Ngành vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) đang bước vào giai đoạn tăng tốc, kéo theo làn sóng đầu tư lớn và cuộc đua công nghệ ngày càng quyết liệt trên phạm vi toàn cầu.

Theo CNBC, dẫn báo cáo công bố ngày 22/3/2026 của nền tảng phân tích đầu tư vũ trụ Space IQ, tổng vốn đầu tư vào LEO trong năm 2025 đã vượt 45 tỷ USD, gần gấp đôi mức 25 tỷ USD của năm 2024.

NASA định nghĩa LEO là khu vực quỹ đạo ở độ cao dưới 2.000 km. Khu vực này đang nhanh chóng trở thành hạ tầng then chốt cho định vị, liên lạc, quốc phòng và kết nối toàn cầu.

Nhờ ở gần Trái Đất, vệ tinh LEO có độ trễ thấp, chi phí phóng thấp và khả năng vận hành linh hoạt hơn so với vệ tinh quỹ đạo trung bình (MEO) hay quỹ đạo địa tĩnh (GEO). Vì vậy, mô hình phổ biến hiện nay là triển khai hàng nghìn vệ tinh theo từng chùm để mở rộng vùng phủ sóng toàn cầu.

LEO hiện được xem là tài sản hạ tầng chiến lược, tương tự cảng biển, cáp quang biển hay lưới điện. Trường hợp tiêu biểu là Starlink, mạng vệ tinh do SpaceX của Elon Musk phát triển.

Hiện có hơn 9.500 vệ tinh đang hoạt động trên quỹ đạo và nhiều kế hoạch tiếp tục bổ sung thêm hàng nghìn vệ tinh. Báo cáo cũng đề cập đến một dự án trung tâm dữ liệu không gian sử dụng năng lượng mặt trời, cùng một dự án khác có quy mô tối đa lên tới 1 triệu vệ tinh.

Cuộc cạnh tranh trong lĩnh vực này đang nóng lên nhanh chóng. Nvidia đã ra mắt một nền tảng mới nhằm mở rộng năng lực tính toán AI lên quỹ đạo.

Trong khi đó, Project Kuiper của Amazon cho biết sẽ phóng hơn 3.000 vệ tinh và đã được Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) phê duyệt bổ sung để triển khai thêm 4.500 vệ tinh.

Blue Origin, công ty do Jeff Bezos sáng lập, cũng được nhắc đến với kế hoạch phóng hơn 5.000 vệ tinh trước năm 2027.

Tại châu Âu, mạng LEO OneWeb của Eutelsat đang vận hành hơn 600 vệ tinh. Chính phủ Pháp đã rót 1,35 tỷ euro vào Eutelsat nhằm tăng sức cạnh tranh với Starlink.

Trung Quốc cũng công bố kế hoạch triển khai hơn 200.000 vệ tinh thông qua 14 chùm vệ tinh.

Làn sóng mở rộng này không chỉ thay đổi cách khai thác không gian mà còn tác động đến cấu trúc quản lý và quá trình thương mại hóa ngành. Kể từ sau năm 2009, kinh tế vũ trụ đã thu hút hơn 400 tỷ USD vốn đầu tư.

Trong đó, hơn một nửa dòng vốn tập trung vào Mỹ, còn Trung Quốc đứng ở vị trí tiếp theo. Chad Anderson, CEO của Space Capital, nhận định ngành vũ trụ vẫn đang ở giai đoạn đầu của một chu kỳ đầu tư hạ tầng kéo dài nhiều thập kỷ. Ông cũng cho rằng kế hoạch IPO của SpaceX có thể trở thành “khoảnh khắc Netscape” của ngành vũ trụ.

Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng khung pháp lý và thể chế hiện hành chưa theo kịp tốc độ mở rộng của ngành. Các hiệp ước về không gian hiện nay chủ yếu được thiết kế xoay quanh quỹ đạo địa tĩnh, trong khi LEO đòi hỏi môi trường vận hành phức tạp hơn nhiều.

Giới chuyên gia nhấn mạnh rằng hệ thống pháp lý được xây dựng cho giai đoạn nhà nước giữ vai trò dẫn dắt phát triển không gian khó có thể theo kịp tốc độ tăng trưởng nóng của LEO, vì vậy cơ chế quản lý cũng cần sớm thay đổi.

Theo xu hướng đó, ngành LEO đang tái cấu trúc theo mô hình do khu vực tư nhân dẫn dắt và ngày càng được coi là hạ tầng thế hệ mới để thu hẹp khoảng cách số. Martijn Rogier van Delden, lãnh đạo mảng LEO của Amazon, cho rằng vệ tinh LEO sẽ trở thành “nhân tố thay đổi cuộc chơi” trong nỗ lực kết nối hàng tỷ người trên toàn thế giới.