Bitcoin (BTC) thường là một trong những tài sản bị bán ra sớm nhất mỗi khi rủi ro vĩ mô xuất hiện. Theo giới phân tích, nguyên nhân không chỉ nằm ở đặc tính của một tài sản rủi ro, mà còn đến từ cấu trúc thị trường hiện nay, nơi các sản phẩm phái sinh giữ vai trò chi phối.

Ngày 18/3/2026, trang tin blockchain BeInCrypto đã phân tích vì sao Bitcoin thường trở thành tài sản bị bán đầu tiên trong các giai đoạn thị trường bất ổn.

Theo BeInCrypto, diễn biến giá Bitcoin hiện chủ yếu được dẫn dắt bởi thị trường hợp đồng tương lai vĩnh cửu, thay vì thị trường giao ngay. Do loại hợp đồng này không có ngày đáo hạn và cho phép sử dụng đòn bẩy, hoạt động giao dịch ngắn hạn diễn ra rất sôi động. Trong bối cảnh kỳ vọng tăng giá dài hạn vẫn phổ biến, thị trường cũng thường nghiêng mạnh về phía các vị thế long.

Một khái niệm then chốt trong cơ chế này là funding rate. Đây là khoản chi phí được thanh toán định kỳ giữa bên nắm vị thế long và vị thế short nhằm giữ cân bằng cho thị trường. Phần lớn thời gian, funding rate duy trì ở mức dương, đồng nghĩa với việc bên long trả phí cho bên short. Điều đó cho thấy nhà đầu tư sẵn sàng trả thêm chi phí để duy trì cược vào xu hướng tăng.

Tuy nhiên, chính cấu trúc này lại khiến áp lực bán tăng mạnh khi thị trường đảo chiều. Khi giá bắt đầu đi xuống, các vị thế long sử dụng đòn bẩy dễ bị thanh lý hàng loạt, kéo theo lượng bán bổ sung ra thị trường. Cùng lúc, các vị thế short tăng nhanh, khiến đà giảm càng bị khuếch đại. Nói cách khác, cơ chế này có thể đẩy giá tăng mạnh hơn trong xu hướng đi lên, nhưng cũng làm mức giảm sâu hơn khi thị trường lao dốc.

Đặc tính giao dịch 24/7 của Bitcoin cũng là một yếu tố quan trọng. Khi thị trường chứng khoán hoặc hàng hóa đã đóng cửa nhưng xuất hiện cú sốc địa chính trị hoặc biến động kinh tế vĩ mô, nhà đầu tư thường tìm đến Bitcoin như một tài sản có thể giao dịch ngay lập tức. Tuy vậy, phản ứng chủ đạo trong những thời điểm này thường là mở vị thế short để phòng hộ rủi ro, thay vì mua vào.

Trên thực tế, trong các giai đoạn căng thẳng của thị trường, funding rate thường nhanh chóng chuyển sang mức âm, đồng thời số lượng vị thế short tăng vọt theo một mô hình lặp lại. Diễn biến này cho thấy Bitcoin chưa được thị trường xem là tài sản trú ẩn, mà chủ yếu được sử dụng như một công cụ phòng hộ rủi ro.

Xu hướng trên cũng đi ngược với câu chuyện “vàng kỹ thuật số” thường gắn với Bitcoin. Khác với vàng, vốn thường hưởng lợi khi khủng hoảng xảy ra nhờ dòng tiền trú ẩn đổ vào, Bitcoin lại vận động như một tài sản dễ tập trung áp lực bán và các vị thế short do có tính thanh khoản cao và phụ thuộc nhiều vào đòn bẩy.

Giới trong ngành nhận định rằng nếu cấu trúc thị trường hiện tại không thay đổi, Bitcoin sẽ khó sớm trở thành tài sản an toàn như vàng. Chừng nào đòn bẩy và thị trường phái sinh vẫn giữ vai trò chi phối, Bitcoin nhiều khả năng vẫn sẽ là tài sản bị bán ra đầu tiên trước các cú sốc vĩ mô.