Dư nợ cho vay ký quỹ trên thị trường chứng khoán Hàn Quốc đã tăng trở lại và vượt mốc 33 nghìn tỷ won, trong bối cảnh giao dịch ETF đòn bẩy giảm mạnh sau khi quy định bị siết chặt. Cùng lúc, cơ quan quản lý tài chính nước này đang chuẩn bị bổ sung các cơ chế bảo vệ nhà đầu tư liên quan đến giao dịch ký quỹ và các khoản tiền mua chứng khoán chưa thanh toán.

Theo Hiệp hội Đầu tư Tài chính Hàn Quốc ngày 17/9, tính đến ngày 16/9, dư nợ cho vay ký quỹ trên thị trường chứng khoán nội địa đạt khoảng 33.073,5 tỷ won, tăng 241,6 tỷ won so với phiên trước. Kể từ ngày 11/9, khi dư nợ ở mức 32.264,9 tỷ won, chỉ tiêu này đã tăng liên tiếp ba phiên, với tổng mức tăng 808,6 tỷ won.

Dư nợ cho vay ký quỹ là khoản tiền nhà đầu tư vay từ công ty chứng khoán để mua cổ phiếu nhưng chưa hoàn trả. Từ cuối tháng 7, khi dư nợ ở mức 28.935,0 tỷ won, đến cuối tháng 8 là 33.252,7 tỷ won, quy mô dư nợ đã tăng thêm 4.317,7 tỷ won, tương đương 14,9%.

Bước sang tháng 9, dư nợ có lúc giảm rồi bật tăng trở lại. Mức ghi nhận ngày 16/9 thấp hơn cuối tháng 8 khoảng 179,1 tỷ won, nhưng vẫn cao hơn cuối tháng 7 khoảng 4.138,5 tỷ won.

Diễn biến này trái ngược với đà giảm mạnh của giao dịch ETF đòn bẩy sau khi quy định được siết lại. Từ ngày 31/7, nhà chức trách nâng mức ký quỹ cơ bản đối với ETF và ETN đòn bẩy gắn với từng cổ phiếu từ 10 triệu won lên 30 triệu won tiền mặt. Các tài sản thay thế như cổ phiếu và trái phiếu cũng không còn được tính vào khoản ký quỹ cơ bản, đồng thời yêu cầu mới áp dụng cả với nhà đầu tư hiện hữu khi mua thêm.

Theo Sàn Giao dịch Chứng khoán Hàn Quốc (KRX), giá trị giao dịch ETF bình quân mỗi ngày trong tháng 8 đạt 17.605,5 tỷ won, giảm 47,0% so với mức 33.236,1 tỷ won của tháng 7.

Riêng nhóm ETF đòn bẩy gắn với từng cổ phiếu, giá trị giao dịch bình quân ngày giảm từ khoảng 11 nghìn tỷ won trong giai đoạn tháng 6-7 xuống còn khoảng 900 tỷ won trong tháng 8. Giá trị mua ròng ETF của nhà đầu tư cá nhân cũng giảm từ 8.786,8 tỷ won trong tháng 7 xuống 2.375,6 tỷ won trong tháng 8.

Thanh khoản chung của thị trường cổ phiếu cũng chững lại. Trong giai đoạn từ ngày 1 đến 16/9, giá trị giao dịch bình quân ngày trên KOSPI đạt 20.968,0 tỷ won, giảm 18,9% so với mức 25.846,0 tỷ won của tháng 8. So với tháng 7, khi giá trị giao dịch bình quân ở mức 36.875,0 tỷ won, mức giảm lên tới 43,1%.

Tiền gửi của nhà đầu tư, thường được xem là nguồn vốn chờ giải ngân vào thị trường, tính đến ngày 16/9 đạt 99.574,9 tỷ won. Con số này giảm khoảng 5.752,7 tỷ won so với phiên trước và lùi xuống dưới mốc 100 nghìn tỷ won. So với cuối tháng 8, khi tiền gửi ở mức 99.704,4 tỷ won, mức hiện tại thấp hơn khoảng 129,6 tỷ won.

Trong khi đó, dư nợ liên quan đến khoản tiền mua chứng khoán chưa thanh toán trong hoạt động môi giới ngày 16/9 đạt 1.042,4 tỷ won, tăng 103,0 tỷ won, tương đương 11,0%, so với mức 939,4 tỷ won của phiên trước. Sau hai ngày giảm liên tiếp 14-15/9, chỉ tiêu này lại vượt 1 nghìn tỷ won. Gần đây, dư nợ chủ yếu dao động quanh ngưỡng này; ngày 7/9 từng ghi nhận mức 1.146,7 tỷ won.

Giá trị bán giải chấp thực tế liên quan đến các khoản tiền mua chứng khoán chưa thanh toán ngày 16/9 vào khoảng 17,4 tỷ won, giảm so với khoảng 18,1 tỷ won của phiên trước. Tỷ lệ bán giải chấp trên tổng dư nợ do Hiệp hội Đầu tư Tài chính Hàn Quốc thống kê giữ ở mức 1,8%, không đổi so với một ngày trước đó.

Trước đó, vào cuối tháng 8, dòng vốn vay ký quỹ tập trung mạnh vào các cổ phiếu vốn hóa lớn thuộc ngành bán dẫn. Ngày 28/8, dư nợ ký quỹ của Samsung Electronics và SK hynix cộng lại đạt 10.387,8 tỷ won, tương đương 31,2% tổng dư nợ toàn thị trường khi đó là 33.338,0 tỷ won. So với mức 8.470,0 tỷ won ghi nhận ngày 3/8, con số này đã tăng thêm 1.917,8 tỷ won.

Trong bối cảnh quy mô đầu tư bằng vốn vay còn lớn, nếu giá cổ phiếu tiếp tục đi xuống, áp lực bán giải chấp do thiếu tài sản bảo đảm có thể gia tăng. Dù vậy, chỉ từ việc giao dịch ETF đòn bẩy giảm và dư nợ margin tăng, vẫn chưa thể kết luận dòng tiền đã dịch chuyển từ thị trường này sang thị trường kia.

Cũng trong ngày 17/9, Cơ quan Giám sát Tài chính Hàn Quốc cho biết tại hội nghị báo cáo về bảo vệ người tiêu dùng tài chính rằng cơ quan này sẽ tăng cường các biện pháp bảo vệ nhà đầu tư liên quan đến giao dịch ký quỹ và các khoản tiền mua chứng khoán chưa thanh toán.

Các biện pháp đang được xem xét gồm hạn chế giao dịch dạng này đối với người chưa thành niên, yêu cầu thêm giấy xác nhận đối với nhà đầu tư cao tuổi, cung cấp trước mô phỏng về điều kiện phát sinh bán giải chấp cũng như phạm vi rủi ro thua lỗ, đồng thời cải thiện quy trình thông báo trước khi thực hiện bán giải chấp.

Lee Se-hoon, Phó thống đốc cấp cao của Cơ quan Giám sát Tài chính Hàn Quốc, cho biết tại cuộc họp báo cùng ngày rằng cơ quan này đang trao đổi chi tiết với Ủy ban Dịch vụ Tài chính và các bên liên quan. Sau khi hoàn tất thống nhất, nhà chức trách sẽ công bố phương án cải thiện. Theo ông, định hướng của cơ quan quản lý là thu hẹp các khoản đầu tư sử dụng đòn bẩy quá mức.