Ngày 18/9, CNBC dẫn lời CEO Cohere Aidan Gomez cho biết ngày càng có nhiều ý kiến trong ngành AI Mỹ cho rằng không thể giải thích bước tiến của các mô hình AI Trung Quốc chỉ bằng kỹ thuật “chưng cất”. Theo ông, nhiều mô hình của Trung Quốc hiện đã đạt đẳng cấp thế giới, trong khi khoảng cách dẫn trước của các công ty AI hàng đầu Mỹ đang thu hẹp nhanh.

“Chưng cất” là phương pháp sử dụng đầu ra hoặc câu trả lời của một mô hình AI tiên tiến để huấn luyện một mô hình khác. Trong thời gian qua, nhiều công ty AI Mỹ cùng giới chức Washington liên tục chỉ trích các đơn vị phát triển AI của Trung Quốc tận dụng phương pháp này để nâng sức cạnh tranh, đồng thời xem đây là hành vi sử dụng trái phép thành quả công nghệ.

Tuy nhiên, Gomez cho rằng cách lý giải như vậy là chưa đủ để bao quát những kết quả gần đây của Trung Quốc. Ông nói Trung Quốc có thể đã phần nào dựa vào sao chép và chưng cất, nhưng đồng thời cũng xây dựng được năng lực riêng vượt ra ngoài các kỹ thuật này.

Theo CEO Cohere, một số mô hình mới nhất của Trung Quốc đã vượt các mô hình hàng đầu của Mỹ ở một số chuẩn đánh giá và năng lực cụ thể. Ông cho rằng sao chép hay chưng cất có thể giúp rút ngắn khoảng cách, nhưng không đủ để tạo ra lợi thế vượt lên.

Quan điểm này đi ngược với lập trường của chính phủ Mỹ và một số doanh nghiệp AI. Anthropic nhiều lần khẳng định việc các đơn vị AI Trung Quốc sử dụng chưng cất là hành vi sử dụng trái phép. Trong tháng này, Jacob Klein, phụ trách Threat Intelligence tại Anthropic, cho biết đã xuất hiện một hệ sinh thái trái phép nhằm truy cập Claude cùng các mô hình khác. Trong một báo cáo riêng, Anthropic cũng cáo buộc Alibaba, Moonshot và DeepSeek tìm cách “chưng cất bất hợp pháp” để huấn luyện mô hình của họ.

Đầu tháng này, Cơ quan An ninh mạng và Cơ sở hạ tầng Mỹ cũng tuyên bố các công ty AI Trung Quốc đang có hệ thống trích xuất chức năng và khả năng từ mô hình của doanh nghiệp AI Mỹ thông qua chưng cất tri thức ở quy mô công nghiệp. Cơ quan này nhấn mạnh đây không còn là biện pháp phụ trợ, mà đã trở thành trọng tâm trong chiến lược phát triển.

Ở chiều ngược lại, ngay trong nội bộ Mỹ cũng xuất hiện quan điểm cho rằng cần nhìn rộng hơn về vai trò của chưng cất. Ngày 17/9, Sriram Krishnan, cựu cố vấn chính sách AI của Nhà Trắng, nói các dịch vụ như ChatGPT hay Claude cũng được hình thành từ quá trình học trên lượng lớn nội dung do con người tạo ra trên Internet, và chưng cất từ lâu đã là một phần cốt lõi của khoa học máy tính. Theo ông, ngay cả khi các đơn vị AI Trung Quốc có sử dụng chưng cất, mức độ đóng góp thực sự của kỹ thuật này vào việc cải thiện hiệu năng mô hình vẫn chưa rõ ràng.

Phía Trung Quốc bác bỏ các cáo buộc từ Mỹ. Người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc cho rằng tuyên bố của Washington về hoạt động chưng cất ở quy mô công nghiệp là thiếu cơ sở và không có tính hợp lý về mặt pháp lý.

Bất chấp việc bị hạn chế tiếp cận chip tiên tiến, năng lực AI của Trung Quốc vẫn tiếp tục đi lên. Nước này đã đẩy mạnh phát triển ngành bán dẫn trong nước khi khả năng tiếp cận các dòng chip tiên tiến nhất từ những công ty như Nvidia ngày càng bị siết chặt.

Neil Shah, đối tác tại Counterpoint Research, nhận định các quy định kiểm soát chip đang buộc các nhà phát triển Trung Quốc phải xây dựng kiến trúc hiệu quả hơn với ít năng lực tính toán hơn. Theo ông, nếu chỉ xem đó là hoạt động mô phỏng đơn thuần thì sẽ đánh giá sai cục diện cạnh tranh. Khi được hỏi liệu các nhà hoạch định chính sách phương Tây có đang đánh giá thấp năng lực công nghệ của Trung Quốc hay không, Gomez trả lời: “Đúng”.