Chi phí trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành biến số ngày càng quan trọng trong quyết định triển khai công nghệ của doanh nghiệp. Trong bối cảnh nhiều công ty chuyển sang các mô hình chi phí thấp và mã nguồn mở để tiết kiệm ngân sách, OpenAI và Anthropic hiện chịu sức ép ngày càng lớn phải điều chỉnh giá, nhất là khi cả hai đều được xem là những ứng viên có thể IPO sớm.

Từ các tập đoàn lớn đến startup, ngày càng nhiều doanh nghiệp lo ngại gánh nặng chi tiêu cho AI. Vì thế, bên cạnh hiệu năng, giá đang dần định hình lại cục diện cạnh tranh trên thị trường này.

Trong một báo cáo gần đây, Citadel Securities cho biết xu hướng dịch chuyển sang các mô hình giá rẻ đang ngày càng rõ nét, cùng với những tín hiệu cho thấy tốc độ chi tiêu cho AI bắt đầu chậm lại.

Báo cáo nhận định rằng dù công nghệ có mạnh đến đâu, thị trường vẫn phải đối mặt với những ràng buộc rất thực tế như đường cong chi phí, giới hạn công suất và lợi suất biên. Tại một sự kiện gần đây của OpenAI, CEO Sam Altman cũng thừa nhận rằng “chi phí bỗng trở thành vấn đề lớn”.

Xu hướng tối ưu ngân sách khi triển khai AI cũng đang xuất hiện ngày càng rõ trong thực tế.

Harvey, startup công nghệ pháp lý, cho biết việc hợp tác với Fireworks AI và kết hợp Claude Opus của Anthropic với mô hình mã nguồn mở GLM 5.1 do Zhipu AI của Trung Quốc phát triển đã giúp công ty giảm chi phí suy luận xuống còn một phần ba mà không ảnh hưởng đến chất lượng.

Theo TechCrunch, đồng sáng lập Harvey Gabe Pereira cho rằng khái niệm “chất lượng” đang thay đổi: thay vì dùng mô hình mạnh nhất cho mọi tác vụ, doanh nghiệp ngày càng ưu tiên mô hình tạo ra câu trả lời hiệu quả nhất.

Một ví dụ khác là Lindy, nền tảng tác nhân AI no-code, đã chuyển mô hình nền tảng từ Anthropic sang DeepSeek v4. Theo TheNewsStack, nhà sáng lập kiêm CEO Flo Crivello cho biết trên mạng xã hội X rằng Lindy đã chuyển 100% lưu lượng sang DeepSeek v4, qua đó tiết kiệm hàng triệu USD. Ông nói hiệu năng ở các bài toán cốt lõi thậm chí còn tăng lên, tạo ra “thay đổi mang tính cách mạng” cho doanh nghiệp.

Trước đó, Crivello từng cho biết vào tháng 4 rằng chi phí suy luận AI là khoản chi lớn nhất của Lindy, vượt cả chi phí nhân sự. Công ty đã đánh giá các mô hình mã nguồn mở trong 6-9 tháng trước khi chọn DeepSeek v4, nhưng quá trình chuyển đổi không hề đơn giản. Theo CEO này, khối lượng công việc phát sinh lớn gấp 100 lần dự kiến, với hai thách thức chính là đánh giá hiệu năng mô hình trong môi trường thực tế và viết lại prompt.

Dù vậy, Lindy cũng lưu ý rằng cục diện có thể tiếp tục thay đổi. Crivello cho biết nếu Anthropic giảm mạnh giá cho thế hệ mô hình tiếp theo, công ty có thể quay lại sử dụng dịch vụ này.

Theo Wall Street Journal, khi doanh nghiệp ngày càng nhạy cảm hơn với chi phí AI, họ cũng quan tâm nhiều hơn đến các công cụ cho phép chuyển đổi linh hoạt giữa mô hình AI của bên thứ ba, hệ thống AI tự phát triển và mô hình mã nguồn mở, tùy theo nhu cầu sử dụng.

WSJ đánh giá những công cụ giúp doanh nghiệp dùng ChatGPT hoặc Claude cho tác vụ phức tạp, đồng thời chuyển sang các mô hình rẻ hơn cho công việc đơn giản, có thể mang lại khoản tiết kiệm đáng kể. Thậm chí, một số ý kiến cho rằng chi phí cho một tác vụ có AI hỗ trợ có thể giảm tới 95%.

Detail, startup chuyên phát hiện lỗi, cũng đã chuyển 90% khối lượng công việc từ Claude của Anthropic và Gemini của Google sang các mô hình tùy biến và GLM do Zhipu AI phát triển. Trao đổi với WSJ, nhà sáng lập Dan Robinson cho biết khi một công nghệ đã chứng minh được hiệu quả và được đội ngũ kỹ sư ưa chuộng, công ty sẽ tìm cách triển khai theo hướng tiết kiệm chi phí. Ông cũng nhận định hiện có “rất nhiều” mô hình mã nguồn mở chất lượng tốt trên thị trường.

Theo OpenRouter, công ty chuyên xử lý truy vấn AI, DeepSeek là nền tảng AI được sử dụng nhiều nhất kể từ giữa tháng 5. Công ty này cho biết trong nhóm khách hàng chủ chốt, mức sử dụng token của các mô hình mã nguồn mở trong giai đoạn từ mùa thu 2025 tới mùa xuân 2026 tăng nhanh gấp 4 lần so với mô hình đóng.

Với OpenAI và Anthropic, xu hướng doanh nghiệp ngày càng tính toán kỹ chi phí không còn là diễn biến có thể đứng ngoài quan sát.

WSJ cho biết OpenAI đang cân nhắc chủ động hạ giá dịch vụ AI, trong bối cảnh Anthropic cũng được dự báo sẽ giảm giá. Trong một năm qua, OpenAI đã đầu tư mạnh để bảo đảm nguồn tài nguyên tính toán với chi phí thấp hơn đáng kể so với mặt bằng thị trường, qua đó kỳ vọng sẽ có lợi thế nếu cạnh tranh về giá trở nên gay gắt hơn.

Tuy nhiên, việc doanh nghiệp ngày càng nhạy cảm với chi phí AI cũng đẩy OpenAI và Anthropic vào thế khó. Nếu khách hàng chuyển sang các mô hình rẻ hơn, hoặc nếu hai công ty buộc phải tự giảm giá để giữ chân khách hàng, cả hai kịch bản đều sẽ gây sức ép lên biên lợi nhuận. Trong bối cảnh chuẩn bị cho IPO, hai doanh nghiệp này đồng thời còn phải giảm tối đa tình trạng thua lỗ lớn, yếu tố vẫn bị giới đầu tư xem là một điểm rủi ro.