Ngành ôtô châu Âu đang thúc đẩy đề xuất lùi thêm thời hạn áp dụng quy tắc xuất xứ đối với pin xe điện trong Hiệp định Thương mại và Hợp tác giữa EU và Anh (TCA), làm bùng lên tranh cãi về tính nhất quán của chính sách công nghiệp châu Âu.

Theo Cleantechnica ngày 2/10, các tổ chức gồm T&E, European Metals và Cefic đã gửi thư tới Ủy ban châu Âu, kêu gọi Brussels giữ nguyên lộ trình áp dụng các quy tắc xuất xứ theo TCA.

Tâm điểm tranh cãi nằm ở điều kiện để xe điện được hưởng thuế suất 0% khi xuất khẩu sang Anh: phương tiện phải sử dụng pin và vật liệu cathode được sản xuất tại châu Âu. EU và Anh xem đây là công cụ để thúc đẩy đầu tư vào vật liệu pin và xây dựng chuỗi cung ứng trong khu vực.

Tháng 12/2023, EU và Anh từng chấp thuận đề nghị của ngành ôtô, cho phép lùi thời điểm áp dụng quy định thêm 3 năm. Tuy nhiên, thỏa thuận khi đó cũng nêu rõ sẽ không gia hạn thêm, đồng thời gần như không để ngỏ khả năng sửa đổi trước năm 2032.

Dù chỉ còn ba tháng trước khi quy định có hiệu lực, ngành ôtô tiếp tục đề nghị trì hoãn. Động thái này vấp phải phản ứng mạnh từ các doanh nghiệp pin và vật liệu, vốn cho rằng các hãng xe muốn tiếp tục sử dụng vật liệu giá rẻ từ Trung Quốc nhưng vẫn hưởng ưu đãi thuế 0% tại thị trường Anh.

Trong thư gửi cơ quan chức năng, Hiệp hội Các nhà sản xuất Ôtô châu Âu (ACEA) cũng thừa nhận ngành có thể đối mặt chỉ trích vì bị xem là thiếu cam kết với mục tiêu xây dựng chuỗi cung ứng pin tích hợp tại châu Âu.

Các doanh nghiệp pin và vật liệu đồng thời bác bỏ lập luận cho rằng chuỗi cung ứng trong khu vực chưa sẵn sàng. Hiệp hội ngành pin châu Âu Recharge dự báo đến năm 2027, công suất sản xuất cathode của EU sẽ đạt 121.000 tấn, cao hơn đáng kể so với nhu cầu ước tính 52.000-75.000 tấn để đáp ứng yêu cầu của TCA.

Theo nhóm này, điều các nhà cung cấp châu Âu cần lúc này không phải là thêm một lần gia hạn, mà là đơn hàng từ các hãng xe.

Maros Sefcovic, trong đợt gia hạn năm 2023, từng cam kết bảo đảm tính chắc chắn pháp lý cho lộ trình áp dụng quy định. Theo lập luận của phía doanh nghiệp pin và vật liệu, nhiều công ty và nhà đầu tư đã ra quyết định rót vốn dựa trên giả định việc gia hạn chỉ diễn ra một lần.

Giới trong ngành cảnh báo rằng nếu tiếp tục lùi lịch, nguồn cầu đang làm chỗ dựa cho chuỗi cung ứng pin “Made in Europe” có thể bị suy yếu. Họ cũng cho rằng quy tắc xuất xứ trong TCA có liên hệ với các đạo luật thúc đẩy công nghiệp sắp được ban hành, nên một đợt gia hạn mới có thể giáng đòn vào kế hoạch “Made in Europe” của Brussels.

Nhóm này kêu gọi từ năm 2027, các quy định xuất xứ lâu dài trong TCA phải được áp dụng đầy đủ và không có ngoại lệ.