Tesla đã nộp hồ sơ triển khai dự án nhà máy sản xuất pin mặt trời trị giá 10,1 tỷ USD tại hạt Fort Bend, bang Texas, đồng thời đề nghị được giảm thuế tài sản trong 10 năm. Theo hồ sơ, dự án dự kiến tuyển 9.712 lao động và bắt đầu sản xuất thương mại từ quý I/2029.

Theo Electrek ngày 11/8 (giờ địa phương), Tesla đã gửi đơn xin ưu đãi thuế cho dự án mang tên Project Crystal Sun tới cơ quan chức năng tại Texas. Đây là khoản đầu tư sản xuất tại Mỹ lớn nhất mà hãng từng công bố thông qua hồ sơ nộp chính thức.

Khu đất được đề cập trong hồ sơ nằm gần Richmond, Texas, với diện tích khoảng 3.050 acre. Quy mô nhân sự thường xuyên dự kiến đạt 9.712 người.

Về cơ cấu vốn, Tesla dự kiến phân bổ khoảng 1,5 tỷ USD cho bất động sản và khoảng 8,6 tỷ USD cho máy móc, thiết bị. Thời gian giải ngân dự kiến kéo dài trong ba năm, từ 2026 đến 2028.

Điểm đáng chú ý của dự án là mô hình sản xuất. Trong danh mục thiết bị, Tesla đưa vào các hạng mục như sản xuất ingot, sản xuất wafer, công đoạn phủ bề mặt, tạo đường dẫn kim loại, dây chuyền in, kiểm thử cell và phòng sạch.

Theo hồ sơ, công ty muốn xây dựng một cơ sở tích hợp theo chiều dọc, có khả năng đưa polysilicon vào đầu dây chuyền và cho ra cell cùng module hoàn thiện ngay tại một nhà máy.

Tại Mỹ, hoạt động sản xuất điện mặt trời lâu nay chủ yếu theo mô hình nhập cell từ châu Á rồi lắp ráp thành module. Trong khi đó, mô hình sản xuất khép kín từ ingot đến module hiện do Trung Quốc dẫn dắt. Hồ sơ của Tesla cho thấy tham vọng xây dựng chuỗi sản xuất tương tự tại Texas.

Đợt nộp hồ sơ lần này là một bước thủ tục nhằm xin giảm thuế tài sản trong 10 năm theo chương trình Texas Jobs, Energy, Technology and Innovation, viết tắt là JETI. Đơn được luật sư phụ trách thuế của Tesla ký ngày 22/7, do Kroll soạn thảo và được công bố ngày 6/8.

Trong báo cáo đánh giá tác động kinh tế, Kroll ước tính dự án có thể giúp GDP của bang Texas tăng khoảng 107 tỷ USD trong 38 năm, đồng thời tạo ra 6,4 tỷ USD nguồn thu thuế cho chính quyền bang và địa phương.

Tuy nhiên, dự án hiện vẫn ở giai đoạn đầu. Trong năm lô đất gần Richmond được nêu trong hồ sơ, chỉ một phần sẽ được sử dụng cho dự án. Ngoài ra, hạt Fort Bend cũng cần chỉ định một khu tái đầu tư mới.

Tesla cũng nhấn mạnh Texas chưa phải địa điểm cuối cùng. Công ty cho biết đang xem xét nhiều địa điểm tại các bang khác của Mỹ và nêu trong hồ sơ rằng nếu không có giảm thuế tài sản cùng các ưu đãi bổ sung ở cấp địa phương, hiệu quả kinh tế của khu đất tại Fort Bend sẽ kém hơn một địa điểm cạnh tranh ở bang khác, dù không nêu tên cụ thể.

Theo Tesla, thuế tài sản là một trong những chi phí vận hành lớn đối với các nhà máy quy mô lớn. Điều đó cũng cho thấy khả năng hãng sẽ chuyển dự án sang địa phương khác nếu không được chấp thuận ưu đãi thuế.

Hồ sơ cũng cho thấy Tesla đang tính đến hỗ trợ từ cấp liên bang. Công ty đề cập tới các điều khoản tín dụng thuế sản xuất chế tạo tiên tiến 45X và 48D, cho thấy kế hoạch đầu tư 10,1 tỷ USD gắn chặt với các ưu đãi thuế và nguồn hỗ trợ công.

Kế hoạch này cũng liên quan đến mục tiêu mà Elon Musk nhiều lần nhấn mạnh trong năm nay. Hồ sơ trích phát biểu của Musk tại Davos hồi tháng 1, trong đó ông cho biết các nhóm của SpaceX và Tesla “đang làm việc để xây dựng năng lực sản xuất điện mặt trời 100 GW mỗi năm tại Mỹ” và quá trình này “có thể mất khoảng 3 năm”.

Một số dấu hiệu chuẩn bị về thiết bị cũng đã xuất hiện. Hồi tháng 3, có thông tin cho biết Tesla đang thảo luận phương án mua 2,9 tỷ USD thiết bị điện mặt trời từ Trung Quốc để mở rộng sản xuất tại Mỹ.

Dù vậy, còn quá sớm để xem đây là quyết định đầu tư cuối cùng. Trong bối cảnh Tesla vừa xin ưu đãi thuế vừa để ngỏ khả năng đặt nhà máy ở nơi khác, gói đầu tư 10,1 tỷ USD cùng 9.712 việc làm có thể là một lợi thế trong quá trình đàm phán địa điểm.

Electrek cũng nhắc lại rằng Tesla từng cam kết mở rộng sản xuất điện mặt trời tại Mỹ nhưng chưa đạt kết quả như kỳ vọng. Gigafactory của SolarCity tại Buffalo, bang New York, từng đặt mục tiêu công suất 10 GW mỗi năm nhưng bị xem là một ví dụ điển hình về thất bại, trong khi mảng Solar Roof cũng rơi vào tình trạng trì trệ suốt nhiều năm.

Dù vậy, nếu dự án được triển khai, tác động đối với Tesla sẽ không nhỏ. Trong bối cảnh mảng ôtô tăng trưởng chậm lại và năng lượng là một trong số ít động lực tăng trưởng còn lại, việc hình thành chuỗi cung ứng pin mặt trời tại Mỹ từ nguyên liệu đến cell và module có thể trở thành một bước ngoặt quan trọng.

Những yếu tố cần theo dõi tiếp theo gồm quyết định của chính quyền địa phương Texas về việc giảm thuế tài sản, việc chỉ định khu tái đầu tư và lựa chọn địa điểm cuối cùng của Tesla.