ESET cho biết một nhóm hacker bị nghi có liên hệ với Nga đã xâm nhập máy chủ email của một cơ quan chính phủ Romania, đồng thời sàng lọc và thu thập có chọn lọc các email liên quan đến NATO và Liên minh châu Âu (EU). Theo hãng bảo mật này, nhóm tấn công đã sử dụng một biến thể mã độc mới để ẩn mình trong hệ thống và phục vụ hoạt động do thám mạng.
Ngày 17/11 theo giờ địa phương, TechRadar dẫn thông tin từ ESET cho biết nhóm Turla đã sử dụng mã độc mới mang tên Cereal trong các vụ tấn công nhằm vào cơ quan chính phủ Romania.
Theo ESET, Cereal lần đầu được phát hiện tại một cơ quan chính phủ Kazakhstan vào tháng 11 năm ngoái. Đến tháng 12 cùng năm, hãng tiếp tục ghi nhận mã độc này trong một vụ xâm nhập nhằm vào một cơ quan chính phủ Romania.
Cereal là bộ công cụ mã độc nhắm vào Microsoft Exchange, nền tảng máy chủ email của Microsoft. Bộ công cụ này gồm nhiều thành phần .NET, được dùng để thực thi lệnh, dò quét mạng nội bộ và thu thập các email mục tiêu.
Thành phần đáng chú ý nhất là mô-đun thu thập dữ liệu mang tên CerealBox. Mã độc này chèn vào các tiến trình xử lý email hợp pháp của Exchange, sau đó lọc các thư có chứa địa chỉ liên quan đến các cơ quan thuộc NATO và EU.
Nhóm tấn công kiểm tra người gửi, người nhận, tiêu đề thư và tên tệp đính kèm. Những email có tệp Word hoặc PDF sẽ được đưa vào danh sách thu thập. Sau đó, dữ liệu được nén và mã hóa để kẻ tấn công có thể lấy ra vào thời điểm khác.
ESET cũng đánh giá phương thức né tránh bị phát hiện của nhóm này khá tinh vi. Thay vì vận hành máy chủ điều khiển và ra lệnh (C2) riêng, kẻ tấn công sử dụng chính máy chủ Exchange của nạn nhân làm kênh trung chuyển và điều khiển.
Nhóm này còn lợi dụng các tiến trình và chức năng hợp pháp của máy chủ để chạy mã độc mà không làm gián đoạn hoạt động gửi nhận email. Chúng cũng thực thi mã đã được mã hóa trực tiếp trong bộ nhớ nhằm hạn chế dấu vết lưu trên ổ đĩa.
ESET nhận định nhiều khả năng chiến dịch này do Turla thực hiện, dựa trên các điểm tương đồng với những mẫu mã độc từng được ghi nhận trước đó. Turla từ lâu được biết đến là một nhóm do thám mạng và bị cho là có liên hệ với Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB).
Hiện danh tính cụ thể của cơ quan bị tấn công cũng như số lượng email bị lộ chưa được công bố.
Vụ việc cho thấy máy chủ email của cơ quan nhà nước có thể bị lợi dụng làm điểm thu thập thông tin trong thời gian dài. Giới chuyên gia bảo mật cho rằng ngoài việc giám sát liên lạc ra bên ngoài, các tổ chức cũng cần tăng cường phát hiện những hành vi bất thường ngay trong các tiến trình hợp pháp của máy chủ.