Quốc hội Mỹ đã nối lại thảo luận về dự luật cấu trúc thị trường tài sản số CLARITY, trong bối cảnh ngày càng xuất hiện nhiều lo ngại rằng văn bản này có thể mở rộng đáng kể quyền giám sát tài chính của nhà chức trách, thay vì chỉ làm rõ khung pháp lý cho ngành tài sản số.

Ngày 19/4 (giờ địa phương), CryptoPolitan dẫn lời Alex Thorn, Giám đốc nghiên cứu của Galaxy Digital, cho rằng ngôn ngữ hiện tại trong dự luật không chỉ nhằm hoàn thiện quy định như kỳ vọng của thị trường, mà còn có thể mở rộng mạnh thẩm quyền giám sát của cơ quan quản lý.

Tâm điểm tranh cãi là phạm vi quyền lực của Bộ Tài chính Mỹ. Trong bản ghi nhớ gửi khách hàng hồi tháng 1, Alex Thorn nhận định các điều khoản chi tiết trong dự luật có thể trở thành đợt mở rộng giám sát tài chính lớn nhất kể từ sau Đạo luật Patriot. Theo ông, Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) hiện đã quản lý các địa chỉ Bitcoin nằm trong diện trừng phạt, nhưng CLARITY có thể trao thêm công cụ để phong tỏa, ngăn chặn và can thiệp mạnh hơn đối với dòng tài sản bị coi là bất hợp pháp.

Theo phân tích được Alex Thorn chia sẻ, OFAC đến nay đã đưa 518 địa chỉ Bitcoin vào danh sách trừng phạt. Các địa chỉ này đã nhận tổng cộng 249.814 BTC, chuyển đi 239.708 BTC và hiện còn nắm giữ ròng khoảng 9.306 BTC, tương đương khoảng 707 triệu USD. Ông cho rằng khi cơ chế hiện tại đã bao phủ một phạm vi đáng kể, việc thông qua dự luật mới có thể tiếp tục nới rộng quyền giám sát và thực thi.

Những người ủng hộ dự luật tại Ủy ban Ngân hàng Thượng viện cho biết mục tiêu của CLARITY là đồng thời siết tài chính bất hợp pháp, bảo vệ nhà phát triển phần mềm và thúc đẩy đổi mới. Bản tóm tắt dự luật cũng nêu việc trao cho cơ quan điều tra “các công cụ mới, có mục tiêu” để xử lý rửa tiền, tài trợ khủng bố và hành vi né tránh trừng phạt. Tuy nhiên, bên phản đối lo ngại các quy định này có thể bị diễn giải rộng hơn trong quá trình thực thi.

Charles Hoskinson, nhà sáng lập Cardano, cũng chỉ trích dự thảo vì phạm vi điều chỉnh quá rộng. Theo ông, bất kể đảng nào cầm quyền, các chính quyền trong tương lai đều có thể lạm dụng những điều khoản như vậy. Một số ý kiến khác cho rằng cấu trúc hiện tại của dự luật có thể làm giảm cạnh tranh trên thị trường khi gần như mặc định xếp các tài sản số mới vào nhóm chứng khoán, trong khi gần như không mở ra lộ trình tái phân loại.

Ở mảng tài chính phi tập trung (DeFi), mối lo lớn nhất là dự luật có thể kéo cả tầng ứng dụng phần mềm vào phạm vi điều chỉnh. Một phân tích độc lập về bản dự thảo trước đó cho biết dù có điều khoản “Keep Your Coins Act” nhằm ngăn lệnh cấm tự lưu ký, dự luật vẫn để lại khoảng trống để chính phủ can thiệp với lý do chống tài chính bất hợp pháp. Đáng chú ý, khái niệm “lớp ứng dụng sổ cái phân tán” trong dự thảo làm dấy lên lo ngại rằng các nghĩa vụ tuân thủ có thể được áp lên cả ứng dụng phần mềm, buộc giao diện DeFi phải giám sát người dùng.

Lợi ích của các bên liên quan cũng ngày càng bộc lộ rõ. Các định chế tài chính Phố Wall như JPMorgan và Citadel đang vận động hành lang với Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) để chứng khoán token hóa không được hưởng cơ chế ưu đãi riêng. Trong lá thư gần đây gửi SEC, Alex Thorn lập luận rằng việc “ép một cấu trúc mới thành bản sao của cấu trúc cũ không phải là trung lập về công nghệ”. Ông nhấn mạnh các nhà tạo lập thị trường tự động phi tập trung (AMM) không phải là thị trường do con người vận hành, mà là “mã tự thực thi”, vì vậy không nên bị phân loại như một sàn giao dịch.

Cách diễn giải đối với nhà cung cấp thanh khoản (LP) cũng là một điểm nóng khác. Alex Thorn cho rằng LP trong AMM không phải là nhà tạo lập thị trường giao dịch trực tiếp với khách hàng, mà là những bên tham gia sử dụng nguồn vốn của chính mình để thực hiện giao dịch. Ông cũng chỉ trích các ngân hàng và công ty chứng khoán công khai ủng hộ Bitcoin nhưng đồng thời dùng hoạt động vận động hành lang tại Washington để trì hoãn những thay đổi có thể làm suy yếu quyền kiểm soát của họ đối với cấu trúc thị trường hiện tại.

Ở một diễn biến khác, các cuộc đàm phán lập pháp hiện tập trung vào cơ chế trả thưởng của stablecoin. Các nhà phân tích của JPMorgan cho rằng tranh luận đã thu hẹp còn hai đến ba câu hỏi cốt lõi, trong đó trọng tâm là việc stablecoin có được phép tạo lợi suất hay không. Một phương án thỏa hiệp tạm thời đang được nhắc tới là cấm khoản thưởng thụ động chỉ phát sinh từ việc nắm giữ hoặc gửi stablecoin, nhưng vẫn cho phép phần thưởng gắn với hoạt động cụ thể. Khối ngân hàng lo ngại dòng tiền gửi sẽ bị rút khỏi hệ thống, trong khi bên phản đối cho rằng nếu loại bỏ cơ chế lợi suất, Thượng viện có thể bị xem là đang ưu tiên lợi ích ngân hàng hơn lợi ích công chúng.

Tiến độ lập pháp hiện được coi là biến số then chốt. Alex Thorn nhận định nếu CLARITY không được ủy ban thông qua trước cuối tháng 4, khả năng dự luật được xử lý trong năm nay sẽ “cực kỳ thấp”. Trong bối cảnh Thượng viện đã trở lại sau kỳ nghỉ, diễn biến đàm phán trong tháng này có thể trở thành cột mốc quyết định đối với kế hoạch cải tổ cấu trúc thị trường tài sản số, cũng như phạm vi điều chỉnh áp lên DeFi.