Giới chức an ninh Mỹ cảnh báo nếu bùng phát xung đột quân sự giữa Mỹ và Trung Quốc liên quan đến Đài Loan, giao tranh có thể khởi phát từ không gian thay vì trên bộ. Theo các đánh giá này, việc Trung Quốc nhanh chóng mở rộng năng lực vệ tinh và vũ khí chống vệ tinh có thể biến sự phụ thuộc lớn của quân đội Mỹ vào hạ tầng không gian thành một điểm yếu chiến lược.

Ngày 2/9 (giờ địa phương), Cryptopolitan dẫn lời giới chức an ninh Mỹ cho biết Trung Quốc đã phát triển và thử nghiệm các hệ thống vũ khí trên quỹ đạo, đồng thời không gian có thể trở thành mặt trận then chốt nếu xảy ra xung đột liên quan đến Đài Loan.

Một trong những mối lo lớn nhất của Washington là mức độ lệ thuộc rất cao của quân đội Mỹ vào hạ tầng không gian. Trong phân tích công bố vào tháng 9 năm ngoái, Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ cho rằng Trung Quốc có thể sử dụng laser đặt dưới mặt đất để vô hiệu hóa các vệ tinh trinh sát của Mỹ hoạt động quanh eo biển Đài Loan nếu tấn công hòn đảo này.

Báo cáo cho biết nếu Bắc Kinh tiếp tục nhắm vào các vệ tinh hỗ trợ chỉ thị mục tiêu và liên lạc cho tàu chiến, máy bay Mỹ, Washington cùng các đồng minh có thể rơi vào thế bị mù thông tin trên chiến trường.

Lực lượng Không gian Mỹ cũng xem cạnh tranh trong không gian là một ưu tiên an ninh cốt lõi. Học thuyết tác chiến công bố vào tháng 4 năm ngoái nhấn mạnh mục tiêu duy trì “ưu thế không gian” và ngăn đối thủ giành quyền chủ động trên quỹ đạo.

Điều khiến Mỹ đặc biệt cảnh giác là tốc độ mở rộng năng lực không gian của Trung Quốc. Theo tài liệu đánh giá mối đe dọa không gian của Lực lượng Không gian Mỹ, riêng trong tháng 6, Trung Quốc đã thực hiện 37 vụ phóng quỹ đạo và hiện có hơn 1.506 tải trọng đang hoạt động trên quỹ đạo.

Trong số đó, hơn 510 vệ tinh được cho là có khả năng phát hiện tàu sân bay Mỹ và các lực lượng triển khai ở nước ngoài.

Trung Quốc đặt mục tiêu thực hiện 140 vụ phóng trong năm nay, tăng 52% so với kế hoạch trước. Bên cạnh đó, vũ khí chống vệ tinh tiếp tục là lĩnh vực Bắc Kinh theo đuổi trong thời gian dài.

Năm 2007, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc từng sử dụng tên lửa phóng từ mặt đất để phá hủy một vệ tinh khí tượng cũ. Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ đánh giá Bắc Kinh đang theo đuổi năng lực tấn công chống vệ tinh có thể vươn tới quỹ đạo địa tĩnh, cách Trái Đất khoảng 36.000 km.

Trong nội bộ quân đội Mỹ, lo ngại về tốc độ tăng trưởng của Trung Quốc ngày càng gia tăng. Phát biểu tại Canberra (Australia) trong năm nay, Trung tướng Gregory Gagnon, quan chức phụ trách tác chiến của Lực lượng Không gian Mỹ, nhận định Trung Quốc đang sở hữu lực lượng không gian lớn nhất thế giới, với quy mô được cho là gấp ba Mỹ.

Theo ông, số vệ tinh của Trung Quốc đã tăng từ khoảng 70 chiếc vào năm 2013, thời điểm Chủ tịch Tập Cận Bình bắt đầu nắm quyền, lên khoảng 1.400 chiếc hiện nay. Ông Gagnon cho rằng quá trình mở rộng này không diễn ra chậm rãi mà nhanh như “một vận động viên nước rút đẳng cấp thế giới”.

Trước diễn biến đó, Mỹ và các đồng minh cũng tăng cường ứng phó. Trung tướng Gagnon nhấn mạnh Mỹ và Australia không thể chỉ dừng ở phòng thủ mà phải sẵn sàng vô hiệu hóa các hệ thống không gian của Trung Quốc, vốn đang theo dõi tàu chiến và lực lượng đồng minh.

Theo đó, Bộ Không quân Mỹ đã đề xuất ngân sách cho năm tài khóa tới ở mức 338,8 tỷ USD, trong đó 71,1 tỷ USD được phân bổ cho Lực lượng Không gian Mỹ. Ngân sách của lực lượng này tăng 124% so với năm trước, và 21,6 tỷ USD sẽ dành cho chương trình kiểm soát không gian.

Công nghệ tên lửa tái sử dụng cũng đang nổi lên như một yếu tố quan trọng trong chiến tranh không gian. Ngày 10/7, Trung Quốc thu hồi tầng một của tên lửa Changzheng-10B bằng phương pháp bắt lưới. Đến ngày 19/8, nước này tiếp tục đạt được một vụ hạ cánh có kiểm soát với tên lửa dân sự Zhuque-3 dài 66,1 m.

Khi công nghệ phương tiện phóng tái sử dụng phát triển, các vệ tinh bị phá hủy trong chiến tranh có thể được thay thế nhanh hơn, đồng thời các chòm vệ tinh quy mô lớn cũng có thể được triển khai trong thời gian ngắn.

Trung Quốc đã thúc đẩy xây dựng các chòm vệ tinh lớn để đối trọng với mạng vệ tinh của phương Tây, đồng thời đưa lên quỹ đạo hàng trăm vệ tinh. Nga cũng đang triển khai chòm vệ tinh quỹ đạo thấp mang tên Rassvet, nhưng theo truyền thông chuyên ngành quân sự, Moscow có nguy cơ tụt lại trong cuộc cạnh tranh không gian giữa Mỹ và Trung Quốc.

Ngay cả giới đầu tư tư nhân cũng ngày càng coi không gian là chiến trường mới. Trong báo cáo công bố hồi tháng 6 với tiêu đề How to Win the Space War, Andreessen Horowitz (a16z) cho biết Nga đã gây nhiễu các bộ thu của Hệ thống Định vị Toàn cầu (GPS) trên khắp Đông Âu, trong khi Trung Quốc cũng từng công khai xem xét khả năng tấn công Starlink.

Báo cáo này cũng nhắc tới vụ Nga tiến hành tấn công mạng ở giai đoạn đầu chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022, khiến mạng Ka-Sat của Viasat bị tê liệt. Khi đó, Ukraine buộc phải dựa vào các dịch vụ thương mại khác như Starlink để duy trì liên lạc.

Theo đánh giá của giới chức an ninh Mỹ, nếu Mỹ và Trung Quốc bước vào một cuộc xung đột thực sự liên quan đến Đài Loan, giai đoạn mở màn nhiều khả năng sẽ là cuộc chiến trên không gian, xoay quanh liên lạc vệ tinh, trinh sát và dữ liệu định vị.

Lý do là việc mất vệ tinh có thể làm suy giảm nghiêm trọng khả năng theo dõi đối phương cũng như năng lực chỉ huy lực lượng. Tuy nhiên, các đánh giá này không đồng nghĩa một cuộc xung đột vũ trang đang ở rất gần, mà cho thấy không gian đang nổi lên như lĩnh vực có thể quyết định cục diện của các cuộc chiến trong tương lai.