Chính phủ Hàn Quốc đang tạm thời dồn thêm vai trò điều phối chính sách AI vào Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Thông tin Bae Kyung-hoon, sau khi hai nhân sự chủ chốt trong bộ máy hoạch định AI đồng loạt rời vị trí để tham gia bầu cử.

Diễn biến này xảy ra khi Ha Jung-woo, cựu Thư ký cấp cao phụ trách Kế hoạch tương lai AI tại Văn phòng Tổng thống, ra tranh cử trong cuộc bầu cử bổ sung, còn Lim Moon-young, cựu Phó chủ tịch thường trực của Ủy ban Chiến lược AI quốc gia, cũng tham gia tranh cử.

Việc hai mắt xích quan trọng cùng rời vị trí khiến gánh nặng điều phối dồn nhiều hơn lên ông Bae. Ngoài vai trò điều phối chính sách AI liên bộ, ông hiện còn tạm thời phụ trách vận hành Ủy ban Chiến lược AI quốc gia. Giới quan sát cho rằng các bước đi sắp tới của ông sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến nhịp triển khai chiến lược AI quốc gia.

Khoảng trống trong bộ máy điều phối AI

Ủy ban Chiến lược AI quốc gia gần đây cho biết, sau khi ông Lim từ chức và bị miễn nhiệm, ông Bae sẽ tạm thời kiêm nhiệm cương vị Phó chủ tịch thường trực. Phiên họp lần thứ 18 của Ủy ban điều hành cũng là lịch trình chính thức đầu tiên của ông trên cương vị này.

Theo giới công nghiệp, đây không đơn thuần là sự mở rộng về chức danh. Trước đó, chính sách AI của Hàn Quốc được vận hành theo cơ chế ba trục gồm Thư ký AI, Phó chủ tịch thường trực của Ủy ban Chiến lược AI quốc gia và Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Thông tin. Trong đó, Thư ký AI phụ trách tham mưu và xây dựng chương trình nghị sự ở cấp quốc gia; ủy ban này giữ vai trò định hình định hướng chính sách liên chính phủ; còn bộ chịu trách nhiệm về ngân sách và triển khai dự án.

Tuy nhiên, khi ông Ha và ông Lim lần lượt bước vào cuộc đua bầu cử, hai trụ cột trong cơ chế này cùng lúc để trống. Trong bối cảnh đó, chính phủ lựa chọn giao thêm trách nhiệm cho ông Bae nhằm giảm thiểu khoảng trống điều hành. Theo đánh giá của giới chuyên môn, việc để một người am hiểu dòng chảy chính sách hiện tại phụ trách thêm vận hành ủy ban có thể giúp duy trì tính liên tục và ổn định.

Áp lực điều phối tăng mạnh

Dù vậy, tại hiện trường cũng xuất hiện không ít lo ngại về khối lượng công việc đặt lên vai ông Bae. Bộ Khoa học và Công nghệ Thông tin Hàn Quốc phụ trách phạm vi rất rộng, từ AI, khoa học công nghệ, nghiên cứu và phát triển (R&D), viễn thông, bưu chính đến an ninh mạng.

Một đại diện trong ngành nhận định: “Khi các nhân sự tham mưu chủ chốt về AI rời vị trí vì bầu cử, khó tránh khỏi lo ngại”. Người này cho rằng gánh nặng của ông Bae càng lớn khi vừa phải xử lý AI, vừa phải quán xuyến cả lĩnh vực khoa học công nghệ và không gian vũ trụ.

Khối lượng nhiệm vụ AI mà chính phủ đang thúc đẩy cũng không nhỏ. Theo Ủy ban Chiến lược AI quốc gia, sau khi rà soát tiến độ thực hiện “Kế hoạch hành động AI Hàn Quốc” trong quý I năm nay, có 288 trong tổng số 326 nhiệm vụ đang được triển khai đúng kế hoạch.

Điều đó đồng nghĩa còn 38 nhiệm vụ cần được bổ sung hoặc điều chỉnh. Ủy ban dự kiến xem xét thêm cơ chế phối hợp liên bộ và phương án bảo đảm ngân sách. Cùng với kết quả rà soát, các nội dung như hỗ trợ xây dựng kế hoạch dự án R&D mới cho năm 2027, kế hoạch thúc đẩy các chương trình hỗ trợ ngoài R&D và hiện trạng khung pháp lý về AI cũng được đưa ra thảo luận. Điều này đồng nghĩa ông Bae cùng lúc phải xử lý các vấn đề về hoạch định chính sách, ngân sách, pháp chế và quản trị thực thi.

Mở rộng hạ tầng AI cũng là một bài kiểm tra quan trọng trước mắt ông Bae. Chính phủ Hàn Quốc hiện triển khai hàng loạt dự án lớn như bảo đảm nguồn cung bộ xử lý đồ họa (GPU) tiên tiến, xây dựng Trung tâm Điện toán AI quốc gia, mở rộng các trung tâm dữ liệu AI và hỗ trợ phát triển các mô hình nền tảng AI độc lập. Việc điều chỉnh nhịp độ triển khai cũng như thứ tự ưu tiên của các dự án này cũng nằm trong phần việc mà ông phải trực tiếp phối hợp.

Kỳ vọng vào kinh nghiệm thực tiễn, nhưng bài toán nhân sự vẫn còn

Dù áp lực gia tăng, giới công nghiệp vẫn kỳ vọng kinh nghiệm thực tiễn của ông Bae sẽ phát huy tác dụng. Trước khi tham gia chính phủ, ông từng là Giám đốc LG AI Research và có kinh nghiệm từ nghiên cứu AI đến phát triển dịch vụ. Ông cũng được đánh giá là tương đối hiểu rõ những khó khăn và nhu cầu của doanh nghiệp.

Gần đây, ông Bae cũng thể hiện sự tự tin về năng lực cạnh tranh công nghệ AI của Hàn Quốc. Tại cuộc họp “Hội nghị chiến lược tương lai khoa học công nghệ và AI”, ông nhấn mạnh: “Câu hỏi không nên chỉ dừng ở việc Hàn Quốc có tham gia dự án Glasswing của Anthropic hay không”, đồng thời cho rằng cần đặt ra câu hỏi “liệu Hàn Quốc có thể tạo ra một mô hình ở tầm như Mythos hay không”. Phát biểu này được xem là thông điệp kêu gọi tăng cường niềm tin khi Hàn Quốc đặt mục tiêu vươn lên nhóm ba cường quốc AI hàng đầu thế giới.

Tuy nhiên, tách khỏi năng lực cá nhân của ông Bae, bài toán ổn định của bộ máy điều phối AI vẫn chưa được giải quyết. AI là lĩnh vực đòi hỏi cả tốc độ lẫn chiều sâu. Nếu khoảng trống ở vị trí Thư ký AI và Phó chủ tịch thường trực của ủy ban kéo dài, áp lực điều phối có thể tiếp tục dồn lên một đầu mối duy nhất. Vì vậy, trong ngành đang xuất hiện ý kiến cho rằng chính phủ cần sớm bổ nhiệm nhân sự kế nhiệm.

Một đại diện khác trong ngành cho biết: “Không dễ tìm được người vừa có kinh nghiệm hành chính, vừa am hiểu công nghệ”. Theo người này, trong thời gian tới, các động thái của ông Bae sẽ quyết định mức độ chính sách AI được phản ánh trong thực tế.