Các hãng xe điện Trung Quốc đang tạo ra bước ngoặt mới cho ngành ô tô toàn cầu: không chỉ cạnh tranh bằng giá, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu kiếm được tiền. Trong khi đó, các nhà sản xuất phương Tây vẫn chưa thoát áp lực thua lỗ dù đã đổ vốn lớn cho quá trình chuyển đổi sang xe điện.

Theo InsideEVs ngày 28/3 (giờ địa phương), Leapmotor, Nio, Xpeng và một số hãng xe điện lớn của Trung Quốc lần lượt ghi nhận kết quả kinh doanh khả quan hơn. Năm 2025, Leapmotor đạt lợi nhuận ròng 78 triệu USD, đảo chiều so với khoản lỗ hơn 400 triệu USD của năm trước. Trong quý IV/2025, Nio báo lãi ròng điều chỉnh khoảng 100 triệu USD, còn Xpeng đạt 55 triệu USD, thay cho mức lỗ khoảng 190 triệu USD cùng kỳ một năm trước.

Những doanh nghiệp này đang gia nhập nhóm các hãng vừa tăng trưởng vừa có lãi như BYD, Xiaomi và Li Auto. Đáng chú ý, điều này diễn ra ngay cả khi thị trường xe điện Trung Quốc vẫn bị bao trùm bởi cuộc chiến giá khốc liệt, cho thấy ngành đã bước sang giai đoạn trưởng thành hơn.

Ở phía ngược lại, các hãng xe phương Tây vẫn chịu sức ép lớn từ chi phí chuyển đổi. Tesla hiện là hãng hiếm hoi duy trì được lợi nhuận ổn định, song biên lợi nhuận gần đây chịu áp lực khi công ty tăng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) và robot. General Motors (GM), Ford và Stellantis tiếp tục ghi nhận khoản lỗ hàng tỷ USD ở mảng xe điện. Tại châu Âu, BMW, Volkswagen và Mercedes-Benz vẫn tập trung nâng cấp công nghệ, nhưng bài toán lợi nhuận chưa có lời giải rõ ràng.

Lợi thế cạnh tranh của các hãng Trung Quốc không chỉ đến từ trợ cấp. Yếu tố cốt lõi là chiến lược tích hợp dọc. BYD tự sản xuất hơn 75% linh kiện chủ chốt, gồm pin, động cơ điện, điện tử công suất và phần mềm, qua đó kéo giảm mạnh chi phí. Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng nắm lợi thế lớn trong chuỗi cung ứng pin - cấu phần chi phí quan trọng nhất của xe điện.

Khác biệt còn nằm ở mô hình kinh doanh. Nio tách pin khỏi xe để bán riêng, đồng thời cung cấp dịch vụ đổi pin, giúp hạ chi phí mua xe ban đầu và tạo thêm nguồn thu thuê bao dài hạn. Hiện hãng vận hành hơn 3.700 trạm đổi pin trên khắp Trung Quốc. Riêng trong tháng 2, Nio ghi nhận kỷ lục 177.627 lượt đổi pin trong một ngày.

Nio từng đối mặt nguy cơ phá sản trong giai đoạn đại dịch COVID-19, nhưng đã huy động được 1 tỷ USD từ các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc để phục hồi. Năm 2023, hãng tiếp tục nhận thêm 2,2 tỷ USD từ quỹ đầu tư quốc gia Abu Dhabi để duy trì đà tăng trưởng.

Leapmotor cũng đẩy mạnh hiện diện tại châu Âu thông qua hợp tác với Stellantis. Năm 2025, hãng bán 596.555 xe trên toàn cầu, tăng 103% so với năm trước. Hiện Leapmotor đã có mặt tại 40 quốc gia ở châu Á, châu Âu, Trung Đông, châu Phi và Nam Mỹ.

Tốc độ bứt lên của các tân binh cũng rất đáng chú ý. Dù không có nền tảng trong ngành ô tô, Xiaomi đã bán hơn 380.000 xe chỉ sau chưa đầy hai năm kể từ khi ra mắt mẫu xe điện đầu tiên và đã chuyển sang có lãi. Chiến lược phát triển ô tô như một nền tảng số, dựa trên hệ sinh thái smartphone và IoT, đang cho thấy hiệu quả.

Trong khi đó, nhu cầu xe điện tại các thị trường phương Tây đang tăng chậm lại. Giá bán cao, hạ tầng sạc còn hạn chế và việc cắt giảm trợ cấp khiến tốc độ phổ cập thấp hơn kỳ vọng. Trái lại, các hãng Trung Quốc đang tăng tốc mở rộng ra nước ngoài, nhanh chóng xây dựng mạng lưới bán hàng tại châu Á, châu Âu, Trung Đông và Nam Mỹ.

Giới chuyên môn cho rằng trung tâm của ngành xe điện đang dịch chuyển rõ rệt. Nếu trước đây cuộc đua chủ yếu xoay quanh công nghệ, thì nay thước đo thắng - thua ngày càng rõ hơn: hãng nào bán rẻ hơn, bán nhiều hơn và vẫn duy trì được lợi nhuận.