Chủ tịch Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc (FSC) Lee Eok-won ngày 16/4 cho biết cơ quan này sẽ xử lý vấn đề niêm yết trùng theo hướng “về nguyên tắc là cấm, chỉ cho phép ngoại lệ trong trường hợp đáp ứng điều kiện cụ thể”. Cùng với đó, cơ quan quản lý sẽ siết thẩm định để đánh giá liệu một thương vụ niêm yết có công bằng với toàn bộ cổ đông và có thực sự tạo ra giá trị mới hay không.

Phát biểu tại hội thảo công khai về cải thiện cơ chế niêm yết trùng, diễn ra tại trụ sở Korea Exchange (KRX) ở Yeouido, Seoul, ông Lee nhận định đây là vấn đề tồn tại lâu nay trên thị trường vốn Hàn Quốc và đang cản trở nỗ lực nâng chất lượng thị trường. Theo ông, cải cách thể chế là cần thiết để bảo vệ cổ đông phổ thông.

Ông cho biết tại các thị trường như Mỹ và Anh, mô hình phổ biến là công ty mẹ sở hữu 100% công ty con và chỉ công ty mẹ niêm yết. Những tập đoàn lớn như Apple hay Meta không tách công ty con ra niêm yết riêng, không phải vì bị pháp luật cấm, mà vì thị trường đã hình thành chuẩn mực tự kiềm chế nhằm tránh xung đột lợi ích với cổ đông nhỏ lẻ và rủi ro pháp lý đối với hội đồng quản trị.

Theo ông Lee, nền tảng của cách tiếp cận này là quan điểm cho rằng một thực thể kinh tế thống nhất không nên bị định giá hai lần.

Tại châu Á, niêm yết trùng từng khá phổ biến trong cấu trúc doanh nghiệp xoay quanh các tập đoàn. Tuy nhiên, xu hướng gần đây là siết dần hoạt động này thông qua quy trình thẩm định chặt chẽ hơn và tăng nghĩa vụ công bố thông tin.

Ông cũng cho biết tại Nhật Bản và một số thị trường khác, nhận thức rằng niêm yết trùng có thể làm suy giảm giá trị cổ đông đã ngày càng ăn sâu trong cộng đồng doanh nghiệp và giới đầu tư, khác với cách nhìn đối với các đợt niêm yết thông thường.

Trong khi đó, ở Hàn Quốc, niêm yết trùng vẫn diễn ra tương đối phổ biến và tỷ lệ này được cho là cao hơn so với nhiều nền kinh tế lớn.

Theo Chủ tịch FSC, từ lâu đã có chỉ trích cho rằng các cổ đông chi phối sử dụng niêm yết trùng như một công cụ để vừa duy trì quyền kiểm soát thực chất, vừa mở rộng hoạt động kinh doanh và mạng lưới công ty liên kết.

Ông nói thêm cũng có ý kiến cho rằng trong bối cảnh tồn tại động cơ làm giảm giá cổ phiếu công ty mẹ vì các vấn đề như thừa kế, doanh nghiệp đã lựa chọn niêm yết trùng, trong khi cổ đông phổ thông phải chấp nhận mức chiết khấu đối với cổ phiếu nắm giữ.

Theo ông, trong quá trình đó, cổ đông phổ thông không được chia sẻ công bằng thành quả tăng trưởng của công ty con, nhưng lại phải gánh phần thiệt từ việc định giá cổ phiếu bị chiết khấu.

Ông Lee nhấn mạnh đã đến lúc phải xóa bỏ những chỉ trích cho rằng cổ đông phổ thông và cổ đông chi phối đang tham gia một cuộc chơi thiếu công bằng, đồng thời xây dựng một văn hóa thị trường vốn công bằng và hợp lý hơn.

Dù vậy, ông khẳng định niêm yết trùng không nên bị cấm tuyệt đối. Theo ông, trong một số trường hợp, đây vẫn có thể là công cụ huy động vốn giúp nâng cao tính chuyên môn hóa và tạo động lực tăng trưởng mới. Vì thế, điều quan trọng là kiểm soát nguy cơ lạm dụng dựa trên mục đích và hiệu quả thực tế.

FSC trước đó cũng đã nêu định hướng đối với hoạt động xét duyệt niêm yết của KRX, theo đó coi niêm yết trùng là trường hợp bị hạn chế về nguyên tắc và chỉ xem xét cho phép trong các trường hợp ngoại lệ đáp ứng bộ tiêu chí rõ ràng, toàn diện.

Cơ quan quản lý cho biết sẽ thẩm định nghiêm ngặt liệu một thương vụ niêm yết có bảo đảm công bằng cho toàn bộ cổ đông và có tạo ra giá trị mới hay không, hay chỉ là một cấu trúc niêm yết khiến lợi ích dồn về một nhóm thiểu số.

FSC cũng cho biết sẽ sửa đổi cơ chế theo hướng, khi thúc đẩy niêm yết công ty con, hội đồng quản trị công ty mẹ phải đánh giá tác động đối với cổ đông, xây dựng biện pháp bảo vệ phù hợp và duy trì đối thoại thường xuyên với nhà đầu tư.

Các tiêu chí và quy trình chi tiết sẽ được hoàn thiện sau khi lấy ý kiến đầy đủ từ thị trường. Sau khi áp dụng, cơ quan quản lý cũng sẽ tiếp tục điều chỉnh hướng dẫn dựa trên kết quả thẩm định từng trường hợp và các thông lệ tốt.

Ông Lee cho rằng “cổ đông phổ thông không còn là đa số im lặng”, đồng thời nhấn mạnh thị trường vốn Hàn Quốc hiện đã thay đổi rõ rệt so với trước đây.

Ông nói thêm rằng sau ba lần sửa đổi Luật Thương mại, thành viên hội đồng quản trị hiện phải đối xử công bằng với lợi ích của toàn bộ cổ đông. Doanh nghiệp cũng không còn được nắm giữ cổ phiếu quỹ vì mục đích bảo vệ quyền kiểm soát của cổ đông chi phối.

Theo ông, khi nhận thức rằng doanh nghiệp không chỉ thuộc về cổ đông chi phối đang dần được củng cố, thì thể chế và thông lệ thị trường cũng cần từng bước trở lại quỹ đạo bình thường.

Khép lại bài phát biểu, Chủ tịch FSC kêu gọi doanh nghiệp nhìn nhận cổ đông không chỉ là nguồn cung cấp vốn, mà là đối tác cùng tăng trưởng.