Ngày 2/4, tại hội thảo chính sách về 30 năm thị trường phái sinh niêm yết ở Hàn Quốc, Giáo sư Yoon Sun-jung của Đại học Dongguk nhận định việc siết quản lý theo cơ chế tiền kiểm từ năm 2011 đã khiến thanh khoản thị trường trong nước suy giảm mạnh, đồng thời đẩy dòng vốn sang các sản phẩm rủi ro cao ở nước ngoài và thị trường tài sản số. Ông cho rằng Hàn Quốc cần chuyển dần sang mô hình hậu kiểm, đi kèm giám sát chặt và chế tài nghiêm khắc.

Phát biểu tại sự kiện “30 năm phái sinh niêm yết: thành tựu, vấn đề và chuẩn bị cho 30 năm tới”, tổ chức tại Trung tâm Tài chính - Đầu tư ở Yeouido, Seoul, ông Yoon cho biết thị trường phái sinh niêm yết của Hàn Quốc đã tăng trưởng nhanh sau khi hợp đồng tương lai KOSPI200 lên sàn năm 1996. Có giai đoạn, thị trường quyền chọn KOSPI200 từng lớn nhất thế giới nếu tính theo số lượng hợp đồng giao dịch.

Tuy nhiên, theo ông, bước ngoặt xuất hiện từ các biện pháp “lành mạnh hóa thị trường” được áp dụng năm 2011. Khi đó, đơn vị hợp đồng được nâng từ 100 nghìn won lên 500 nghìn won, mức ký quỹ cơ bản tăng lên 50 triệu won, đồng thời nhà đầu tư cá nhân phải tham gia đào tạo bắt buộc.

Ông Yoon đánh giá các biện pháp này có ý nghĩa nhất định trong việc hạn chế đầu cơ quá mức, nhưng đổi lại đã làm quy mô và thanh khoản của thị trường phái sinh nội địa thu hẹp đáng kể.

Ông cũng chỉ ra sự tương phản với các thị trường lớn ở nước ngoài. Trong khi Chicago Mercantile Exchange (CME) liên tục đa dạng hóa sản phẩm để duy trì và mở rộng giao dịch, thị trường Hàn Quốc vẫn chứng kiến khối lượng giao dịch đi xuống.

Về những điểm nghẽn mang tính cấu trúc, ông cho rằng thị trường phái sinh Hàn Quốc đang phụ thuộc quá nhiều vào chỉ số KOSPI200, trong khi danh mục sản phẩm phái sinh lãi suất và hàng hóa còn thiếu. Bên cạnh đó, các tổ chức đầu tư vẫn tham gia khá thận trọng, còn thị trường phi tập trung chủ yếu xoay quanh các sản phẩm ELS và DLS.

Theo ông, việc siết tiền kiểm quá mạnh đã tạo ra “hiệu ứng bóng bay”, tức dòng tiền không biến mất mà dịch chuyển sang nơi khác. Trong trường hợp này, vốn của nhà đầu tư trong nước đã chảy sang các sản phẩm rủi ro cao ở nước ngoài hoặc sang thị trường tài sản số.

Từ đó, Giáo sư Yoon nhấn mạnh cần chuyển mô hình quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Theo ông, thị trường nên được nới điều kiện tiếp cận ở một mức hợp lý, nhưng phải tăng cường giám sát và xử phạt thật nặng đối với các hành vi vi phạm.

Ông cũng đề xuất nới thủ tục cho các sản phẩm tiêu chuẩn hóa đã niêm yết ở nước ngoài có thể được niêm yết thuận lợi hơn tại Hàn Quốc. Thay vì áp dụng một mức ký quỹ cơ bản đồng loạt, cơ quan quản lý nên xây dựng khung quy định theo từng tầng, phù hợp với đặc tính của từng thị trường.

Ngoài ra, ông cho rằng cần nâng năng lực giám sát của các tổ chức tự quản như Korea Exchange (KRX) và Hiệp hội Đầu tư Tài chính Hàn Quốc, đồng thời tăng chi phí vi phạm để tạo thế cân bằng giữa tự do thị trường và trách nhiệm của nhà đầu tư.

Đề cập các nhiệm vụ trong năm nay và năm tới, ông Yoon nhấn mạnh sự cần thiết phải mở rộng phái sinh lãi suất nhằm ứng phó với khả năng dòng vốn nước ngoài gia tăng khi Hàn Quốc được đưa vào các chỉ số trái phiếu chính phủ của nhóm nước phát triển. Cùng với đó là yêu cầu hoàn thiện hạ tầng quản trị rủi ro tỷ giá và lãi suất.

Theo ông, trong bối cảnh thị trường ngoại hối Hàn Quốc đang mở cửa giao dịch 24 giờ, cơ chế đầu tư cho nhà đầu tư nước ngoài được cải thiện và công bố thông tin bằng tiếng Anh được mở rộng, các công cụ phòng ngừa rủi ro cũng cần được bổ sung đồng bộ.

Giáo sư Yoon cũng đề cập xu hướng tại Mỹ, nơi cơ chế thanh toán bù trừ trung tâm (CCP) sẽ được áp dụng bắt buộc đối với giao dịch repo và giao dịch trái phiếu chính phủ từ tháng 7/2027.

Ông cho rằng thị trường repo của Hàn Quốc cũng cần cân nhắc đưa CCP vào vận hành để ngăn rủi ro lây lan trong giai đoạn khủng hoảng. Bên cạnh đó, quá trình chuyển từ hệ thống dựa trên lãi suất CD sang hệ thống dựa trên lãi suất tham chiếu phi rủi ro KOFR cũng cần được thúc đẩy nhanh hơn.

Kết luận, ông Yoon nhấn mạnh một thị trường phái sinh lành mạnh là nền tảng chắc chắn nhất để tiến tới một thị trường vốn phát triển.