OpenAI và Anthropic, hai tên tuổi dẫn đầu thị trường mô hình AI, đang tăng tốc phát triển các ứng dụng AI của riêng mình. Động thái này khiến quan hệ với các doanh nghiệp phát triển sản phẩm dựa trên API của họ trở nên căng thẳng hơn, khi nhiều khách hàng giờ phải cạnh tranh trực tiếp với chính nhà cung cấp mô hình.

Theo The Information, Canva - công ty phần mềm thiết kế với hơn 200 triệu người dùng - đã nói với nhà đầu tư trong tháng 8 rằng họ hạ dự báo tăng trưởng doanh thu năm nay xuống còn 20%.

Nguồn tin của The Information cho biết sau khi OpenAI ra mắt mô hình tạo ảnh mới vào tháng 4, với khả năng hỗ trợ thiết kế poster và nhiều sản phẩm đồ họa khác, một bộ phận người dùng Canva đã chuyển sang dùng ChatGPT.

Trước áp lực đó, Canva đang chuyển sang sử dụng các mô hình nhỏ hơn của OpenAI và Anthropic, kết hợp với mô hình mã nguồn mở, đồng thời tự phát triển mô hình riêng để cắt giảm chi phí. Công ty cũng đẩy mạnh gói giá theo mức sử dụng.

Đồng sáng lập Canva Cliff Obrecht cho biết trước khi tích hợp AI, chi phí phục vụ người dùng miễn phí ở mức rất thấp. Tuy nhiên, chi phí này đã tăng mạnh sau khi đưa AI vào sản phẩm, làm thay đổi cấu trúc lợi nhuận của công ty. Theo ông, doanh nghiệp hiện bước vào giai đoạn phải chứng minh khả năng sinh lời, hoặc ít nhất là lộ trình đạt lợi nhuận từ mảng AI.

Theo The Information, đây có thể trở thành trạng thái phổ biến mới đối với các công ty cung cấp dịch vụ AI. Cũng như cách Microsoft mở rộng từ Windows sang phần mềm ứng dụng hay Google tận dụng lợi thế tìm kiếm để mở rộng hệ sinh thái dịch vụ, các hãng phát triển mô hình AI lớn ngày càng muốn tự xây danh mục sản phẩm riêng, bất chấp điều đó có thể gây sức ép lên các đối tác.

Với nhiều doanh nghiệp dịch vụ AI, giả định lâu nay là chỉ cần dùng API của các mô hình mạnh để xây sản phẩm tốt hơn là đủ duy trì lợi thế cạnh tranh. Tuy nhiên, thực tế có thể không đơn giản như vậy, khi ngày càng xuất hiện nhiều dấu hiệu cho thấy khả năng tiếp cận các mô hình AI tiên tiến qua API sẽ bị thu hẹp.

Phóng viên The Information cho biết, sau nhiều tuần trao đổi với các nhà nghiên cứu tại các công ty AI hàng đầu và các nhà sáng lập startup xây dịch vụ trên những mô hình mới nhất, ngày càng rõ khả năng OpenAI và Anthropic sẽ hạn chế quyền truy cập API, hoặc giảm mức hiệu năng của các mô hình mạnh nhất, dù là theo quyết định nội bộ hay theo yêu cầu từ phía chính phủ.

Gần đây, chính quyền Trump được cho là đã gây sức ép để OpenAI và Anthropic không phát hành toàn bộ mô hình cùng một lúc, mà triển khai theo từng giai đoạn, với lý do lo ngại các mô hình này có thể bị tội phạm mạng hoặc các tác nhân xấu lợi dụng. Trong giai đoạn đó, khách hàng muốn tiếp cận phải xin phê duyệt riêng.

The Information cho biết ngay cả sau khi mô hình đã được mở công khai qua API, OpenAI và Anthropic vẫn có thể chủ động giới hạn hiệu năng ở một số tác vụ vì lý do an toàn. Trên thực tế, Anthropic từng áp dụng cách tiếp cận này với các tác vụ liên quan đến an ninh mạng trên mô hình Fable.

Khi công bố mô hình Fable5 dựa trên mô hình Mithos, Anthropic cho biết nếu mô hình được sử dụng để phát triển mô hình AI hoặc phần cứng, công ty có thể giảm hiệu năng mà không cần thông báo trước. Điều này làm gia tăng lo ngại trong nhóm khách hàng doanh nghiệp. Sau phản ứng trái chiều, Anthropic đã điều chỉnh lập trường và chuyển sang cam kết sẽ thông báo trước cho khách hàng nếu có thay đổi về hiệu năng, nhưng tâm lý bất an vẫn chưa biến mất.

The Information nhận định Anthropic hoặc OpenAI có thể áp dụng cùng một tiêu chuẩn an toàn cho cả dự án nội bộ lẫn bản phát hành ra bên ngoài, song chưa rõ liệu họ có thực sự làm như vậy hay không. Khi dùng mô hình cho ứng dụng riêng hoặc để vận hành một tính năng cụ thể, hai công ty này không nhất thiết phải áp cùng các mức giới hạn như với khách hàng API.

Khả năng OpenAI và Anthropic từ bỏ nguồn thu chính từ bán API để chuyển hẳn sang dịch vụ là không cao. Dù vậy, trong bối cảnh phải chuẩn bị cho IPO và tăng cường lợi nhuận, giá trị chiến lược của các ứng dụng AI do chính họ sở hữu đang ngày càng lớn hơn.

The Information cho biết một số nhà đầu tư đã cảnh báo giới phát triển rằng Anthropic có thể sẽ không cung cấp công nghệ AI tốt nhất cho nhà phát triển bên ngoài, mà ưu tiên dành cho sản phẩm của chính mình.

Ngoài cạnh tranh sản phẩm, còn một lý do khác khiến OpenAI và Anthropic có thể dần siết quyền truy cập API với các mô hình tiên tiến: ngăn chặn distillation.

Distillation là kỹ thuật dùng đầu ra của một mô hình hiệu năng cao để huấn luyện mô hình mới. Đặc biệt, các công ty AI Trung Quốc đang tận dụng cách làm này để tung ra các mô hình mã nguồn mở có hiệu năng cao, đủ sức cạnh tranh với doanh nghiệp Mỹ.

Trong báo cáo công bố tháng 8 về các rủi ro nghiêm trọng, thậm chí có thể gây chết người do AI gây ra, Anthropic cảnh báo rằng nếu các mô hình được tạo ra thông qua distillation thừa hưởng những năng lực rủi ro từ mô hình gốc nhưng lại được phát hành mà không có đủ biện pháp an toàn, thì ngay cả khi mô hình ban đầu có cơ chế chống lạm dụng mạnh, các năng lực đó vẫn có thể lan sang mô hình khác và tạo ra nguy cơ cho thế giới.