AI đang buộc nhiều doanh nghiệp lựa chọn một trong hai hướng đi về nhân sự: cắt giảm lao động để tiết kiệm chi phí, hoặc giữ nguyên biên chế nhưng tận dụng AI để nâng năng suất của lực lượng hiện có.

Theo Wall Street Journal, đây là hai cách tiếp cận nổi bật nhất khi doanh nghiệp tìm cách chuyển lợi ích từ AI thành hiệu quả vận hành. Một bên đẩy mạnh tái cơ cấu nhân sự, bên còn lại chưa sa thải ngay mà yêu cầu tổ chức làm được nhiều việc hơn với cùng số người.

Xu hướng viện dẫn AI để đẩy nhanh cắt giảm nhân sự được cho là ngày càng rõ từ đầu năm nay. Khảo sát của Gartner với 350 nhà quản lý từ cấp trung trở lên cho thấy gần 80% doanh nghiệp đang sử dụng AI agent, tự động hóa thông minh hoặc công nghệ tự trị đã giảm biên chế hoặc đang trong quá trình cắt giảm.

Microsoft, Meta, Oracle cùng nhiều tập đoàn lớn khác cũng đã công bố hoặc triển khai các đợt cắt giảm quy mô lớn với lý do liên quan đến AI.

Block, công ty fintech đứng sau Square và Cash App, thu hút chú ý khi tuyên bố hồi tháng 2 sẽ cắt tới 40% nhân sự. Đến tháng 3, Atlassian cũng quyết định cắt khoảng 1.600 việc làm, tương đương 10% lực lượng lao động, nhằm tăng đầu tư cho AI và củng cố mảng bán hàng doanh nghiệp.

Gần đây, Coinbase - sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất Mỹ - cho biết sẽ cắt 14% nhân sự, đồng thời nhận định AI đang làm thay đổi cách vận hành công việc. PayPal cũng đang thúc đẩy kế hoạch cắt giảm 20% lao động trong vòng 2-3 năm tới như một phần của chiến lược mở rộng ứng dụng AI.

CEO Coinbase Brian Armstrong nói rằng khi AI ngày càng được tích hợp sâu vào hoạt động của công ty, Coinbase sẽ cắt giảm hàng trăm nhân sự. Theo ông, vai trò của nhân viên cũng sẽ dịch chuyển theo hướng quản lý để các AI agent đảm nhận nhiều đầu việc hơn.

Dù vậy, cũng có ý kiến cho rằng đợt cắt giảm mới nhất tại Coinbase không hoàn toàn xuất phát từ AI.

Theo The Information, đợt tái cơ cấu gần đây của Coinbase là bước đi tiếp theo sau giai đoạn tuyển dụng mạnh trong năm ngoái. Khi đó, số nhân viên của công ty tăng 31%, lên 4.951 người - mức cao nhất tính vào cuối năm kể từ khi Coinbase bắt đầu công bố số lao động hằng năm sau IPO năm 2021. The Information cho biết ngay cả sau đợt tái cơ cấu này, quy mô nhân sự của Coinbase vẫn cao hơn đáng kể so với cuối năm 2023.

Ở chiều ngược lại, một số doanh nghiệp cho rằng AI có thể giúp tạo ra nhiều kết quả hơn mà không cần thu hẹp bộ máy. Với người lao động, điều đó đồng nghĩa khối lượng và phạm vi công việc có thể tăng lên nhờ AI.

Spotify là một ví dụ. Wall Street Journal dẫn lời đồng CEO Gustav Soderstrom cho biết doanh nghiệp có thể chuyển ngay phần năng suất tăng thêm thành khoản tiết kiệm chi phí nhân sự để giảm người, hoặc giữ quy mô lao động tương đối ổn định nhưng làm ra nhiều sản phẩm hơn. Ông nhấn mạnh Spotify đang theo hướng thứ hai: duy trì biên chế nhìn chung ổn định, đồng thời tung ra nhiều sản phẩm hơn và mang lại nhiều giá trị hơn cho người dùng.

Axon Enterprise, nhà sản xuất súng điện Taser, hiện cũng chưa đi theo xu hướng cắt giảm nhân sự vì AI. Gần đây, Chủ tịch Josh Isner đã gửi email tới khoảng 5.000 nhân viên, khẳng định trước mắt công ty sẽ không tái cơ cấu vì AI. Ông cho biết hoạt động kinh doanh vẫn vững và ngay cả trong một thế giới do AI chi phối, con người vẫn cần thiết.

Ngay cả tại những doanh nghiệp giữ nguyên biên chế, cách làm việc của nhân viên cũng đang thay đổi. Wall Street Journal dẫn ý kiến các chuyên gia nhân sự cho rằng nhiều vị trí sẽ biến đổi mạnh so với hiện nay, hoặc được thiết kế lại theo hướng gộp trách nhiệm của nhiều vai trò trong cùng một công việc.