Ngày 23/3, hơn 20 công ty chứng khoán tại Hàn Quốc bắt đầu triển khai tài khoản RIA, một công cụ được thiết kế để kéo dòng vốn cá nhân đang đổ vào cổ phiếu nước ngoài trở lại thị trường trong nước. Giới đầu tư đang theo dõi liệu ưu đãi thuế đi kèm chính sách này có đủ sức thúc đẩy làn sóng dịch chuyển vốn trong thời gian tới hay không.

Theo giới đầu tư tài chính, từ ngày 23/3, các công ty chứng khoán lớn như Mirae Asset Securities, Korea Investment & Securities, Samsung Securities và KB Securities đồng loạt mở dịch vụ tài khoản RIA.

RIA là cơ chế ưu đãi thuế đối với khoản lãi từ chuyển nhượng. Theo đó, nhà đầu tư phải chuyển số cổ phiếu nước ngoài đã nắm giữ trước ngày 23/12 năm ngoái vào tài khoản chuyên biệt này, bán ngay trong tài khoản RIA và dùng số tiền thu được để đầu tư vào cổ phiếu trong nước hoặc quỹ cổ phiếu nội địa trong tối thiểu một năm.

Mức ưu đãi được chia theo thời điểm bán tài sản. Nếu bán đến hết ngày 31/5, nhà đầu tư được khấu trừ 100% thuế thu nhập từ chuyển nhượng; bán trong giai đoạn từ 1/6 đến 31/7 được khấu trừ 80%; còn từ 1/8 đến 31/12 được khấu trừ 50%. Mức khấu trừ tối đa là 50 triệu won, áp dụng trên cơ sở cộng gộp toàn bộ tài khoản tại các công ty chứng khoán.

Trước đó, Chính phủ Hàn Quốc từng xem xét phương án mỗi cá nhân chỉ được mở một tài khoản RIA, nhưng cuối cùng đã quyết định cho phép mở nhiều tài khoản.

Quyết định này phản ánh thực tế nhiều nhà đầu tư đang sử dụng đồng thời nhiều tài khoản chứng khoán. Theo đó, họ có thể mở tài khoản RIA ngay tại công ty chứng khoán mình đang giao dịch. Dù vậy, tổng mức ưu đãi thuế vẫn được giữ ở trần 50 triệu won, không phụ thuộc vào số lượng tài khoản.

Điều kiện tham gia không quá phức tạp nhưng được quy định khá chặt chẽ. Nhà đầu tư phải mở tài khoản RIA riêng, chuyển cổ phiếu nước ngoài đang nắm giữ vào tài khoản này và thực hiện giao dịch bán ngay trong tài khoản đó thì mới đủ điều kiện hưởng ưu đãi.

Một yêu cầu quan trọng khác là thời gian duy trì đầu tư tối thiểu một năm. Tài khoản phải được giữ trong ít nhất một năm kể từ ngày bán cuối cùng. Nếu nhà đầu tư bán cổ phiếu trong nước trước thời hạn hoặc đóng tài khoản, phần thuế đã được ưu đãi có thể bị truy thu. Tuy nhiên, phần lợi nhuận phát sinh từ khoản đầu tư vào cổ phiếu trong nước, vượt quá vốn gốc, vẫn có thể được rút trong giới hạn nhất định.

Để ngăn tình trạng dòng tiền chỉ chuyển tạm thời sang thị trường nội địa nhằm hưởng ưu đãi thuế rồi quay lại cổ phiếu nước ngoài, Chính phủ và các đơn vị trong ngành đã bổ sung cơ chế kiểm soát trong năm nay. Cụ thể, nếu nhà đầu tư mua cổ phiếu nước ngoài hoặc các sản phẩm thiên về đầu tư nước ngoài tại những tài khoản khác, mức khấu trừ thuế sẽ bị điều chỉnh giảm tương ứng. Hoạt động mua ròng cổ phiếu nước ngoài tại các tài khoản ngoài RIA mở ở tổ chức tài chính khác cũng được tính vào phần bị khấu trừ này.

Chính sách trên được triển khai trong bối cảnh Hàn Quốc đồng thời đối mặt với áp lực tỷ giá và nhu cầu cải thiện thanh khoản cho thị trường chứng khoán nội địa. Chính phủ kỳ vọng việc đưa lượng tài sản bằng USD đang nằm ở thị trường nước ngoài trở về trong nước sẽ giúp giảm áp lực tăng của tỷ giá won/USD, đồng thời mở rộng nền tảng dòng tiền cho chứng khoán nội địa.

Trong bối cảnh gần đây tỷ giá won/USD dao động quanh mốc 1.500 won, thị trường kỳ vọng RIA có thể thúc đẩy nhu cầu bán USD, từ đó hỗ trợ cán cân cung-cầu trên thị trường ngoại hối.

Giới chứng khoán nhận định trong ngắn hạn, RIA có thể góp phần cải thiện thanh khoản cho thị trường chứng khoán Hàn Quốc.

Ông Yeom Dong-chan, nhà nghiên cứu tại Korea Investment & Securities, cho biết Indonesia từng triển khai một đạo luật tương tự vào năm 2016, qua đó đưa khoảng 12% tài sản ở nước ngoài trở lại trong nước. Theo ông, dù đồng rupiah Indonesia suy yếu về dài hạn, đồng tiền này vẫn tăng giá trong giai đoạn chính sách được thực thi.

Ông dự báo chính sách mới của Hàn Quốc cũng có thể hỗ trợ xu hướng mạnh lên của đồng won.

Dù vậy, một số ý kiến cho rằng cần thêm thời gian để đánh giá liệu RIA có thể ngay lập tức kéo nhà đầu tư cá nhân trở lại thị trường trong nước hay không. Nguyên nhân là xu hướng mở rộng đầu tư ra nước ngoài không còn mang tính ngắn hạn, mà đã trở thành dòng chảy có tính cấu trúc, gắn với làn sóng đầu tư vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) tại Mỹ. Vì vậy, xu hướng này khó có thể đảo chiều hoàn toàn chỉ nhờ ưu đãi thuế.

Ông Lee Young-gon, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu của Toss Securities, cũng đồng tình với định hướng khuyến khích đầu tư trong nước của Chính phủ, nhưng cho rằng chỉ đưa ra định hướng là chưa đủ.

Theo ông, để dòng tiền thực sự quay lại, thị trường cần tạo được trải nghiệm và niềm tin rằng nhà đầu tư vẫn có thể đạt mức sinh lời đủ hấp dẫn khi rót vốn vào doanh nghiệp trong nước.