Vitalik Buterin, đồng sáng lập Ethereum, cho biết mạng lưới này đang xem xét đưa một số đặc tính của mô hình UTXO vào kiến trúc mở rộng thế hệ mới. Phát biểu này nhanh chóng làm dấy lên tranh luận trong cộng đồng blockchain, đặc biệt khi Charles Hoskinson, nhà sáng lập Cardano, công khai phản ứng.

Theo Decrypt ngày 18/8/2026 (giờ địa phương), Hoskinson đã đăng một GIF ôm mặt rồi bật cười sau khi các phát biểu của Buterin được lan truyền.

Tâm điểm của tranh cãi nằm ở định hướng mở rộng mới của Ethereum. Buterin cho biết Ethereum đang cân nhắc kết hợp các đặc tính kiểu UTXO với trạng thái linh hoạt trong khuôn khổ mô hình tài khoản hiện tại để phục vụ các bước phát triển tiếp theo.

Ông cũng nhấn mạnh một số khái niệm như Utreexo là thành quả mà các nhà phát triển Bitcoin đã đi đầu xây dựng.

Hiện Ethereum vận hành theo mô hình tài khoản (account-based), trong khi Bitcoin xử lý giao dịch theo mô hình UTXO (unspent transaction output). Với UTXO, mỗi đầu ra giao dịch chưa được sử dụng được quản lý như một đơn vị tài sản riêng biệt.

Cardano lại sử dụng mô hình EUTXO (extended UTXO), tức mở rộng cấu trúc UTXO của Bitcoin để phù hợp hơn với môi trường hợp đồng thông minh. Vì vậy, trong cộng đồng Cardano đã xuất hiện quan điểm cho rằng việc Ethereum muốn giữ mô hình tài khoản nhưng tiếp thu các đặc tính của UTXO là hướng đi tương đồng với thiết kế mà Cardano theo đuổi từ lâu.

Hoskinson trước đó cũng nhiều lần nêu vấn đề này. Vào tháng 7, khi Ethereum Foundation công bố một đề xuất nghiên cứu về thiết kế thanh toán theo mô hình UTXO gốc, ông đã chỉ trích đội ngũ phát triển Ethereum.

Khi đó, Hoskinson cho rằng Ethereum đang dịch chuyển theo hướng gần với EUTXO của Cardano nhưng chưa ghi nhận đầy đủ những thành quả nghiên cứu và phát triển mà Cardano đã tích lũy.

Cộng đồng Cardano cũng có phản ứng tương tự. Một số người dùng xem phát biểu của Buterin là sự thừa nhận gián tiếp đối với ưu điểm của thiết kế dựa trên UTXO. Theo nhóm này, cấu trúc kiểu UTXO có thể cải thiện khả năng mở rộng của blockchain, đồng thời vẫn duy trì tính phi tập trung và khả năng vận hành node ở mức dễ tiếp cận.

Tranh luận cũng thu hút sự chú ý từ các bên khác trong ngành. Lily Brody, đại sứ truyền thông của Algorand Foundation, tham gia thảo luận và nhấn mạnh sự tương đồng trong định hướng thiết kế giữa hai blockchain.

Dù vậy, UTXO và EUTXO không hoàn toàn trùng với công nghệ mà Ethereum đang cân nhắc áp dụng. Mô hình UTXO của Bitcoin và EUTXO của Cardano khác nhau ở cách xử lý giao dịch cũng như thực thi hợp đồng thông minh, còn Ethereum hiện mới đề cập tới khả năng tích hợp một số đặc tính của UTXO thay vì từ bỏ hoàn toàn mô hình tài khoản.

Vì thế, cuộc tranh luận lần này không chỉ là màn đáp trả giữa các nhân vật có ảnh hưởng trong ngành blockchain, mà còn phản ánh sự cạnh tranh về triết lý thiết kế giữa các mạng lưới trong bài toán mở rộng thế hệ mới.

Bitcoin được xây dựng trên mô hình giao dịch UTXO, Cardano phát triển EUTXO để đưa cấu trúc này vào môi trường hợp đồng thông minh, còn Ethereum mở rộng hệ sinh thái hợp đồng thông minh và ứng dụng phi tập trung dựa trên mô hình tài khoản.

Ethereum cuối cùng sẽ đưa các yếu tố kiểu UTXO vào giao thức ở mức độ nào vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng. Tuy nhiên, tranh luận hiện nay cho thấy cuộc cạnh tranh không chỉ nằm ở công nghệ mở rộng blockchain, mà còn ở cách thị trường ghi nhận triết lý thiết kế và đóng góp kỹ thuật của từng dự án.