Làn sóng đầu tư vào trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo đang khiến rủi ro trong lĩnh vực bảo hiểm và tài chính tăng nhanh. Khi dòng vốn quy mô lớn đổ dồn vào các dự án hạ tầng AI, những mô hình bảo hiểm và cho vay truyền thống cũng bộc lộ ngày càng nhiều giới hạn.

Ngày 6/4/2026, CNBC cho biết các tập đoàn công nghệ lớn như Microsoft, Google và Meta đang tích cực tận dụng vốn từ quỹ đầu tư tư nhân, private credit và các kênh huy động nợ để mở rộng trung tâm dữ liệu AI. Xu hướng này khiến cấu trúc đầu tư trở nên phức tạp hơn, đồng thời làm ranh giới giữa rủi ro bảo hiểm và rủi ro tài chính ngày càng chồng lấn.

Quy mô thị trường đã tăng lên rất lớn. McKinsey dự báo tổng đầu tư vào trung tâm dữ liệu trên toàn cầu có thể đạt khoảng 7 nghìn tỷ USD vào năm 2030. Giá trị các thương vụ cũng tăng mạnh. Một liên danh gồm Nvidia, Microsoft, BlackRock và xAI của Elon Musk đã mua công ty vận hành trung tâm dữ liệu Aligned với giá khoảng 40 tỷ USD.

Thách thức đầu tiên đối với ngành bảo hiểm là rủi ro tập trung. Khi lượng tài sản trị giá hàng tỷ USD, thậm chí vượt 20 tỷ USD, được dồn vào một địa điểm, các công ty bảo hiểm gặp khó trong việc cung cấp đủ năng lực bảo hiểm cho toàn bộ dự án. Một nguồn tin trong ngành cho biết hạ tầng nhìn chung tương đối ổn định, nhưng vấn đề nằm ở quy mô. Vì vậy, việc thu xếp bảo hiểm tương xứng không hề dễ dàng. Trên thực tế, đến năm 2023, việc mua bảo hiểm với điều kiện hợp lý cho các trung tâm dữ liệu siêu lớn gần như là điều bất khả thi, dù gần đây các dự án quy mô như vậy đã bắt đầu được thảo luận thường xuyên hơn.

Rủi ro cũng không chỉ nằm ở bản thân tòa nhà. Trung tâm dữ liệu là sự kết hợp giữa bất động sản và tài sản công nghệ thông tin giá trị cao, khiến các mô hình bảo hiểm hiện nay gặp khó trong khâu định giá. Đáng chú ý, xu hướng lưu trữ các thiết bị đắt tiền như GPU tại địa điểm bên ngoài trước khi lắp đặt đang ngày càng phổ biến. Điều đó buộc thị trường phải tính thêm các rủi ro phát sinh trong trường hợp chủ sở hữu tài sản và đơn vị vận hành không phải là một. Nếu các cơ sở quy mô lớn tiếp tục tập trung tại những khu vực dễ xảy ra thiên tai như bão lớn hoặc gió mạnh, khả năng phân tán rủi ro sẽ càng hạn chế và chi phí bảo hiểm có thể tăng thêm.

Không chỉ bảo hiểm, cấu trúc tài chính của các dự án này cũng ngày càng phức tạp. Giới luật sư mô tả đầu tư vào trung tâm dữ liệu AI là các “siêu dự án” được tài trợ ngoài bảng cân đối kế toán, đồng thời bày tỏ lo ngại về mức độ minh bạch khi dòng vốn quy mô hàng nghìn tỷ USD tiếp tục chảy vào lĩnh vực này. Rủi ro chính sách cũng gia tăng trong bối cảnh các thượng nghị sĩ Mỹ đã kêu gọi điều tra cấu trúc nợ phức tạp của các công ty công nghệ lớn.

Một điểm nóng khác là các mô hình tài chính sử dụng GPU làm tài sản bảo đảm. Trong khi trung tâm dữ liệu thường được thiết kế để vận hành trong nhiều thập niên, vòng đời của GPU - thiết bị cốt lõi trong hạ tầng AI - chỉ vào khoảng 7 năm. Sự chênh lệch này tạo ra tình trạng lệch kỳ hạn tài sản, khi tài sản có vòng đời dài được kết hợp với tài sản có vòng đời ngắn. Một số ý kiến gọi đây là “cỗ máy nợ GPU”, cho rằng cấu trúc này có thể tiềm ẩn bất ổn do phải liên tục thay mới thiết bị và tái đầu tư.

Trên thực tế, thị trường đã bắt đầu xuất hiện các thương vụ huy động vốn bằng cách thế chấp GPU. Công ty hạ tầng AI CoreWeave đã hoàn tất một giao dịch trị giá khoảng 8,5 tỷ USD thông qua khoản vay có tài sản bảo đảm bằng GPU; giao dịch này đồng thời được xếp hạng ở mức đầu tư. Theo giới chuyên gia, nếu mô hình này tiếp tục lan rộng, nguy cơ phát sinh tranh chấp trong tương lai cũng sẽ tăng theo.

Trung tâm dữ liệu AI hiện không còn đơn thuần là hạ tầng công nghệ. Đây đang trở thành một loại tài sản rủi ro phức hợp, đặt ra thách thức mới cho cả hệ thống bảo hiểm lẫn thị trường tài chính. Dù sức nóng đầu tư vẫn rất lớn, các rủi ro đi kèm cũng tăng nhanh tương ứng.