Đà tăng lợi nhuận của các tập đoàn công nghệ lớn tại Mỹ đang được khuếch đại bởi lãi định giá từ những khoản đầu tư vào các công ty AI chưa niêm yết như Anthropic, OpenAI và SpaceX. Theo CNBC, yếu tố này không chỉ làm đẹp báo cáo quý của từng doanh nghiệp mà còn kéo tăng mạnh bức tranh lợi nhuận chung của chỉ số S&P 500.

CNBC ngày 3/8 (giờ địa phương) cho biết Microsoft, Amazon và Alphabet đã ghi nhận khoản lãi đầu tư lớn nhờ giá trị cổ phần tại Anthropic, OpenAI và một phần là SpaceX tăng lên. Nhờ đó, lợi nhuận ròng công bố trong quý của các doanh nghiệp này bật tăng mạnh.

Điểm đáng chú ý là các khoản lãi trên không đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi như phần mềm hay điện toán đám mây. Trong làn sóng đầu tư AI, định giá của Anthropic và OpenAI trên thị trường chưa niêm yết tăng nhanh, buộc các tập đoàn đang nắm giữ cổ phần phải ghi nhận lãi định giá vào báo cáo kết quả kinh doanh theo quý.

Theo Tajinder Dhillon, người phụ trách nghiên cứu lợi nhuận và cổ phiếu tại LSEG, tăng trưởng lợi nhuận của S&P 500 trong quý gần nhất hiện được thống kê ở mức khoảng 48% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, nếu loại trừ lãi đầu tư liên quan đến các công ty AI chưa niêm yết, mức tăng này sẽ giảm đáng kể.

Ông cho biết chỉ riêng việc loại bỏ lãi định giá từ các khoản đầu tư cổ phần chưa niêm yết của Alphabet và Amazon đã có thể kéo tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường xuống còn khoảng 29%, gần với mức dự báo 24% của thị trường.

Yếu tố mang tính một lần này cũng góp phần nới rộng mức vượt kỳ vọng trong mùa báo cáo. Trong quý này, kết quả của các doanh nghiệp cao hơn dự báo trung bình 7%, vượt mức trung bình dài hạn 4,4%. Dù vậy, nhiều nhà phân tích đã chủ động loại các khoản mục này khỏi mô hình dự báo.

LSEG cũng lưu ý tác động trở nên nhạy cảm hơn do nhóm cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn đang chiếm tỷ trọng rất cao trong chỉ số. Theo tổ chức này, nhóm Magnificent 7 đóng góp khoảng 35% doanh thu quý II của S&P 500. Trong hơn một năm qua, nhóm này cũng chiếm xấp xỉ một phần ba rổ chỉ số cổ phiếu vốn hóa lớn. Dù các khoản lãi đầu tư thường được hạch toán vào mục “thu nhập khác”, cách ghi nhận và mức độ công bố vẫn khác nhau giữa các doanh nghiệp.

Trong số các công ty liên quan, Amazon chịu tác động lớn nhất. Amazon là nhà đầu tư lớn của OpenAI và vào cuối tháng 2 đã cam kết đầu tư 50 tỷ USD vào công ty phát triển ChatGPT. Doanh nghiệp này cũng là nhà đầu tư sớm của Anthropic.

Lợi nhuận ròng của Amazon trong quý tăng hơn 240% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, nếu loại trừ lãi đầu tư, mức tăng chỉ còn gần 17%. Amazon cho biết lợi nhuận 53,4 tỷ USD trong quý chủ yếu đến từ khoản đầu tư vào Anthropic.

Alphabet cũng ghi nhận diễn biến tương tự. Công ty mẹ của Google hiện nắm khoảng 5% cổ phần tại SpaceX của Elon Musk, đồng thời sở hữu cổ phần ở Anthropic. Lợi nhuận ròng của Alphabet tăng gần 300%, nhưng nếu loại trừ tác động từ SpaceX và Anthropic, mức tăng chỉ còn khoảng 23%.

Microsoft chịu ảnh hưởng nhỏ hơn, song không phải ngoại lệ. Công ty cho biết lãi đầu tư từ Anthropic đã nâng tăng trưởng lợi nhuận ròng thêm khoảng 10 điểm phần trăm. Phần lớn mức tăng 3,2 tỷ USD lợi nhuận ròng cũng đến từ khoản đầu tư này. Ngoài ra, Microsoft còn ghi nhận 480 triệu USD lãi từ cổ phần tại OpenAI.

Theo giới phân tích, những khoản lãi nói trên đang khiến việc đọc và đánh giá kết quả kinh doanh của nhóm Big Tech trở nên phức tạp hơn. Gil Luria, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu công nghệ tại D.A. Davidson, nhận định lãi định giá từ OpenAI, Anthropic và SpaceX đã đẩy các chỉ số lợi nhuận bề nổi tăng mạnh đáng kể.

Ông cho rằng những biến động như vậy thường có xu hướng tự triệt tiêu theo thời gian, vì thế chúng thường bị loại khỏi các chỉ tiêu và dự báo theo chuẩn phi GAAP.

Mối liên hệ giữa Big Tech và các công ty AI chưa niêm yết cũng ngày càng rõ hơn. Anthropic và OpenAI đều đã nộp hồ sơ niêm yết không công khai lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ, và được dự báo có thể lên sàn trong vòng một năm tới.

Dù chưa niêm yết, biến động định giá của các công ty này đã được phản ánh trực tiếp vào kết quả kinh doanh theo quý của các tập đoàn công nghệ lớn.

Tuy nhiên, hiệu ứng này cũng có thể đảo chiều. Gil Luria cho rằng nếu dựa trên mức giao dịch hiện tại của SpaceX, Alphabet có thể phải điều chỉnh lại khoản lãi hoặc lỗ định giá lớn trong báo cáo quý kết thúc vào tháng 9.

Ông nói thêm rằng nếu thương vụ niêm yết của Anthropic trong tháng 9 diễn ra thuận lợi, tác động tiêu cực có thể được bù đắp một phần, nhưng vẫn còn quá sớm để đưa ra kết luận.

Ở chiều ngược lại, một số nhà đầu tư cho rằng hoạt động kinh doanh cốt lõi của các doanh nghiệp vẫn rất vững. Jeff Kilburg, nhà sáng lập kiêm CEO KKM Financial, ví khoản lợi nhuận lớn của nhóm công nghệ vốn hóa lớn như phần rắc thêm lên một mùa báo cáo vốn đã tích cực.

Theo ông, ngay cả khi loại bỏ tác động từ các tài sản chưa niêm yết, mức tăng lợi nhuận của doanh nghiệp vẫn ở mức rất ấn tượng.