Dự án năng lượng mặt trời quy mô 10,1 tỷ USD của Tesla tại bang Texas có thể bị ảnh hưởng tiến độ do một vụ kiện bằng sáng chế liên quan đến thiết bị sản xuất cốt lõi. Tranh chấp pháp lý giữa hai doanh nghiệp Trung Quốc đang làm dấy lên lo ngại về nguồn cung thiết bị cho Project Crystal Sun.

Ngày 30/9 (giờ địa phương), Electrek cho biết Linton Crystal Technologies, doanh nghiệp có liên quan đến tập đoàn Dalian Linton của Trung Quốc, đã đệ đơn kiện Zhejiang Jingsheng Mechanical & Electrical lên Tòa án Liên bang Khu vực Đông Texas (Mỹ) với cáo buộc xâm phạm bằng sáng chế.

Tâm điểm của vụ kiện là công nghệ lò tăng trưởng tinh thể theo phương pháp CZ, dùng để sản xuất ingot silicon đơn tinh thể. Linton cho rằng Jingsheng Mechanical & Electrical đã xâm phạm hai bằng sáng chế mà công ty này đang nắm giữ tại Mỹ.

Theo hồ sơ, các bằng sáng chế liên quan đến cấu trúc nâng và xoay hạt mầm silicon. Trong đó, bằng sáng chế đầu tiên được cho là có hiệu lực đến năm 2040.

Linton yêu cầu bồi thường thiệt hại, đồng thời đề nghị mức bồi thường gấp ba lần nếu hành vi xâm phạm bị xác định là cố ý. Công ty cũng đề nghị tòa ban hành lệnh cấm vĩnh viễn đối với việc bán và sử dụng các thiết bị liên quan. Giới trong ngành đặc biệt theo dõi khả năng tòa án áp dụng biện pháp này, do nó có thể tác động trực tiếp đến nguồn cung thiết bị cho các dây chuyền sản xuất pin mặt trời.

Trong chuỗi sản xuất wafer, ingot là khâu đầu tiên. Silicon được kéo thành ingot tinh thể, sau đó cắt thành wafer rồi tiếp tục gia công thành cell và module. Vì vậy, nếu nguồn cung thiết bị tăng trưởng tinh thể bị gián đoạn, các công đoạn sản xuất phía sau cũng có thể bị ảnh hưởng.

Về phía Jingsheng Mechanical & Electrical, công ty đưa ra quan điểm trái ngược. Ngày 24/9, doanh nghiệp này công bố thông tin với nhà đầu tư và khẳng định sản phẩm của họ sử dụng “giải pháp kỹ thuật hoàn toàn khác” so với các bằng sáng chế mà Linton viện dẫn.

Doanh nghiệp cũng cho biết chưa nhận được đơn kiện chính thức và cho rằng vụ việc sẽ không gây tác động đáng kể đến hoạt động kinh doanh.

Tesla không phải là bên trực tiếp trong vụ kiện. Đến nay, cả Tesla lẫn Jingsheng Mechanical & Electrical đều chưa xác nhận chính thức về hợp đồng cung cấp thiết bị giữa hai bên.

Tuy nhiên, truyền thông Trung Quốc trước đó đưa tin Tesla đã tổ chức đấu thầu từ đầu năm nay đối với máy kéo ingot đơn tinh thể 210 mm, thiết bị cắt wafer và chén nấu bằng thạch anh. Theo các thông tin này, hợp đồng được ký vào tháng 3 và việc vận chuyển thiết bị bắt đầu từ tháng 4, với tiến độ giao hàng kéo dài đến hết quý III.

Trong số đó, Jingsheng Mechanical & Electrical được cho là đã trúng gói thầu máy kéo ingot.

Các thiết bị nói trên được cho là gắn với Project Crystal Sun, dự án nhà máy năng lượng mặt trời quy mô lớn mà Tesla đang thúc đẩy tại hạt Fort Bend, bang Texas. Tháng 8, Tesla đã nộp hồ sơ xin triển khai dự án này với tổng vốn đầu tư 10,1 tỷ USD.

Nhà máy được định hướng theo mô hình tích hợp dọc, bao gồm toàn bộ các công đoạn từ sản xuất ingot silicon, wafer, cell đến module pin mặt trời tại cùng một địa điểm. Tesla đặt mục tiêu bắt đầu sản xuất vào đầu năm 2029.

Trước đó, vào tháng 3, cũng xuất hiện thông tin Tesla thảo luận kế hoạch nhập khoảng 2,9 tỷ USD thiết bị sản xuất điện mặt trời từ Trung Quốc, với điều kiện giao hàng trước mùa thu năm nay. Diễn biến này cho thấy dù mở rộng năng lực sản xuất tại Mỹ, Tesla vẫn phụ thuộc đáng kể vào chuỗi cung ứng thiết bị từ Trung Quốc.

Đối với các nhà cung cấp thiết bị, đơn hàng liên quan đến Tesla mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Jingsheng Mechanical & Electrical được cho là ghi nhận doanh thu nửa đầu năm 2026 giảm khoảng 40% so với cùng kỳ, trong khi Dalian Linton báo lỗ nhẹ trong cùng giai đoạn.

Trong bối cảnh ngành sản xuất điện mặt trời Trung Quốc dư thừa công suất, khiến nhu cầu đầu tư thiết bị suy giảm, giá trị của các dự án lớn tại Mỹ càng trở nên đáng chú ý.

Linton nhấn mạnh các kỹ sư của hãng đã phát triển công nghệ tăng trưởng tinh thể trong nhiều thập kỷ tại Rochester, New York, Mỹ. Trong khi đó, Jingsheng Mechanical & Electrical tiếp tục khẳng định thiết bị của họ sử dụng giải pháp kỹ thuật khác với các bằng sáng chế của Linton.

Vụ tranh chấp cũng cho thấy mức độ phụ thuộc của Tesla vào thiết bị và chuỗi cung ứng Trung Quốc trong quá trình mở rộng năng lực sản xuất điện mặt trời tại Mỹ. Trước đó, Tesla từng đặt mục tiêu nâng công suất sản xuất điện mặt trời tại Mỹ lên 100 GW trước cuối năm 2028.

Dù vậy, hiện chưa thể khẳng định vụ kiện bằng sáng chế sẽ trực tiếp làm gián đoạn nguồn cung thiết bị hay kế hoạch vận hành nhà máy của Tesla. Nguyên nhân là Tesla chưa xác nhận chính thức việc mua thiết bị từ Jingsheng Mechanical & Electrical, trong khi phía Jingsheng Mechanical & Electrical vẫn bác bỏ cáo buộc xâm phạm.

Phán quyết của tòa, khả năng ban hành lệnh cấm và việc thực thi các hợp đồng cung ứng thiết bị sẽ là những biến số then chốt quyết định liệu tiến độ của Project Crystal Sun có bị ảnh hưởng hay không.