Theo CNBC ngày 30/9 (giờ địa phương), Jim Cramer nhận định nhiều mảng quan trọng của kinh tế và thị trường Mỹ đang rơi vào trạng thái gần như “đóng băng” dưới sức ép của lãi suất cao, bất ổn địa chính trị và yếu tố chính trị. Dù vậy, ông cho rằng nhà đầu tư chưa nên vội rời bỏ thị trường.

Cramer nói các động lực từng nâng đỡ đà tăng của chứng khoán Mỹ đang suy yếu rõ rệt. Thị trường nhà ở tiếp tục trầm lắng, trong khi hoạt động phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) và mua bán - sáp nhập (M&A) cũng chững lại.

Ngay cả mảng trung tâm dữ liệu, vốn từng được xem là điểm sáng dẫn dắt tăng trưởng, nay cũng đối mặt áp lực mới. Theo Cramer, các lo ngại mang màu sắc chính trị liên quan đến chi phí điện và tác động tới cộng đồng địa phương đang làm chậm đà phát triển của lĩnh vực này.

“Mọi thị trường đều đang đóng băng và điều đó đang giết chết cổ phiếu”, Cramer nói.

Theo ông, ví dụ rõ nhất là thị trường nhà ở Mỹ. Lãi suất thế chấp cố định kỳ hạn 30 năm đã tăng từ khoảng 3% cách đây 5 năm lên gần 7,5% trong thời gian gần đây.

Việc nhiều chủ nhà đang nắm các khoản vay lãi suất thấp không muốn chuyển nhà, hoặc giảm động lực chuyển nhà, đã khiến thanh khoản trên thị trường bị nghẽn. Cramer cho biết với lãi suất thế chấp gần 7,5%, gánh nặng mua nhà hiện ở mức cao nhất trong 40 năm.

Sự trầm lắng của thị trường nhà ở cũng kéo theo đà giảm của nhóm cổ phiếu liên quan. Trong phiên 30/9, Lennar, KB Home, Home Depot và Lowe’s đồng loạt rơi xuống đáy 52 tuần.

Khi giao dịch nhà ở suy giảm, nhu cầu đối với thiết bị gia dụng, nội thất và sửa chữa nhà cửa cũng đi xuống. Cùng ngày, cổ phiếu Whirlpool cũng chạm mức thấp nhất trong 52 tuần.

Áp lực tương tự đang xuất hiện tại Phố Wall. Cramer cho biết Oura, hãng sản xuất nhẫn thông minh, đã hoãn kế hoạch IPO trị giá 2,2 tỷ USD. Inspire Brands, công ty mẹ của Dunkin’ Donuts và Buffalo Wild Wings, cũng lùi lịch niêm yết.

Theo Cramer, khi IPO và M&A giảm tốc, cổ phiếu của các ngân hàng đầu tư vốn phụ thuộc lớn vào nguồn thu phí dịch vụ cũng suy yếu theo. Trong tháng 9, Morgan Stanley và Goldman Sachs lần lượt mất khoảng 12% giá trị sau khi lập đỉnh năm vào tháng 7.

“Nếu không có IPO hay M&A, về cơ bản các ngân hàng lớn cũng bị đóng băng, trong khi chỉ trông vào phí là không đủ”, ông nói.

Cramer cũng cho rằng mảng trung tâm dữ liệu không nằm ngoài xu hướng này. Những lo ngại từ giới chính trị về giá điện và các tác động lan tỏa có thể khiến tốc độ triển khai các dự án mới chậm lại.

Ngoài ra, ông cho biết Mỹ đang bước vào giai đoạn trước bầu cử giữa kỳ, khi đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa cạnh tranh quyền kiểm soát Quốc hội, qua đó tạo thêm sức ép lên tâm lý thị trường.

Tuy nhiên, Cramer cho rằng các lực cản hiện nay cũng có thể nhanh chóng chuyển thành động lực hỗ trợ. Theo ông, biến số lớn nhất là khả năng chiến sự chấm dứt.

Nếu chiến tranh kết thúc, giá dầu và lạm phát có thể hạ nhiệt, từ đó tạo dư địa để Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) không phải tiếp tục tăng lãi suất. Cramer nói kịch bản này “có thể xảy ra trong ba ngày, và đó có thể là ba ngày quan trọng nhất của năm 2026”, vì vậy ông “ngần ngại rời thị trường vào lúc này”.

Điều nhà đầu tư cần theo dõi lúc này, theo Cramer, là liệu các hoạt động kinh tế có bắt đầu ấm lên trở lại hay không. Nếu những trụ cột như giao dịch nhà ở, thị trường vốn và đầu tư vào trung tâm dữ liệu cùng hồi phục, chứng khoán Mỹ có thể bật tăng mạnh hơn.

“Khi nền kinh tế tan băng trở lại, thị trường giá lên sẽ tăng tốc”, Cramer nói.