Cerebras Systems, công ty thiết kế chip trí tuệ nhân tạo, tăng gần 70% trong phiên giao dịch đầu tiên sau IPO, trở thành thương vụ chào sàn nổi bật nhất của nhóm công nghệ Mỹ từ đầu năm. Đà tăng này làm sống lại kỳ vọng về sự trở lại của thị trường IPO công nghệ, nhưng đồng thời cho thấy dòng vốn vẫn đang tập trung mạnh vào các doanh nghiệp AI quy mô lớn.

Theo CNBC ngày 16/5 (giờ địa phương), sau phiên chào sàn bứt phá, vốn hóa của Cerebras Systems tăng lên khoảng 95 tỷ USD. Đây là thương vụ IPO lớn nhất tại Mỹ trong năm 2026, đồng thời là đợt niêm yết lớn nhất của một công ty công nghệ Mỹ kể từ Uber vào năm 2019.

Thành công của Cerebras được xem là tín hiệu cải thiện tâm lý trên thị trường IPO công nghệ, vốn trầm lắng suốt thời gian dài. Từ năm 2022, lạm phát cao và lãi suất tăng đã làm suy giảm khẩu vị rủi ro, khiến hoạt động IPO công nghệ tại Mỹ gần như đóng băng. Theo Hiệp hội Đầu tư Mạo hiểm Quốc gia Mỹ (NVCA), giá trị thoái vốn đầu tư mạo hiểm tại Mỹ trong năm ngoái vẫn chưa bằng một phần ba mức đỉnh của năm 2021.

Trong bối cảnh đó, Cerebras nổi lên như một cơ hội đầu tư AI thuần túy hiếm hoi trên thị trường. Đà đi lên của nhóm cổ phiếu bán dẫn cũng góp phần hỗ trợ thương vụ này. Khi cổ phiếu Intel, AMD và Micron đồng loạt tăng, nhu cầu chip cho hạ tầng AI cũng được nhìn nhận tích cực hơn.

Cerebras cho biết chip WSE-3 (Wafer Scale Engine 3) của hãng có tốc độ xử lý nhanh hơn GPU của Nvidia. Công ty cũng công bố đã ký hợp đồng trị giá 20 tỷ USD với OpenAI từ đầu năm nay, đồng thời có thỏa thuận hợp tác với Amazon Web Services (AWS). Theo giới phân tích, sức nóng của thương vụ không chỉ đến từ yếu tố cung - cầu ngắn hạn.

Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng làn sóng AI chưa đủ để kéo toàn bộ thị trường IPO công nghệ cùng đi lên. Danh sách các doanh nghiệp được chờ đợi nhất hiện nay vẫn là SpaceX, OpenAI và Anthropic, những tên tuổi AI có quy mô rất lớn và sức hút vượt trội.

Các công ty này đều đang được thị trường định giá quanh mốc 1.000 tỷ USD hoặc cao hơn. SpaceX có thể nộp hồ sơ phát hành sớm nhất vào tuần tới, trong khi OpenAI và Anthropic cũng được cho là đang cân nhắc IPO trong năm nay.

Sam Lessin, đối tác tại Slow Ventures, nhận định thị trường hiện nay rất khó chú ý tới những thương vụ nhỏ hơn nếu trong 12 tháng tới xuất hiện một IPO quy mô khoảng 3.000 tỷ USD. Theo ông, kỳ vọng đối với các thương vụ AI siêu lớn vừa hỗ trợ tâm lý thị trường, vừa khiến những doanh nghiệp khác bị lu mờ.

Áp lực vì thế đang gia tăng với các công ty phần mềm không gắn trực tiếp với AI. Jai Das, đối tác tại Sapphire Ventures, cho rằng thị trường IPO hiện nay đang phân hóa rõ giữa nhóm có lợi thế AI và nhóm còn lại.

Theo ông, những doanh nghiệp có câu chuyện tăng trưởng gắn chặt với AI vẫn có thể bước ra thị trường, trong khi các công ty SaaS truyền thống với yếu tố AI mờ nhạt sẽ khó thu hút nhà đầu tư trong các đợt chào bán.

Một yếu tố khác là nhà đầu tư trên thị trường đại chúng ngày càng nhìn nhận rằng một phần sản phẩm phần mềm hiện hữu có thể bị thay thế bởi các mô hình AI và AI agent.

Các startup giai đoạn muộn cũng đang theo dõi sát diễn biến để điều chỉnh thời điểm niêm yết. Rise Beyer, nhà sáng lập công ty tư vấn IPO Class V Group, cho rằng doanh nghiệp hiện vẫn đang thăm dò liệu thị trường đã thực sự mở cửa trở lại hay chưa. Rick Heitzmann, đối tác tại FirstMark, cũng nói các công ty chuẩn bị IPO muốn chờ xem ai sẽ đi trước và thị trường có thực sự hấp thụ được các thương vụ mới hay không.

Biến số lớn tiếp theo là SpaceX. Tháng 2, Elon Musk sáp nhập SpaceX với startup AI xAI ở mức định giá khoảng 1.250 tỷ USD. Nếu SpaceX IPO ở mặt bằng định giá này, công ty có thể ngay lập tức gia nhập nhóm 10 doanh nghiệp công nghệ có vốn hóa lớn nhất tại Mỹ.

Renos Savides của Neuberger Berman cho rằng không công ty nào muốn lên sàn cùng thời điểm với một thương vụ cỡ SpaceX. Theo ông, nếu xuất hiện một IPO siêu lớn, các thương vụ công nghệ quy mô vừa và nhỏ sẽ càng khó giành được sự chú ý từ nhà đầu tư.

Giới phân tích đánh giá đà tăng của Cerebras đã thắp lại hy vọng phục hồi cho thị trường IPO công nghệ Mỹ. Tuy nhiên, diễn biến này cũng cho thấy xu hướng tập trung vốn ngày càng mạnh vào AI, đặc biệt là các doanh nghiệp quy mô cực lớn. Trong thời gian tới, thị trường IPO nhiều khả năng vẫn sẽ xoay quanh những công ty sở hữu câu chuyện tăng trưởng gắn với AI và đủ lớn để hút dòng tiền.