Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 20 năm đã tăng lên 3,856% trong đợt đấu thầu gần nhất, cho thấy mặt bằng chi phí vốn dài hạn tiếp tục đi lên. Dù nhu cầu mua trái phiếu chưa suy yếu rõ rệt, diễn biến này vẫn làm gia tăng lo ngại về khả năng thay đổi dòng vốn carry trade bằng yên, qua đó tạo áp lực lên Bitcoin và các tài sản rủi ro.

Theo CryptoSlate ngày 15/9 (giờ địa phương), lợi suất trúng thầu bình quân của đợt phát hành trái phiếu 20 năm mới nhất đạt 3,856%, tăng 15,8 điểm cơ bản so với mức 3,698% tại phiên đấu thầu ngày 20/8.

Nhu cầu đối với trái phiếu dài hạn của Nhật Bản chưa cho thấy dấu hiệu sụt giảm mạnh. Tỷ lệ đăng ký đấu thầu cạnh tranh tăng nhẹ từ 3,98 lần lên khoảng 4,01 lần. Chênh lệch giữa lợi suất trúng thầu cao nhất và lợi suất bình quân cũng thu hẹp từ 1,5 điểm cơ bản xuống 1,3 điểm cơ bản.

Các số liệu này cho thấy nhà đầu tư đang yêu cầu mức lợi suất cao hơn để nắm giữ trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn dài, hơn là phản ánh một đợt phát hành thất bại. Điều đó đồng nghĩa thị trường đang tái định giá lãi suất dài hạn của Nhật Bản.

Với Bitcoin, tâm điểm không chỉ nằm ở lợi suất 20 năm mà còn ở điều kiện huy động vốn bằng đồng yên. Trong thời gian qua, nhà đầu tư tận dụng mặt bằng lãi suất ngắn hạn thấp tại Nhật Bản để vay yên rồi phân bổ sang cổ phiếu hoặc tiền mã hóa có mức sinh lời cao hơn, tức chiến lược carry trade bằng yên.

Nếu Ngân hàng Trung ương Nhật Bản điều chỉnh chính sách theo hướng làm tăng chi phí vay, hoặc đồng yên mạnh lên, xu hướng này có thể đảo chiều. Khi nghĩa vụ hoàn trả các khoản vay bằng yên tăng lên, các vị thế đòn bẩy có thể bị thu hẹp, kéo theo áp lực bán trên diện rộng đối với cổ phiếu toàn cầu và thị trường tiền mã hóa.

Tuy nhiên, chỉ từ kết quả của riêng đợt đấu thầu lần này chưa thể kết luận carry trade bằng yên đã bước vào giai đoạn tất toán. Lợi suất trái phiếu 20 năm không phản ánh trực tiếp chi phí vay ngắn hạn. Tín hiệu chính từ phiên đấu thầu vẫn là nhà đầu tư đòi hỏi mức bù đắp cao hơn khi nắm giữ trái phiếu chính phủ dài hạn của Nhật Bản.

Thực tế, trong ngày diễn ra đấu thầu, thị trường chưa xuất hiện làn sóng né rủi ro rõ nét. Theo Reuters, trước giờ giao dịch, chỉ số Nikkei tăng nhẹ trong khi đồng yên suy yếu so với USD. Bitcoin cũng được giao dịch quanh mốc 77.700 USD, với mức giảm trong ngày dưới 1%.

Vì vậy, khó xem đợt đấu thầu này là nguyên nhân trực tiếp khiến giá Bitcoin đi xuống. Biến số quan trọng hơn là liệu thay đổi chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản và diễn biến của đồng yên, cùng với đà tăng của lợi suất dài hạn, có đủ để kích hoạt một nhịp điều chỉnh trên nhóm tài sản rủi ro hay không.

Đáng chú ý, tốc độ tăng của lợi suất dài hạn đang vượt dự báo thị trường. Trong khảo sát thị trường trái phiếu tháng 8 của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản, mức dự báo trung vị đối với lợi suất thị trường kỳ hạn 20 năm vào cuối tháng 9 là 3,70%, trong khi nhóm 25% dự báo cao nhất là 3,75%. So với các mốc này, lợi suất trúng thầu bình quân 3,856% đã vượt lên đáng kể. Dù chỉ báo và mốc tham chiếu không hoàn toàn trùng khớp, kết quả này vẫn củng cố nhận định rằng lãi suất dài hạn tại Nhật Bản đang được tái định giá nhanh hơn kỳ vọng.

Áp lực đối với hệ thống tài chính Nhật Bản khi lãi suất tăng cũng là vấn đề thị trường theo dõi sát. Trong báo cáo ổn định tài chính công bố hồi tháng 4, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đánh giá hệ thống nhìn chung vẫn ổn định và duy trì khả năng chống chịu trong các kịch bản kiểm tra sức chịu đựng. Dù vậy, cơ quan này cũng lưu ý khoản lỗ đánh giá lại trái phiếu đang gia tăng, đồng thời cảnh báo rủi ro thua lỗ chứng khoán có thể ở mức tương đối lớn tại các ngân hàng Shinkin.

Hiện sự chú ý đang dồn vào cuộc họp chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản trong hai ngày 17-18/9. Với thị trường Bitcoin, yếu tố then chốt không nằm ở riêng một phiên đấu thầu trái phiếu, mà ở việc thay đổi chính sách và biến động của đồng yên sẽ tác động thế nào tới các tài sản rủi ro.

Đặc biệt, nếu sau đợt tăng của lợi suất dài hạn, đồng yên tiếp tục mạnh lên trong khi cổ phiếu và tiền mã hóa đồng loạt suy yếu, lo ngại về kịch bản tất toán carry trade bằng yên có thể gia tăng. Ngược lại, nếu nhu cầu trái phiếu vẫn được duy trì như trong phiên này và biến động của đồng yên cũng như các tài sản rủi ro còn hạn chế, sẽ khó nói chỉ riêng việc lãi suất dài hạn tăng là đủ để gây ra một cú sốc lớn.