Chipflation - tình trạng giá chip nhớ tăng mạnh do nhu cầu hạ tầng AI bùng nổ - đang tạo áp lực lên toàn bộ thị trường game. Giá console và PC liên tục đi lên, trong khi áp lực chi phí cũng bắt đầu lan sang phần mềm. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại game sẽ không còn là một hình thức giải trí có chi phí dễ tiếp cận như trước. Với các hãng game Hàn Quốc đang chuẩn bị tung ra loạt game PC và console thế hệ mới, tác động có thể xuất hiện đồng thời ở cả phía nhu cầu lẫn chi phí vận hành.

### Giá phần cứng tăng vì chip nhớ leo thang

Nguyên nhân cốt lõi của chipflation là mất cân đối cung - cầu khi đầu tư vào hạ tầng AI tăng mạnh. Các nhà sản xuất bán dẫn đang dồn năng lực cho HBM và DRAM dùng cho máy chủ, khiến nguồn cung chip nhớ phục vụ thiết bị tiêu dùng như PC và console bị thu hẹp. Trong quý I năm nay, doanh thu từ DRAM máy chủ và HBM đã chiếm 60% tổng doanh thu bộ nhớ.

Đà tăng giá hiện được đánh giá là hiếm thấy. Theo Counterpoint Research, giá hợp đồng DRAM trong quý I tăng hơn 50% so với quý trước, còn NAND flash tăng hơn 90%. TrendForce dự báo sang quý II, giá DRAM có thể tăng thêm 90-95%, trong khi NAND flash tăng 55-60%. Gartner cũng dự báo đến cuối năm nay, giá DRAM và SSD tăng mạnh sẽ kéo giá PC bình quân tăng 17%.

Tác động này đã phản ánh rõ lên giá bán thiết bị hoàn chỉnh. Sony Interactive Entertainment (SIE) đã tăng giá PS5. Bản tiêu chuẩn và bản Digital Edition cùng tăng 100 USD, lên lần lượt 649,99 USD và 599,99 USD; trong khi PS5 Pro tăng 150 USD lên 899,99 USD. Đây là lần điều chỉnh tăng tiếp theo chỉ sau khoảng 8 tháng. Nếu phản ánh vào giá bán tại Hàn Quốc, bản tiêu chuẩn được dự báo tiệm cận 1 triệu won, còn bản Pro vượt 1,3 triệu won.

Microsoft cũng đã nhiều lần điều chỉnh giá Xbox Series X và Series S, và khả năng tăng thêm vẫn đang được thị trường nhắc tới. Với Nintendo Switch 2, hãng chưa công bố tăng giá chính thức, nhưng tình trạng khan hàng ngay sau khi ra mắt đã đẩy giá bán thực tế trên thị trường vượt 700.000 won. Giới quan sát cho rằng nếu chipflation kéo dài, Switch 2 cũng khó tránh khỏi áp lực tăng giá.

Thị trường PC gaming cũng không nằm ngoài xu hướng này. Giới trong ngành dự báo giá PC trung bình có thể tăng thêm hơn 20% từ nay đến cuối năm. Gartner thậm chí nhận định phân khúc PC giá rẻ dưới 500 USD có thể biến mất hoàn toàn khỏi thị trường vào năm 2028. Ở mảng PC gaming cầm tay, Lenovo đã nâng giá thiết bị handheld Legion Go 2: bản tiêu chuẩn từ 1.099 USD lên 1.499 USD, còn bản cấu hình cao hơn tăng từ 1.349 USD lên 1.999 USD, tức gần 50%.

### Áp lực tăng giá lan sang phần mềm, lo ngại nhu cầu suy yếu

Đà tăng giá khởi phát từ phần cứng hiện đã bắt đầu lan sang phần mềm, khiến gánh nặng chi tiêu của game thủ tăng lên rõ rệt.

Ngày 28/3, Steam - nền tảng game PC lớn nhất thế giới - điều chỉnh tiêu chuẩn định giá đối với 35 đồng tiền. Với thị trường Hàn Quốc, tỷ giá won/USD áp dụng được nâng từ 1.150 won lên 1.450 won, tương đương mức tăng hơn 20%. Dù vậy, trong lần điều chỉnh này, các hãng game vẫn có thể chọn một trong ba cách định giá: theo tỷ giá, theo sức mua hoặc theo mô hình đa biến.

Theo mức giá khuyến nghị dựa trên sức mua của Steam, một game giá 69,99 USD sẽ có giá khoảng 71.500 won, không chênh lệch nhiều so với hiện tại. Tuy nhiên, nếu nhà phát hành áp dụng hoàn toàn theo tỷ giá, giá bán tại Hàn Quốc của cùng tựa game có thể vượt 100.000 won. Vì quyền quyết định thuộc về từng hãng game, biên độ tăng giá thực tế sẽ phụ thuộc vào cách mỗi nhà phát triển và nhà phát hành ứng phó.

Chi phí leo thang cũng làm gia tăng lo ngại về khả năng nhu cầu thị trường suy giảm. Trên thực tế, đã xuất hiện hiện tượng người tiêu dùng đẩy mạnh mua trước khi giá mới có hiệu lực. Theo Circana, doanh số PS5 theo tuần đã lập đỉnh của năm ngay trước tuần tăng giá, trong khi tổng doanh số phần cứng game theo tuần tại Mỹ tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Thị trường xem đây là dấu hiệu nhu cầu bị dồn lên trước thời điểm điều chỉnh giá. Sau nhiều lần tăng, mẫu PS5 rẻ nhất hiện đã cao hơn 200 USD so với khi ra mắt.

TrendForce dự báo thị trường console toàn cầu năm 2026 sẽ giảm 4,4%. Gần đây, Epic Games - nhà phát triển Fortnite - cũng thông báo cắt giảm 1.000 nhân sự và cho biết nguyên nhân bao gồm mức độ tham gia vào Fortnite chững lại, cùng xu hướng thắt chặt chi tiêu trên toàn ngành. Một số ý kiến trong ngành nhận định xu hướng trì hoãn mua sắm - chỉ chi tiền sau khi chất lượng sản phẩm được kiểm chứng - sẽ còn lan rộng hơn.

Thông thường, giá console có xu hướng giảm dần theo thời gian sau khi ra mắt. Tuy nhiên, thị trường hiện lại đi theo chiều ngược lại. Khi chi phí gia nhập của người dùng mới ngày càng cao, lo ngại về tác động tiêu cực tới khả năng mở rộng tệp khách hàng tiềm năng của ngành game cũng lớn dần.

### Hãng game Hàn Quốc đối mặt áp lực trước loạt game lớn

Làn sóng chipflation cũng đang tạo sức ép với các hãng game Hàn Quốc. Trong nhiều năm qua, ngành game nước này đã phát triển các tựa game PC và console quy mô lớn để chinh phục thị trường phương Tây. Phần lớn dự án mới theo đuổi đồ họa cao cấp trên nền Unreal Engine 5, đồng nghĩa người chơi cần thiết bị có cấu hình mạnh hơn.

Khi giá thiết bị tăng, chi phí ban đầu để người dùng bước vào game cũng tăng theo, từ đó có thể ảnh hưởng trực tiếp tới doanh số giai đoạn đầu của các tựa game mới. Đồng thời, việc ngành AI hút một lượng lớn máy chủ trung tâm dữ liệu cũng đẩy chi phí máy chủ và điện toán đám mây phục vụ vận hành game đi lên. Omdia nhận định các nhà phát hành có tỷ trọng lớn ở game live service, máy chủ multiplayer và hệ thống backend quy mô lớn sẽ chịu áp lực chi phí mạnh hơn. Nói cách khác, rào cản gia nhập của người chơi tăng lên cùng lúc với chi phí vận hành của doanh nghiệp phình to.

Park Byung-moo, đồng CEO của NCSoft, gần đây nói tại một buổi gặp gỡ báo chí rằng: “Nếu giá bán dẫn tăng thì theo chu kỳ, sẽ đến lúc giảm. Tôi cho rằng điều quan trọng là làm sao tránh được giai đoạn đó”.

Một số ý kiến cũng đưa ra kịch bản tích cực hơn, cho rằng các bom tấn như GTA 6 có thể kéo nhu cầu game đi lên bất chấp giá thiết bị tăng. Tuy vậy, khi giá console đã vượt 1 triệu won, cũng có phân tích cho rằng hiệu ứng từ các tựa game đủ sức kéo phần cứng có thể không mạnh như trước. Nguyên nhân là nhóm người dùng có khả năng chấp nhận mức chi phí cao đang ngày càng thu hẹp.

Nhiều dự báo cho rằng chipflation có thể kéo dài tới cuối năm sau, khi công suất từ các nhà máy bán dẫn mới đi vào ổn định. Một nguồn tin trong ngành nhận định: “Thiếu hụt bộ nhớ không còn chỉ là vấn đề gián đoạn nguồn cung thiết bị, mà đã trở thành cú sốc chi phí của toàn thị trường game - từ giá console và PC tăng, phần mềm và thuê bao bị điều chỉnh, cho tới chi phí máy chủ leo thang.”