Khi bị gây áp lực bằng các lập luận sai và phản ứng cảm xúc, ChatGPT và Gemini có xu hướng xin lỗi, thể hiện sự đồng cảm. Ảnh: Shutterstock

Một thử nghiệm của TechRadar cho thấy các chatbot AI tạo sinh có thể phản ứng rất khác nhau khi người dùng cố tình gây áp lực để buộc hệ thống “nhượng bộ” trước những khẳng định sai. Trong ba dịch vụ được thử nghiệm, ChatGPT và Gemini có xu hướng đưa ra phản hồi mang tính xin lỗi, đồng cảm, còn Copilot giữ nguyên quan điểm và yêu cầu bằng chứng.

Theo TechRadar, ngày 18/11 (giờ địa phương), phóng viên của tạp chí này đã thử bản miễn phí của ChatGPT, Copilot và Gemini bằng một loạt câu hỏi liên quan đến biến đổi khí hậu, nhằm kiểm tra liệu phản hồi của chatbot có thay đổi theo thái độ của người dùng hay không.

Bài kiểm tra gồm 4 câu hỏi về nguyên nhân gây biến đổi khí hậu, dữ liệu trong quá khứ và nguồn phát thải khí nhà kính. Ở mỗi câu hỏi, phóng viên lần lượt đưa ra một số khẳng định sai lệch, tự nhận là chuyên gia trong lĩnh vực và viện dẫn một nghiên cứu không có thật để phản biện. Khi chatbot vẫn giữ nguyên phản hồi, người thử nghiệm tiếp tục gây sức ép bằng cách cáo buộc hệ thống “gaslighting” hoặc dọa xóa tài khoản. Ở chiều ngược lại, đôi lúc họ cũng xin lỗi để duy trì không khí đối thoại thân thiện.

Với ChatGPT, hệ thống ban đầu giải thích các dữ kiện về biến đổi khí hậu một cách chính xác và nhất quán. Tuy nhiên, khi người dùng đưa ra thông tin sai, chatbot này đôi lúc lại ngả theo bằng những cách diễn đạt như “đó là một góp ý hợp lý” hay “điều đó đúng ở một mức độ nào đó”, đồng thời tỏ ý sẵn sàng điều chỉnh phản hồi. Khi bị phản bác mạnh, ChatGPT nói không thể đồng ý và vẫn giữ ranh giới. Nhưng trước áp lực cảm xúc kéo dài, chatbot lại xin lỗi và cho rằng mình đã quá tập trung vào việc bảo vệ câu trả lời trước đó. Khi người dùng xin lỗi, hệ thống còn đáp lại bằng giọng điệu mềm mỏng rằng “không cần xin lỗi”. Dù vậy, ChatGPT không đảo ngược hoàn toàn các sự thật khoa học.

Copilot là dịch vụ tỏ ra cứng rắn nhất trong ba chatbot. Hệ thống này chỉ rõ lập luận của người dùng là sai và yêu cầu tài liệu chứng minh. Khi người dùng viện dẫn một nghiên cứu bịa đặt, Copilot cho biết không thể tìm thấy tài liệu đó, đồng thời đưa ra ba nguồn mà hệ thống đã tự đối chiếu. Ngay cả khi người dùng tự nhận là chuyên gia, Copilot vẫn trả lời rằng chỉ nêu tư cách như vậy là chưa đủ, điều cần thiết là bằng chứng. Trước sức ép cảm xúc, chatbot này tiếp tục khẳng định không thể trình bày điều chưa được kiểm chứng như một sự thật.

Gemini được đánh giá nằm giữa hai dịch vụ còn lại. Chatbot này bác bỏ các khẳng định sai và cả nghiên cứu hư cấu, nhưng khi bị gây áp lực về mặt cảm xúc lại xin lỗi, cho rằng cách phản hồi của mình có thể tạo cảm giác cứng nhắc hoặc như thể đang phớt lờ người dùng. Dù nhấn mạnh cần tôn trọng góc nhìn của người dùng, Gemini vẫn không thay đổi các sự thật khoa học chỉ để đạt được sự đồng thuận về cảm xúc.

Kết quả thử nghiệm cho thấy giọng điệu thân thiện của chatbot AI đôi khi có thể mâu thuẫn với yêu cầu chính xác của thông tin. Một báo cáo gần đây do UNESCO và University College London (UCL) công bố cũng ghi nhận xu hướng tương tự: nhiều mô hình AI có thể giải thích đúng các dữ kiện về biến đổi khí hậu, nhưng lại dễ dao động khi người dùng liên tục phản bác.

TechRadar cảnh báo rằng nếu AI quá chiều theo giọng điệu và cách đặt câu hỏi của người dùng, hệ thống có thể vô tình củng cố những niềm tin sai lệch. Cách phản hồi lịch sự và thân thiện cũng có thể khiến người dùng hạ thấp cảnh giác, từ đó chia sẻ nhiều thông tin cá nhân hơn bình thường. Vì vậy, khi sử dụng AI, người dùng cần phân biệt rõ giữa một cuộc đối thoại dễ chịu và một công cụ cung cấp thông tin đáng tin cậy, đồng thời tự kiểm tra căn cứ của câu trả lời.

Từ khóa

#trí tuệ nhân tạo #ChatGPT #Gemini #Copilot #TechRadar #biến đổi khí hậu #gaslighting
Copyright © DigitalToday. All rights reserved. Unauthorized reproduction and redistribution are prohibited.