Nguyên liệu dùng trong sản xuất vật liệu cathode cho pin. Ảnh: POSCO Future M

Nguy cơ Trung Quốc tái siết kiểm soát xuất khẩu đất hiếm và các khoáng sản chiến lược đang làm gia tăng bất ổn trong chuỗi cung ứng vật liệu pin. Trước rủi ro này, các doanh nghiệp vật liệu của Hàn Quốc đang đẩy nhanh phát triển cathode LMR, dòng sản phẩm tăng tỷ trọng mangan để giảm phụ thuộc vào nickel và cobalt.

Theo giới quan sát, diễn biến đàm phán Mỹ - Trung có thể tiếp tục tác động mạnh tới nguồn cung khoáng sản chiến lược, trong đó có đất hiếm. Trước đó, Trung Quốc từng mở rộng kiểm soát xuất khẩu đất hiếm trong năm ngoái, nhưng sau đó hoãn áp dụng sau khi đạt được thỏa thuận với Mỹ.

Hội nghị APEC ngày 18/11 bắt đầu chương trình nghị sự chính thức kéo dài hai ngày tại Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Tại đây, lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc dự kiến thảo luận về căng thẳng thương mại và các biện pháp kiểm soát công nghệ cao, trước khi tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh ba bên với Nga.

Trước đó, Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) thuộc Bộ Thương mại Mỹ đã thông báo biện pháp kiểm soát việc Trung Quốc truy cập từ xa vào các chip AI tiên tiến, bao gồm sản phẩm của Nvidia. Động thái này nhằm ngăn năng lực tính toán chảy vào Trung Quốc thông qua các trung tâm dữ liệu đặt tại nước thứ ba, như Đông Nam Á. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh lo ngại an ninh quốc gia gia tăng sau bê bối liên quan đến cựu CEO Nvidia Jensen Huang.

Chính sách kiểm soát đất hiếm của Trung Quốc thời gian qua được cho là gắn chặt với tiến trình đàm phán Mỹ - Trung. Tháng 10 năm ngoái, Bắc Kinh mở rộng diện kiểm soát xuất khẩu sang thiết bị, công nghệ liên quan và cả sản phẩm nước ngoài có sử dụng đất hiếm có nguồn gốc từ Trung Quốc với tỷ lệ từ 0,1% giá trị trở lên. Tuy nhiên, theo thỏa thuận đạt được giữa hai bên tháng 11 cùng năm, biện pháp này được hoãn thi hành đến ngày 10/11 năm nay.

Theo Hanwha Investment & Securities, cơ chế cấp phép xuất khẩu đối với đất hiếm trung và nặng, cùng nam châm vĩnh cửu, vẫn được duy trì riêng, không nằm trong diện hoãn áp dụng nêu trên. Trong khi đó, Shinhan Securities cho biết Trung Quốc hiện chiếm hơn 90% công đoạn tách chiết và tinh luyện đất hiếm trên toàn cầu.

Không chỉ đất hiếm, Trung Quốc còn được đánh giá có thể sử dụng vật liệu cathode, tiền chất, lithium và graphite như một “đòn bẩy chuỗi cung ứng” trong đàm phán với Mỹ.

Trước bối cảnh đó, ngành pin Hàn Quốc đã sớm điều chỉnh cơ cấu nguyên liệu đầu vào cho vật liệu cathode. Hướng đi chính là giảm tỷ trọng nickel và cobalt, đồng thời tăng sử dụng mangan. Theo CSF (China Specialist Forum), trữ lượng cobalt tập trung chủ yếu tại Cộng hòa Dân chủ Congo, nhưng khâu chế biến lại phụ thuộc lớn vào Trung Quốc. Nickel cũng ở trong tình trạng tương tự.

Diễn biến giá nguyên liệu càng củng cố xu hướng này. Số liệu từ Hana Securities cho thấy trong tháng 9, giá cobalt tăng 44,5% so với cùng kỳ năm trước, trong khi mangan chỉ tăng 3,7%.

Trong số các lựa chọn hiện nay, cathode LMR là hướng đi được các nhà sản xuất vật liệu cathode Hàn Quốc đẩy mạnh nhanh nhất. Đây là loại cathode tăng hàm lượng mangan, giảm tỷ lệ nickel và cobalt, đồng thời đạt mật độ năng lượng cao hơn pin lithium sắt phosphate (LFP).

EcoPro BM cho biết trong báo cáo kết quả kinh doanh đầu năm nay rằng công ty đã hoàn tất giai đoạn phát triển thử nghiệm cathode LMR. Các mẫu sản phẩm hiện đang được khách hàng đánh giá trong quá trình hướng tới sản xuất hàng loạt.

POSCO Future M cũng đã hoàn tất phát triển cathode LMR từ năm ngoái và hiện bước vào giai đoạn hoàn thiện công nghệ sản xuất hàng loạt. LG Chem đang vận hành dây chuyền pilot sản xuất cathode LMR ở quy mô gần với sản xuất đại trà tại Cheongju, tỉnh Chungcheong Bắc, đồng thời đặt mục tiêu thương mại hóa vào năm 2028. Trong khi đó, L&F đã giới thiệu cathode LMR là một trong những dòng sản phẩm thế hệ tiếp theo tại InterBattery 2026 hồi tháng 3 năm nay.

Các bước chuẩn bị này cũng gắn với yêu cầu ngày càng chặt chẽ từ phía Mỹ đối với chuỗi cung ứng pin. Washington coi pin là tài sản an ninh chiến lược và siết truy xuất nguồn gốc đối với các vật liệu cốt lõi. Ngày 8/9, Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy đã gửi thư kêu gọi Ford chấm dứt quan hệ với các doanh nghiệp Trung Quốc như CATL và BYD.

Theo Hana Securities, Bộ Năng lượng Mỹ (DoE) nêu rõ trong hướng dẫn chi tiết về AMPC rằng chỉ những loại pin có mức độ phụ thuộc thấp vào Trung Quốc đối với vật liệu cốt lõi mới đủ điều kiện nhận trợ cấp sản xuất.

Một số đánh giá cho rằng cathode giảm sử dụng nickel và cobalt có thể là công cụ giúp đáp ứng yêu cầu này. Tuy nhiên, mangan cũng là khoáng sản mà chuỗi cung ứng vẫn phụ thuộc lớn vào Trung Quốc. Vì vậy, ngay cả khi thay đổi cơ cấu nguyên liệu, việc cắt giảm phụ thuộc vào Trung Quốc ở khâu chế biến vẫn không dễ dàng.

Biến số lớn hiện nay là liệu khoáng sản và vật liệu pin có tiếp tục trở thành nội dung mặc cả trên bàn đàm phán Mỹ - Trung hay không. Hana Securities phân tích rằng khả năng Mỹ mở cửa thị trường cho pin cell và hệ thống pin của Trung Quốc là thấp. Tuy nhiên, với cathode, tiền chất, lithium và graphite, việc tìm nguồn cung ngoài Trung Quốc trong ngắn hạn là rất khó, trong khi các mặt hàng này không tạo ra mối đe dọa an ninh trực tiếp, nên có thể trở thành đối tượng thương lượng.

Trong bối cảnh Mỹ được dự báo tiếp tục tìm cách tách khỏi chuỗi cung ứng khoáng sản do Trung Quốc chi phối, xung đột quanh nguồn cung nguyên liệu nhiều khả năng sẽ còn kéo dài. Vì vậy, việc doanh nghiệp vật liệu Hàn Quốc chủ động điều chỉnh cơ cấu nguyên liệu từ sớm được xem là phương án giúp giảm rủi ro gián đoạn nguồn cung, bất chấp kết quả đàm phán giữa Washington và Bắc Kinh.

Từ khóa

#đất hiếm #chuỗi cung ứng khoáng sản #vật liệu cathode #cathode LMR #mangan #Trung Quốc #Mỹ #pin
Copyright © DigitalToday. All rights reserved. Unauthorized reproduction and redistribution are prohibited.