Ngày càng nhiều startup chuyển sang tự phát triển mô hình AI thay vì tiếp tục dựa chủ yếu vào OpenAI hay Anthropic. Theo giới phân tích, động thái này nhằm cắt giảm chi phí, giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp mô hình lớn và tăng quyền kiểm soát công nghệ.

Harvey, startup AI pháp lý được định giá 15,6 tỷ USD, đã ra mắt mô hình riêng Harvey Tenet trong tháng 8. Sản phẩm này được xây dựng trên nền mô hình open-weight Kimi K3 của MoonshotAI, công ty Trung Quốc. Theo Bloomberg, việc phụ thuộc vào mô hình của OpenAI và Anthropic khiến Harvey gặp khó trong việc cải thiện khả năng sinh lời, từ đó thúc đẩy công ty tự phát triển mô hình.

Bloomberg cho biết sau khi Harvey cập nhật AI agent vào tháng 3, mức độ sử dụng từ khách hàng tăng mạnh nhưng biên lợi nhuận gộp lại lao dốc. Dẫn lời một nguồn tin, hãng tin này cho biết biên lợi nhuận gộp của Harvey từ khoảng 50% đầu năm đã giảm xuống âm 50% vào tháng 6.

Biên lợi nhuận gộp là phần lợi nhuận còn lại sau khi trừ chi phí tạo ra sản phẩm khỏi doanh thu. Việc chỉ số này giảm từ 50% xuống âm 50% đồng nghĩa doanh thu càng tăng thì mức lỗ càng lớn.

Sau đó, Harvey đã điều chỉnh cách vận hành AI và đưa biên lợi nhuận gộp trở lại mức dương, theo các nguồn tin của Bloomberg.

Không chỉ Harvey, nhiều startup khác cũng đang đi theo hướng tương tự. Abridge, công ty công nghệ y tế, gần đây đã phát triển một mô hình nền tảng riêng cho lĩnh vực lâm sàng dựa trên mô hình nguồn mở của Nvidia. Trong khi đó, Decagon, startup cung cấp giải pháp hỗ trợ khách hàng bằng AI, hiện xử lý 80% tổng số yêu cầu thông qua mô hình riêng.

Ở mảng fintech, các startup như Ramp và Rogo cũng đang cân nhắc huấn luyện mô hình riêng. Ramp bắt đầu đánh giá khả năng phát triển mô hình riêng sau vòng gọi vốn 750 triệu USD hồi tháng 6.

Trong lĩnh vực lập trình, Cursor, cùng với Cognition, startup được định giá 4,8 tỷ USD, đã giới thiệu các mô hình tùy biến.

Canva cũng đang điều chỉnh chiến lược AI theo hướng tiết giảm chi phí. Công ty chuyển sang sử dụng các mô hình cỡ nhỏ của OpenAI và Anthropic, kết hợp với mô hình nguồn mở, đồng thời tự phát triển mô hình riêng. Theo The Information, đồng sáng lập Canva Cliff Obrecht cho biết trước khi triển khai AI, chi phí phục vụ người dùng miễn phí ở mức rất thấp. Tuy nhiên, sau khi tích hợp AI, chi phí tăng vọt, làm thay đổi cấu trúc lợi nhuận. Ông cũng nhấn mạnh công ty hiện phải chứng minh khả năng sinh lời, hoặc ít nhất là lộ trình tiến tới lợi nhuận, của mảng AI.

Trước đây, việc phát triển mô hình AI gần như nằm ngoài tầm với của startup do đòi hỏi nguồn vốn rất lớn. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các mô hình nguồn mở và mô hình open-weight đang giúp việc xây dựng mô hình tùy biến trở nên khả thi hơn, qua đó thúc đẩy làn sóng startup tự phát triển mô hình.

Đồng CEO của Ramp, Karim Atiyeh, nhận định: “Một năm trước, việc tự phát triển mô hình riêng là điều hoàn toàn phi lý, nhưng giờ đây nó ngày càng trở thành lựa chọn đáng để thử”.

Các quỹ đầu tư mạo hiểm như Sequoia Capital và General Catalyst cũng tỏ ra tích cực với xu hướng này. Theo Bloomberg, việc tự phát triển mô hình giúp doanh nghiệp cắt giảm một trong những khoản chi lớn nhất, đồng thời tăng quyền kiểm soát công nghệ thay vì lệ thuộc vào OpenAI và Anthropic.

Dù vậy, không phải nhà đầu tư nào cũng ủng hộ hoàn toàn xu hướng này. Matt Kraning, đối tác tại Menlo Ventures, quỹ đầu tư vào Anthropic, cho rằng không phải doanh nghiệp nào cũng phù hợp để phát triển mô hình tùy biến. Theo ông, tự xây dựng mô hình đòi hỏi nhân sự chuyên môn cao và chi phí ban đầu lớn hơn; với một số công ty, việc phát triển mô hình riêng thậm chí chỉ mang tính tiếp thị.