Doanh nghiệp Hàn Quốc đang đẩy mạnh phát hành trái phiếu xanh để huy động vốn cho quá trình chuyển dịch năng lượng. Tuy nhiên, việc hệ thống phân loại xanh của nước này vẫn thiếu tính bắt buộc đang làm dấy lên lo ngại về greenwashing, trong bối cảnh các chuẩn mực tài chính xanh toàn cầu ngày càng siết chặt. Theo giới phân tích, đây có thể trở thành rào cản đối với khả năng thu hút vốn quốc tế của doanh nghiệp Hàn Quốc.

Trong báo cáo mới công bố về năng lực tài chính khí hậu của khối ASEAN+3, Viện Phân tích Kinh tế Tài chính Năng lượng (IEEFA) cho biết Hàn Quốc đứng thứ hai về chỉ số phát triển tài chính, nhưng chỉ xếp thứ tư về chỉ số phát triển tài chính xanh, sau Trung Quốc, Nhật Bản và Singapore. IEEFA nhận định Hàn Quốc là quốc gia phát triển có độ vênh lớn nhất giữa năng lực tài chính và kết quả tài chính khí hậu.

Sự chênh lệch này cũng thể hiện rõ qua quy mô phát hành trái phiếu xanh. Trong giai đoạn 2016-2024, tổng giá trị phát hành lũy kế tại Trung Quốc đạt 779 tỷ USD, Nhật Bản đạt 314 tỷ USD, trong khi Hàn Quốc mới ở mức 136 tỷ USD. Báo cáo cho biết Singapore chỉ phát hành 33 tỷ USD, nhưng nếu tính theo tỷ lệ trên GDP thì vẫn vượt Hàn Quốc.

Theo IEEFA, nguyên nhân chính nằm ở việc K-Taxonomy của Hàn Quốc chưa có tính ràng buộc pháp lý. Hiện hệ thống này chủ yếu dừng ở mức hướng dẫn tự nguyện, khiến ngay cả các dự án còn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch cũng có thể được xếp vào nhóm “xanh”. IEEFA nhấn mạnh cần củng cố định nghĩa về tài chính xanh và bảo đảm thực thi nhất quán để ngăn greenwashing, đồng thời điều hướng dòng vốn vào quá trình khử carbon thực chất.

Rủi ro này đặc biệt đáng chú ý khi khu vực công nghiệp Hàn Quốc đang thúc đẩy chuyển dịch năng lượng. Trong bối cảnh EU Taxonomy và các chuẩn công bố thông tin của Hội đồng Chuẩn mực Bền vững Quốc tế (ISSB) được siết chặt nhanh chóng, nếu trái phiếu xanh do doanh nghiệp Hàn Quốc phát hành bị nghi ngờ greenwashing trên thị trường toàn cầu, khả năng huy động vốn từ nước ngoài có thể bị ảnh hưởng đáng kể.

K-Taxonomy của Hàn Quốc đã được sửa đổi hai lần, nhưng vấn đề cốt lõi về tính bắt buộc vẫn chưa được giải quyết.

Chính phủ Hàn Quốc cũng đã nhận diện được điểm nghẽn này và đang đẩy nhanh quá trình hoàn thiện hệ thống phân loại xanh. Tháng 12/2024, Bộ Môi trường Hàn Quốc sửa đổi K-Taxonomy với trọng tâm là thích ứng với biến đổi khí hậu, bổ sung 10 hoạt động kinh tế mới, đồng thời sửa đổi và bổ sung 21 hoạt động thuộc bốn mục tiêu môi trường gồm nước, kinh tế tuần hoàn, ngăn ngừa ô nhiễm và đa dạng sinh học.

Từ tháng 1/2026, bản sửa đổi toàn diện mở rộng số hoạt động kinh tế xanh từ 84 lên 100 đã chính thức có hiệu lực. Nội dung sửa đổi tập trung vào việc phân loại chi tiết hơn theo từng nguồn điện tái tạo, bổ sung các công nghệ carbon thấp thế hệ mới như bơm nhiệt, nhiên liệu hàng không sinh học và methanol sạch, đồng thời thêm các hoạt động kinh tế nhằm thúc đẩy cắt giảm phát thải trong quy trình sản xuất bán dẫn và màn hình.

Quy mô thị trường trái phiếu xanh trong nước cũng tiếp tục tăng. Năm 2024, giá trị phát hành trái phiếu xanh đạt 8,256 nghìn tỷ won, tăng 11,5% so với mức 7,405 nghìn tỷ won của năm trước. Tính theo dư nợ niêm yết, quy mô thị trường đạt 27,331 nghìn tỷ won, tăng 7,6% so với cùng kỳ.

Dù vậy, IEEFA cho rằng sau hai lần sửa đổi, K-Taxonomy vẫn chỉ là một bộ hướng dẫn tự nguyện. Danh mục hoạt động kinh tế đã được mở rộng, nhưng chưa có cơ sở pháp lý để buộc các tổ chức tài chính tuân thủ. Vì vậy, lỗ hổng cho phép các dự án còn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch được gắn nhãn xanh vẫn chưa được khắc phục. Báo cáo cũng lưu ý hệ thống hiện mới tập trung vào khâu phát hành trái phiếu, trong khi chưa có cơ chế theo dõi hiệu quả giảm phát thải carbon trên thực tế.

Đánh giá này cũng tương đồng với kết quả kiểm tra sức chịu đựng rủi ro khí hậu do Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) công bố vào tháng 3 năm ngoái. Theo đó, ngay cả trong kịch bản lạc quan, biến đổi khí hậu vẫn có thể làm giảm tăng trưởng GDP 0,30 điểm phần trăm mỗi năm. Nếu phản ứng chính sách bị chậm lại, dòng vốn và sự ổn định của giá trị tài sản cũng có thể bị đe dọa. Tuy nhiên, IEEFA cho rằng các kết quả này vẫn chưa được chuyển hóa đầy đủ thành chính sách tài chính để mở rộng đầu tư xanh.

IEEFA nhấn mạnh điểm khởi đầu là phải nâng K-Taxonomy từ một bộ hướng dẫn tự nguyện thành chuẩn mực thị trường có tính bắt buộc nhằm chặn nguy cơ greenwashing. Khi hệ thống phân loại có hiệu lực thực thi rõ ràng, các ngân hàng chính sách mới có thể đảm nhận vai trò giảm thiểu rủi ro cho đầu tư xanh, qua đó tạo vòng tuần hoàn thu hút thêm vốn tư nhân.

Tổ chức này cũng khuyến nghị cần xây dựng cơ chế theo dõi kết quả cắt giảm phát thải thực tế, thay vì chỉ dựa vào quy mô phát hành trái phiếu, để duy trì niềm tin vào thị trường tài chính xanh. IEEFA nhấn mạnh rằng khi tín hiệu chính sách thiếu rõ ràng, các tổ chức tài chính sẽ do dự trước những khoản rót vốn quy mô lớn, đồng thời kêu gọi một định hướng điều tiết rõ ràng hơn cùng vai trò dẫn dắt mạnh mẽ từ các thể chế.