Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) cùng Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) vừa công bố hướng dẫn quản lý tiền mã hóa, qua đó làm dấy lên câu hỏi liệu Quốc hội Mỹ còn cần sớm thông qua Đạo luật Làm rõ Tài sản số (CLARITY Act) hay không. Khi cơ quan quản lý chủ động đưa ra chuẩn diễn giải cho nhiều vấn đề cốt lõi trước cả khi luật được ban hành, áp lực lập pháp cũng phần nào hạ nhiệt.

Theo BeInCrypto ngày 18/3 (giờ địa phương), SEC và CFTC hôm 17/3 đã công bố tài liệu hướng dẫn dài 68 trang, nêu rõ tiêu chí để xác định phần lớn token không thuộc diện chứng khoán.

Hai cơ quan áp dụng hệ thống phân loại token gồm 5 cấp, trong đó chỉ nhóm cuối cùng thuộc phạm vi điều chỉnh của luật chứng khoán. Tổng cộng 16 token được xếp vào nhóm hàng hóa số, gồm Bitcoin (BTC), Ethereum (ETH), Solana (SOL), XRP, Cardano (ADA), Avalanche (AVAX), Polkadot (DOT), Chainlink (LINK), Dogecoin (DOGE) và Shiba Inu (SHIB).

Chủ tịch SEC Paul Atkins cho biết sau hơn 10 năm bất định, cách diễn giải lần này sẽ giúp các bên tham gia thị trường hiểu rõ hơn tài sản tiền mã hóa được xử lý ra sao theo luật chứng khoán liên bang. Ông cũng nhấn mạnh cơ quan quản lý cần đưa ra tiêu chí rõ ràng bằng ngôn ngữ minh bạch.

Động thái này đặc biệt được chú ý vì có nhiều điểm tương đồng với CLARITY Act, dự luật hiện vẫn mắc kẹt tại Quốc hội Mỹ.

CLARITY Act đã được Hạ viện Mỹ thông qua với sự ủng hộ của cả hai đảng vào tháng 7/2025, nhưng đến nay vẫn chưa vượt qua Thượng viện do bất đồng giữa ngành ngân hàng và giới tiền mã hóa về việc có cho phép stablecoin trả lãi hay không. Tháng 1/2026, Ủy ban Ngân hàng Thượng viện hoãn thảo luận dự luật trong bối cảnh hoạt động vận động hành lang gia tăng và đến nay chưa ấn định lịch mới. Trong khi đó, Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện ngày 29/1 đã thúc đẩy một dự thảo riêng, song việc phải điều phối hai phiên bản khiến tiến trình đưa ra bỏ phiếu toàn thể tiếp tục kéo dài.

Trong bối cảnh đó, SEC và CFTC đã đi trước bằng một hướng dẫn diễn giải. Tài liệu này đề cập nguyên tắc “attach-and-detach”, theo đó token ở giai đoạn bán trước có thể bị coi là mang tính chứng khoán do gắn với cam kết lợi nhuận từ bên phát hành. Tuy nhiên, khi những cam kết đó đã được thực hiện hoặc bị rút lại, đồng thời mạng lưới vận hành độc lập, yếu tố của một hợp đồng đầu tư có thể không còn.

Michael Selig của CFTC cho biết các nhà phát triển, nhà đổi mới và doanh nhân Mỹ đã chờ đợi từ lâu một hướng dẫn rõ ràng về địa vị pháp lý của tài sản tiền mã hóa theo luật chứng khoán và luật hàng hóa liên bang. Theo ông, với lần diễn giải này, “sự chờ đợi đó đã kết thúc”.

Dù vậy, hướng dẫn mới không thể thay thế hoàn toàn CLARITY Act.

Dự luật này còn đặt ra lộ trình đăng ký chính thức cho sàn giao dịch hàng hóa số, môi giới và nhà tạo lập thị trường, đồng thời bổ sung chuẩn tuân thủ đối với các trung gian tập trung có tương tác với tài chính phi tập trung (DeFi). Văn bản cũng bao gồm các điều khoản về chống rửa tiền (AML) và công cụ thực thi dành cho cơ quan điều tra. Đây là những cơ chế pháp lý mà một tài liệu hướng dẫn diễn giải không thể tự tạo ra. Nói cách khác, động thái mới cho thấy định hướng quản lý đang dần rõ hơn, nhưng khuôn khổ thể chế vẫn chưa hoàn chỉnh.

Phản ứng của thị trường vì thế cũng khá trái chiều.

Một số ý kiến cho rằng hướng dẫn chung của SEC và CFTC trên thực tế đã hiện thực hóa phần lớn nội dung cốt lõi của CLARITY Act. Khi cơ quan quản lý đã làm rõ đáng kể tiêu chí phân loại token cũng như quan điểm đối với staking, airdrop và hoạt động đào, tính cấp thiết của dự luật được cho là đã giảm so với trước.

Ở chiều ngược lại, quan điểm thận trọng nhấn mạnh đây vẫn chỉ là hướng dẫn diễn giải, không phải luật. Nếu chính quyền thay đổi, tài liệu này có thể bị rút lại hoặc được diễn giải theo cách khác. Ngoài ra, tòa án cũng không bị ràng buộc bởi cách hiểu của cơ quan quản lý như đối với một đạo luật do cơ quan lập pháp ban hành. Trong khi đó, vấn đề lớn nhất tại Thượng viện là lãi suất stablecoin cũng chỉ được đề cập rất hạn chế trong tài liệu lần này.

Chủ tịch SEC Paul Atkins cũng thừa nhận giới hạn đó. Ông gần đây cho biết công cụ duy nhất có thể bảo đảm lâu dài cho định hướng chính sách thân thiện với tiền mã hóa vẫn là một đạo luật do Quốc hội thông qua. SEC cũng dự kiến trong vài tuần tới sẽ công bố một đề xuất quy định chính thức dài hơn 400 trang, trong đó có thể bao gồm điều khoản miễn trừ đổi mới dành cho các startup tiền mã hóa.

Xét cho cùng, yếu tố then chốt nhiều khả năng vẫn là thời gian. Trước khi cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ bước vào giai đoạn cao điểm, quỹ thời gian để Thượng viện thực sự hành động được nhắc đến chỉ còn khoảng 18 tuần. Việc Quốc hội có kịp thúc đẩy tiến trình lập pháp hay thị trường sẽ tạm dựa vào mức độ rõ ràng mà SEC và CFTC vừa đưa ra sẽ là biến số quyết định hướng đi của khung quản lý tài sản số trong thời gian tới.