Nhu cầu bùng nổ từ các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo đang đẩy giá bộ nhớ và lưu trữ tăng mạnh, kéo theo giá thiết bị điện tử tiêu dùng đi lên. Trong bối cảnh Apple đã điều chỉnh giá một số sản phẩm vì chi phí linh kiện leo thang, Elon Musk cũng lên tiếng cảnh báo tình trạng thiếu bộ nhớ đang trở thành nút thắt lớn của ngành AI.

Theo CleanTechnica và Business Insider ngày 28/6 (giờ địa phương), CEO Apple Tim Cook gần đây cho biết việc mở rộng các trung tâm dữ liệu AI đã khiến giá bộ nhớ và lưu trữ tăng nhanh, buộc hãng phải nâng giá một số thiết bị.

Apple đã tăng giá một số sản phẩm như iPad và Mac. Các dòng chủ lực gồm MacBook, iMac, HomePod và Apple TV cũng được điều chỉnh tăng, trong đó có mẫu tăng tới 300 USD.

Apple cho biết số lượng trung tâm dữ liệu AI đang tăng với tốc độ chưa từng có, làm nhu cầu bộ nhớ và lưu trữ bùng nổ chỉ trong thời gian ngắn và kéo giá linh kiện đi lên mạnh. Hãng nói đã tự gánh phần chi phí tăng thêm trong một thời gian, nhưng không còn có thể tiếp tục hấp thụ mức tăng này.

Elon Musk công khai đồng tình với nhận định của Tim Cook. Sau khi chia sẻ trên X một bài đăng đề cập đến tình trạng khan hiếm bộ nhớ, Musk nhận xét đây là mức tăng giá lớn nhất mà ông từng thấy ở bất kỳ mặt hàng nào. Ông cho rằng khoảng cách giữa nhu cầu và năng lực sản xuất là “phi lý”, đồng thời nhấn mạnh cần phải tăng sản lượng nhiều hơn nữa.

Đợt biến động cung - cầu lần này diễn ra trong bối cảnh cuộc đua đầu tư vào trung tâm dữ liệu AI ngày càng nóng lên. Khi các dịch vụ AI tạo sinh mở rộng, các tập đoàn công nghệ lớn liên tục xây dựng trung tâm dữ liệu quy mô lớn, khiến một phần đáng kể năng lực sản xuất bộ nhớ được ưu tiên cho máy chủ AI. Hệ quả là nguồn cung cho thiết bị điện tử tiêu dùng bị thu hẹp, còn giá thì tăng nhanh.

Tác động không chỉ dừng ở Apple. Microsoft cũng thông báo tăng giá máy chơi game Xbox từ ngày 1/8, với mức tăng tối đa 150 USD. Diễn biến này cho thấy đà tăng của giá bộ nhớ đang lan từ thị trường linh kiện sang mặt bằng giá phần cứng tiêu dùng nói chung.

Musk trước đó cũng nhiều lần chỉ ra rằng bộ nhớ là yếu tố hạn chế lớn nhất đối với kế hoạch mở rộng AI của Tesla. Trong cuộc gọi công bố kết quả kinh doanh hồi tháng 1, ông nói bộ nhớ còn là nút thắt lớn hơn cả chip logic phục vụ AI, đồng thời cảnh báo năng lực sản xuất của các nhà cung cấp chip có thể làm chậm tốc độ phát triển AI trong thời gian tới.

Để ứng phó, Tesla đang thúc đẩy dự án Tesla Terafab trị giá hàng tỷ USD cùng SpaceX và Intel, với mục tiêu sản xuất chip logic, bộ nhớ và công nghệ đóng gói tiên tiến tại cùng một địa điểm. Theo đánh giá của doanh nghiệp, cạnh tranh hạ tầng AI rốt cuộc sẽ trở thành cuộc đua giành quyền chủ động chuỗi cung ứng bán dẫn.

Tuy nhiên, sức ép từ làn sóng mở rộng hạ tầng AI không chỉ nằm ở giá bộ nhớ. Các trung tâm dữ liệu siêu lớn còn cần lượng điện năng và hệ thống làm mát khổng lồ, qua đó tạo thêm gánh nặng cho cộng đồng địa phương.

CleanTechnica dẫn ví dụ về một trung tâm dữ liệu quy mô lớn đang được triển khai ở phía bắc bang Utah, Mỹ. Khi hoàn thành, cơ sở này có thể tiêu thụ lượng điện tương đương khoảng gấp đôi mức sử dụng điện hiện tại của toàn bang Utah.

Giáo sư vật lý Robert Davies thuộc Đại học Bang Utah cảnh báo cơ sở này có thể tạo ra hiệu ứng đảo nhiệt đô thị ở quy mô đủ để gây tổn hại hệ sinh thái địa phương. Theo ông, dự án có thể mở rộng tới diện tích tương đương Washington D.C. và làm nhiệt độ ban đêm tại khu vực xung quanh tăng tới 28 độ F.

Giới trong ngành dự báo đầu tư vào trung tâm dữ liệu AI sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới. Nếu nguồn cung bộ nhớ và lưu trữ không bắt kịp tốc độ tăng nhu cầu, đà tăng giá của thiết bị điện tử tiêu dùng và áp lực lên hạ tầng điện nhiều khả năng sẽ còn kéo dài. Cuộc đua AI vì thế đang trở thành biến số mới tác động đồng thời tới chuỗi cung ứng bán dẫn, giá hàng điện tử tiêu dùng và cả hạ tầng năng lượng.