Meta CEO Mark Zuckerberg cho rằng siêu trí tuệ cần được mở rộng quyền tiếp cận cho mọi người, thay vì bị kiểm soát bởi một số ít doanh nghiệp hay tổ chức.

Theo ITmedia ngày 29/7/2026 (giờ địa phương), trong bài viết đăng trên The Wall Street Journal với tiêu đề “The AI Future Is for Everyone”, Zuckerberg nói vấn đề cốt lõi của kỷ nguyên siêu trí tuệ không phải là công nghệ này có xuất hiện hay không, mà là ai sẽ được sử dụng nó.

Ông dự báo trong vài năm tới, AI vượt khả năng con người sẽ được ứng dụng vào các khám phá mới, hoạt động sáng tạo và khởi nghiệp. Theo Zuckerberg, định hướng của Meta xoay quanh ba trụ cột gồm tăng cường năng lực cho cá nhân, ưu tiên phát minh thay vì chỉ tự động hóa, và duy trì thế cân bằng quyền lực. Ông cho rằng việc xây dựng một cấu trúc để mỗi cá nhân có thể tận dụng siêu trí tuệ quan trọng hơn mô hình kiểm soát tập trung trong tay doanh nghiệp hoặc một nhóm tổ chức nhất định.

Zuckerberg đồng thời chỉ trích quan điểm bi quan đang lan rộng trong giới phát triển AI. Theo ông, lập luận cho rằng AI quá nguy hiểm nên cần tập trung quyền lực vào một số rất ít chủ thể để bảo đảm an toàn cũng là một cách tiếp cận đầy rủi ro. Ông viết rằng lịch sử cho thấy việc đặt niềm tin vào quyền lực tuyệt đối với kỳ vọng nó sẽ tự mang lại lợi ích cho nhân loại hiếm khi đem đến kết quả tích cực.

Để minh họa, ông nêu ví dụ về sự mất cân bằng nếu chỉ một nhóm nhỏ được tiếp cận siêu trí tuệ. Nếu chỉ một người có trong tay một “luật sư siêu trí tuệ”, bất công sẽ nảy sinh; ngược lại, nếu công cụ đó phổ biến rộng rãi, hệ thống tư pháp có thể trở nên công bằng và hiệu quả hơn. Lập luận này cũng cho thấy Meta nhìn nhận siêu trí tuệ không chỉ là một dịch vụ công nghệ, mà còn là một dạng hạ tầng xã hội.

Về quản trị rủi ro, Zuckerberg đề xuất cách tiếp cận theo từng lĩnh vực. Trong an ninh mạng, ông cho rằng lịch sử của phần mềm mã nguồn mở cho thấy việc mở rộng quyền tiếp cận các hệ thống mạnh có thể cải thiện mức độ an toàn về dài hạn. Tuy nhiên, với những lĩnh vực nhạy cảm như rủi ro sinh học, ông nhấn mạnh sự phối hợp giữa chính phủ và các cơ quan liên quan sẽ hiệu quả hơn.

Đề cập đến việc làm, Zuckerberg nói việc mở rộng quyền tiếp cận công nghệ không đồng nghĩa thị trường lao động sẽ chỉ thu hẹp. Theo ông, khi siêu trí tuệ trở nên phổ biến hơn, các startup có thể được thành lập với mức vốn thấp hơn, thậm chí số lượng việc làm còn có thể tăng. AI, theo cách nhìn này, không chỉ thay thế công việc hiện hữu mà còn thúc đẩy hình thành doanh nghiệp mới và nâng năng suất.

Ngay sau bài viết, nhiều lãnh đạo công nghệ đã đưa ra phản hồi. Microsoft CEO Satya Nadella đăng trên X, gọi đây là một bài viết đáng chú ý. Ông cho rằng việc xây dựng một hệ sinh thái tiên phong nhằm trao quyền cho người dùng và tổ chức là mục tiêu mà ngành cần cùng thúc đẩy. Alexander Wang, người dẫn dắt nghiên cứu siêu trí tuệ tại Meta, cũng bày tỏ sự đồng tình với quan điểm của Zuckerberg.

Phát biểu mới của Zuckerberg cũng gắn với cuộc tranh luận ngày càng nóng quanh mô hình open-weight. Tuần trước, Meta và Microsoft cùng Nvidia và một số bên khác đã ký thư chung kêu gọi Chính phủ Mỹ hỗ trợ chính sách cho mô hình open-weight. Trong khi đó, OpenAI và Anthropic ban đầu không tham gia, khiến tranh luận tiếp tục kéo dài.

Liên quan đến vấn đề này, Anthropic CEO Dario Amodei ngày 27/7 cũng công bố một tài liệu, trong đó khẳng định ông chưa từng kêu gọi cấm mô hình open-weight.

Tranh luận về phạm vi tiếp cận siêu trí tuệ, cơ chế an toàn và mức độ mở hiện đang lan rộng trong nhóm Big Tech cũng như các công ty AI. Qua bài viết này, Meta cho thấy hãng đang kéo trọng tâm cạnh tranh trong lĩnh vực siêu trí tuệ ra khỏi câu chuyện hiệu năng thuần túy, để chuyển sang bài toán quyền tiếp cận và phân bổ quyền lực.