phải chờ thêm nhiều năm nữa trước khi xuất hiện các hệ thống thực sự hữu dụng.

Dù vậy, kỳ vọng đầu tư đã bắt đầu phản ánh vào giá trị doanh nghiệp. Startup Xanadu Quantum Technologies của Canada thu hút chú ý khi giá cổ phiếu tăng mạnh sau niêm yết. Công ty này cũng công bố kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu lượng tử giai đoạn đầu vào năm 2030.

Các tập đoàn công nghệ lớn cũng đang đẩy mạnh mở rộng hệ sinh thái. Nvidia gần đây công bố một mô hình AI mã nguồn mở nhằm hỗ trợ nghiên cứu, qua đó mở rộng nền tảng phục vụ hoạt động phát triển điện toán lượng tử.

Điện toán lượng tử còn đặc biệt nhạy cảm với giới tài chính vì liên quan trực tiếp tới bảo mật tiền mã hóa. Thuật toán Shor do Peter Shor đề xuất năm 1994 được xem là nền tảng lý thuyết có thể vô hiệu hóa một số hệ mật mã hiện nay. Cho tới lúc này, bảo mật của Bitcoin vẫn chủ yếu được duy trì vì chưa xuất hiện máy tính lượng tử có số qubit đủ ổn định để triển khai thuật toán đó.

Tuy nhiên, các ước tính về lượng tài nguyên cần thiết đang dần giảm xuống. Trong nghiên cứu công bố tháng trước, Google hạ mức qubit vật lý cần thiết từ ngưỡng từng được ước tính ở quy mô hàng triệu xuống còn dưới 500 nghìn. Nghiên cứu này cũng đề cập khả năng rút ngắn thời gian tấn công nếu một số phép tính được chuẩn bị từ trước.

Theo nghiên cứu, trong một số điều kiện nhất định, việc tính ra khóa riêng có thể chỉ mất khoảng 9 phút. Mốc này gần tương đương thời gian tạo khối trung bình 10 phút của Bitcoin, đồng nghĩa kẻ tấn công có thể có một “cửa sổ thời gian” để gửi trước các giao dịch cạnh tranh.

Vấn đề lớn hơn là đã có nhiều ví lộ khóa công khai. Trên blockchain, khoảng 6,9 triệu Bitcoin hiện được lưu trữ trong những ví như vậy, tương đương gần 1/3 tổng nguồn cung. Khối tài sản này có thể trở thành mục tiêu tấn công tiềm tàng ngay cả khi không phát sinh giao dịch.

Sự khác biệt trong quan điểm của giới tài chính về điện toán lượng tử rốt cuộc nằm ở độ trễ giữa tiềm năng công nghệ và thời điểm thương mại hóa. Cơ hội lợi nhuận được đánh giá là có thật, nhưng do chưa thể xác định khi nào công nghệ này đủ khả năng ứng dụng rộng rãi, đồng thời rủi ro bảo mật vẫn còn là ẩn số, tốc độ đầu tư của mỗi tổ chức cũng vì thế mà khác nhau.