Bang Utah (Mỹ) trong tháng này bắt đầu chương trình thí điểm kéo dài một năm, cho phép trí tuệ nhân tạo (AI) gia hạn một số đơn thuốc tâm thần mà không cần bệnh nhân đến khám trực tiếp. Chương trình chỉ áp dụng với 15 loại thuốc duy trì có rủi ro thấp, đã được bác sĩ kê trước đó cho những bệnh nhân có tình trạng ổn định.

Theo The Verge ngày 3/4 (giờ địa phương), dịch vụ này do chatbot AI của startup y tế từ xa Rejoin Health vận hành. Đây được xem là chương trình thứ hai tại Utah và tại Mỹ trao cho AI vai trò lâm sàng ở mức độ như vậy. Rejoin Health cung cấp dịch vụ theo gói thuê bao 19 USD/tháng và hiện đang nhận đăng ký danh sách chờ.

Chatbot không được phép kê đơn mới, mà chỉ được gia hạn các đơn thuốc đã có từ trước do bác sĩ chỉ định, gồm những loại như fluoxetine, sertraline, bupropion, mirtazapine và hydroxyzine. Những bệnh nhân vừa đổi liều, đổi thuốc trong thời gian gần đây hoặc từng nhập viện vì vấn đề tâm thần trong vòng một năm sẽ không thuộc diện tham gia. Ngoài ra, người bệnh phải gặp nhân viên y tế sau mỗi 10 lần gia hạn hoặc ít nhất 6 tháng một lần.

Chương trình cũng loại trừ các thuốc cần theo dõi bằng xét nghiệm máu, thuốc thuộc diện kiểm soát, nhóm benzodiazepine, thuốc chống loạn thần và lithium. Phần lớn thuốc điều trị ADHD cùng các ca bệnh phức tạp như tâm thần phân liệt và rối loạn lưỡng cực cũng nằm ngoài phạm vi thí điểm.

Để sử dụng dịch vụ, người dùng phải đồng ý tham gia, xác minh danh tính và chứng minh đã có đơn thuốc trước đó. Chatbot sẽ hỏi về triệu chứng, hiệu quả điều trị, tác dụng phụ, ý nghĩ tự sát, hành vi tự gây hại, các phản ứng nghiêm trọng và tình trạng mang thai. Nếu phát hiện dấu hiệu vượt khỏi ngưỡng rủi ro thấp, hệ thống sẽ chuyển sang để bác sĩ đánh giá. Bệnh nhân và dược sĩ cũng có thể yêu cầu nhân viên y tế rà soát lại.

Một số bác sĩ tâm thần cho rằng tác động của chương trình đối với việc mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế có thể không lớn, do đối tượng áp dụng vốn đã nằm trong một phác đồ điều trị sẵn có. Brent Kious, giáo sư Trường Y Đại học Utah, và John Torous, giáo sư Trường Y Harvard, cảnh báo chatbot có thể bỏ sót những thay đổi trong tình trạng bệnh nhân khi thu thập thông tin, cũng như khi đưa ra quyết định tiếp tục dùng thuốc, giảm liều hoặc ngừng thuốc.

Utah yêu cầu bác sĩ rà soát kỹ 1.250 trường hợp đầu tiên, sau đó tiếp tục kiểm tra ngẫu nhiên khoảng 5-10% số ca. Tuy nhiên, một chương trình thí điểm kê đơn bằng AI khác được triển khai từ tháng 12/2025 từng ghi nhận các sự cố như phát tán thuyết âm mưu về vaccine, tạo hướng dẫn sản xuất methamphetamine và tăng liều opioid lên gấp ba lần.

Thử nghiệm mới tại Utah phản ánh nhu cầu thực tế trong việc mở rộng tiếp cận y tế và giảm áp lực thiếu nhân lực. Dù vậy, câu hỏi về mức độ có thể chuẩn hóa hoạt động khám và điều trị tâm thần bằng AI vẫn chưa có lời giải rõ ràng. Ngay cả khi phạm vi đã được giới hạn ở nhóm bệnh nhân rủi ro thấp và số thuốc được kiểm soát chặt, năng lực của AI trong việc nhận diện đầy đủ các sắc thái của bệnh sử và biến động tâm lý vẫn chưa được kiểm chứng. Vì vậy, chương trình này được xem là phép thử về ranh giới an toàn và trách nhiệm lâm sàng, không chỉ đơn thuần là bài toán hiệu quả.