Anthropic cho biết robot hiện đã có thể đảm nhiệm phần lớn lao động thể chất về mặt kỹ thuật, nhưng số công việc thực sự có lợi thế chi phí so với con người vẫn rất hạn chế.

Theo Gigazine, trong nghiên cứu công bố ngày 1/10/2026 (giờ địa phương), Anthropic đã phân tích khoảng 900 nghề nghiệp và 19.000 nhiệm vụ nhằm ước tính phạm vi robot có thể đảm nhận trong lao động thể chất, đồng thời đánh giá tính kinh tế của việc thay thế con người bằng robot.

Trong nghiên cứu này, Anthropic định nghĩa robot là các máy tự hành trong thế giới vật lý, có khả năng nhận biết môi trường và di chuyển. Nhóm nghiên cứu sử dụng cơ sở dữ liệu về các nhiệm vụ và đưa vào Claude để chấm điểm theo hai tiêu chí: robot hiện nay có thể thực hiện được hay không, và chi phí để tạo ra sản lượng tương đương con người là bao nhiêu.

Mức độ thực hiện nhiệm vụ của robot được chia thành bốn cấp. E0 là những việc robot chưa thể làm. E1 là những việc robot có thể đảm nhiệm trong môi trường được thiết kế riêng cho robot, như dây chuyền lắp ráp tại nhà máy. E2 là những việc khả thi trong môi trường tương đối có cấu trúc nhưng vốn được thiết kế cho con người, như kho logistics. E3 là những việc robot có thể làm ngay cả trong môi trường phức tạp, ít cấu trúc như đường phố đô thị.

Xét theo tổng số giờ lao động, các nhiệm vụ mang tính nhận thức và tương tác giữa người với người chiếm 54%, còn lao động thể chất chiếm 46%. Trong số toàn bộ nhiệm vụ, nhóm E0 chiếm khoảng 12%, E1 chiếm 23%, E2 chiếm 10% và E3 chiếm 1%.

Nếu cộng từ E1 đến E3, khoảng 34% tổng khối lượng lao động hiện nằm trong phạm vi robot có thể xử lý. Riêng với lao động thể chất, tỷ lệ này tăng lên khoảng 74%, cho thấy về mặt kỹ thuật robot đã có thể đảm nhiệm phần lớn công việc tay chân của con người.

Tuy nhiên, kết quả thay đổi đáng kể khi xét thêm yếu tố chi phí. Với công việc đóng gói, nghiên cứu đánh giá khả năng thay thế bằng robot lên tới 97%. Mức lương trung vị hằng năm cho vị trí này tại Mỹ vào khoảng 49.000 USD, trong khi chi phí hằng năm để robot xử lý cùng sản lượng được ước tính khoảng 45.400 USD. Điều đó cho thấy trong một số trường hợp, tự động hóa có thể mang lại hiệu quả kinh tế.

Ở chiều ngược lại, các công việc như lái taxi hay rửa bát dù khả thi về mặt kỹ thuật nhưng vẫn kém cạnh tranh về chi phí. Riêng công việc rửa bát được chấm khả năng thay thế 100%, song chi phí sử dụng robot được ước tính cao gấp hơn 3 lần so với lao động con người.

Tính chung, các nhiệm vụ mà robot có thể thực hiện với chi phí thấp hơn con người chỉ chiếm 0,3% tổng số. Kết quả này cho thấy khả năng thực hiện về mặt kỹ thuật và tính khả thi về kinh tế là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau.

Anthropic cũng nhấn mạnh giá robot là một biến số quan trọng. Dựa trên dữ liệu thị trường, nghiên cứu cho rằng giá robot từ sau thập niên 1990 đã giảm trung bình khoảng 3% mỗi năm. Dù vậy, ngay cả khi giả định tốc độ giảm này tiếp diễn, phải mất khoảng 40 năm thì tỷ lệ công việc mà robot có thể cạnh tranh về chi phí mới đạt 10% tổng số.

Theo Anthropic, làn sóng tự động hóa quy mô lớn không chỉ phụ thuộc vào việc robot có rẻ hơn chi phí lao động hay không. Doanh nghiệp còn phải tính tới chi phí bảo trì, vận hành, cũng như chi phí điều chỉnh hạ tầng và thiết bị. Nhóm nghiên cứu cho rằng để năng suất thực sự cải thiện, robot cần tạo ra chênh lệch chi phí đủ lớn so với con người.

Phân tích này cũng cho thấy tác động của AI và robot lên thị trường lao động không được quyết định chỉ bởi mức độ thay thế về mặt kỹ thuật. Robot đã tiến gần tới khả năng xử lý nhiều công việc nặng, nhưng tốc độ thay thế lao động trong thực tế nhiều khả năng sẽ phụ thuộc vào cấu trúc chi phí hơn là riêng năng lực công nghệ.

Trong kỷ nguyên robot, câu hỏi quan trọng không còn chỉ là robot làm được gì, mà là chúng có thể làm việc gì với chi phí thấp hơn con người. Tốc độ tự động hóa trên thực tế sẽ phụ thuộc vào mức giảm giá của robot và khả năng cắt giảm chi phí triển khai, vận hành của doanh nghiệp.