Fintech, lĩnh vực từng làm rung chuyển ngành ngân hàng nhờ di động và điện toán đám mây, đang dần khép lại vai trò như một chủ đề đầu tư tăng trưởng riêng biệt. Nhận định này được Simon Taylor, chuyên gia phân tích về fintech, đưa ra gần đây trên X trong bài viết mang tên “Fintech is Dead”.

Theo Taylor, những yếu tố từng giúp các công ty fintech tạo khác biệt cách đây một thập kỷ như ứng dụng di động, hạ tầng đám mây hay API nay đã trở thành tiêu chuẩn phổ biến tại phần lớn tổ chức tài chính. Khi các phương thức của fintech đã được toàn ngành hấp thụ, fintech không còn là “tương lai” mà đã trở thành thực tế vận hành của ngành.

Xu hướng này cũng thể hiện qua số liệu đầu tư. Tỷ trọng các thương vụ fintech trong tổng đầu tư mạo hiểm đã giảm từ 14,5% năm 2021 xuống 12,3% năm 2025. Ngay trong chính nhóm fintech, dòng vốn cũng đang nghiêng mạnh về AI. Theo Taylor, tỷ trọng các doanh nghiệp AI đã tăng từ khoảng 10% lên 70-80%.

Taylor chia các sản phẩm tài chính thành ba lớp gồm ra quyết định, ghi nhận và phân phối. Ông cho rằng cả ba lớp này đều đang thay đổi. Nếu ở thế kỷ 19, giám đốc chi nhánh là người quyết định lãi suất cho vay, ghi chép trên sổ giấy và khách hàng phải trực tiếp đến quầy giao dịch, thì nay mô hình đó đang bị thay thế trên diện rộng.

Ở khâu ra quyết định, những đánh giá trước đây do con người hoặc bảng tính đảm nhiệm đang dần chuyển sang các mô hình AI. Taylor lấy ví dụ Revolut đang phát triển mô hình riêng mang tên PRAGMA, được xây dựng trên dữ liệu giao dịch của hơn 80 triệu khách hàng. Theo ông, hệ thống này giúp khả năng phát hiện rủi ro tín dụng xấu tăng 130% và phát hiện gian lận tăng 65%.

Taylor cũng dẫn trường hợp Allica, công ty của Anh chuyên cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa. Doanh nghiệp này sử dụng AI agent để hoàn tất trung bình một nửa số hồ sơ thẩm định tín dụng ở giai đoạn đầu triển khai chỉ trong 12 phút.

Ở lớp ghi nhận, sổ cái vốn nằm tách biệt trong từng tổ chức đang dịch chuyển sang các token giá trị như stablecoin và tài sản được token hóa. Theo Taylor, mô hình này cho phép nhiều bên cùng nhìn vào một bản ghi chung, đồng thời giúp thị trường vận hành 24/7. Trước đây, Visa chỉ đối soát với các công ty thẻ tại Mỹ trong giờ làm việc; hiện nay, việc đối soát đã có thể thực hiện liên tục 7 ngày một tuần thông qua stablecoin USDC. Ông cũng cho biết token cổ phiếu của Robinhood đang được giao dịch tại hơn 120 quốc gia.

Khâu phân phối cũng đang thay đổi khi khách hàng bắt đầu chuyển sang sử dụng các AI agent có ví riêng. Theo Taylor, Robinhood đã mở máy chủ MCP cho các agent AI, và 100.000 người dùng đã giao cho agent quyền truy cập tài khoản trong giới hạn được thiết lập sẵn. Ông nhận định: “Con người tìm đến vì sự quan tâm, còn agent đến vì nhiệm vụ”.

Taylor đồng thời nhấn mạnh ranh giới giữa tiền và token đang ngày càng mờ đi, và lấy Stripe làm ví dụ. Theo ông, vào tháng 8, Stripe dự kiến mua lại OpenRouter, công ty chuyên định tuyến mô hình AI, với giá hơn 7 tỷ USD. Cùng ngày, startup fintech Ramp cũng ra mắt Router.com.

Taylor cho rằng “router” chính là nơi định giá các đơn vị công việc AI vốn vận hành theo xác suất bằng những đơn vị giá trị có tính chắc chắn. “Đó chính là thị trường tài chính”, ông nói.

Dù vậy, Taylor không cho rằng các định chế đang thống lĩnh thị trường sẽ sụp đổ. Ông dự báo JPMorgan có thể trở thành ngân hàng đầu tiên đạt quy mô 1.000 tỷ USD nhờ lợi thế về tiền gửi, giấy phép và năng lực vốn. Tuy nhiên, theo ông, các lợi thế phòng thủ truyền thống không còn là yếu tố quyết định duy nhất.

“Thế hệ fintech đầu tiên đưa ngân hàng lên smartphone. Làn sóng tiếp theo sẽ đi sâu vào khâu thẩm định, sổ cái và cách xử lý nghiệp vụ vốn nằm phía sau màn hình ứng dụng”, Taylor nhận định.